postuumklaas leyen (1941-2022)

Schepper van de palingsound, die The Cats, Imca Marina en als het moest ook metalbands liet galmen

Hij was als producent verantwoordelijk voor tal van hits, vaak uitgevoerd door artiesten uit Volendam. Maar Klaas Leyen sleet zijn laatste jaren vrijwel alleen, omringd door mengtafels, bandrecorders en transformators.

Marcel van Lieshout
Klaas Leyen (tweede van links) bij de presentatie van een cd-dvd-box van The Cats, met Catsleden Piet Veerman, Piet Keizer (tweede van rechts) en Arnold Mühren (rechts) en Joke Jongbloed, weduwe van Cats-arrangeur Wim Jongbloed.  Beeld Freek van Asperen / ANP Kippa
Klaas Leyen (tweede van links) bij de presentatie van een cd-dvd-box van The Cats, met Catsleden Piet Veerman, Piet Keizer (tweede van rechts) en Arnold Mühren (rechts) en Joke Jongbloed, weduwe van Cats-arrangeur Wim Jongbloed.Beeld Freek van Asperen / ANP Kippa

‘Lea Lea, girl, now you’re gone’ – dat weemoedig geluid in een beroemd refreintje van The Cats, dat was het werk van Klaas Leyen, zegt Arnold Mühren, oud-lid van de Volendamse groep en net als Leyen muziekproducer. De specifieke sound van The Cats komt volledig op het conto van Leyen; hij creëerde het achter de mengtafel met een apparaat dat een vertraagde galm voortbrengt.

De dood van Klaas Leyen, die op 4 april in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk op 80-jarige leeftijd overleed, echoot een maand later nog na bij zijn ‘zoon’ Paul van Rijswijk (54). Zijn muzikale zoon welteverstaan. Leyen – even getrouwd geweest – had geen kinderen. Van Rijswijk is nog wel een jaartje bezig, schat hij, om als executeur de nalatenschap te regelen.

Die bestaat onder meer uit onnoemelijk veel mengtafels, bandrecorders en transformators. Allemaal ten behoeve van analoge opnametechniek. Niets zo mooi als analoog, vindt ook Van Rijswijk, zelf gitarist in een metalband en tevens studio-eigenaar.

Van Rijswijk heeft zelfs de bekwaamheden van Leyen (producer van legio hits van The Cats, maar ook van Imca Marina en zelfs Roger Whittaker) kunnen benutten bij een opname van een metalband. Leyen, keurig in het pak, was toen al een eind in de zeventig, herinnert Van Rijswijk (haar tot op de billen) zich.

Palingsound

Het begrip ‘palingsound’ leidt tot veel onduidelijkheid. Wat verstaan we er precies onder? Is iedere muzikant uit Volendam een representant? Eén ding is zeker: taalkundig is Willem van Kooten alias Joost den Draaijer er de bedenker van. Die vond The Cats de basis van een bepaald (galmend? weemoedig?) geluid.

Klaas Leyen, in 1941 geboren in Beverwijk, was zo ongeveer de eerste echte muziekproducer bij platenmaatschappij EMI. Begin jaren zestig was hij als technicus in dienst van die firma. Hij bood zichzelf aan om producer te worden. Dat was geen zelfoverschatting: hij werd verantwoordelijk voor tal van hits. Niet alleen van The Cats, maar bijvoorbeeld ook van de Buffoons (mooie harmony-zang) en Unit Gloria (de band waar Robert Long als zanger begon).

De naam Klaas Leyen is verbonden met heel veel grote namen uit de muziekwereld. Zijn overlijden is hoegenaamd nergens vermeld.

Op het kantoor van de begrafenisondernemer zelf, in IJmuiden, waren in april bij de uitvaart precies achttien aanwezigen. Op verzoek van de overledene zelf, beklemtoont ‘zoon’ Paul van Rijswijk. Van The Cats was Arnold Mühren aanwezig; leadzanger Piet Veerman moest verstek laten gaan omdat hij over een stapel fietsen was gevallen.

Leyen leidde al twintig jaar een zeer teruggetrokken leven in IJmuiden. In het grote huis (tien slaapkamers) met daaronder de studio kwam de laatste jaren vrijwel geen mens meer. Leyen had allang afscheid genomen van de muziek, kwam amper de deur uit en bouwde een indrukwekkende postzegelverzameling op. Hij kreeg longkanker – hij rookte minstens twee pakjes Caballero per dag – maar leefde vervolgens langer dan de vijf jaar die daar gemiddeld voor staan.

Marktplaats

De laatste jaren liep hij met een zuurstofapparaat in huis. Paul van Rijswijk werd daar wél toegelaten, vanwege die passie dus voor analoog opnemen. Sterker, Van Rijswijk kreeg Leyen zelfs zover dat hij zijn postzegels geen aandacht meer schonk. ‘Hij zat de hele tijd op internet. Marktplaats. Allemaal oude apparatuur bestellen.’

Zo trof Van Rijswijk het huis aan na Leyens overlijden: ‘He-le-maal volgestouwd met apparatuur. Weet ik veel hoeveel Revox-bandrecorders A77. Ongeopende dozen.’ Amateur-muziekhistoricus Jan Baart mocht ook een kijkje in het huis nemen. ‘Je wilt niet weten wat voor schat we daar vonden.’ Heel tragisch: de traplift. Baart: ‘Drie dagen voor zijn overlijden eindelijk aangebracht.’

Ook tragisch: Leyen had amper familie. Hij bepaalde testamentair dat zijn zus Clary niet op de crematie mocht komen. Dit omdat ze, tijdens een van de ziekenhuisopnames van Klaas, het huis in IJmuiden eens flink onder handen had genomen. Van Rijswijk en Baart vinden het zo zielig voor Clary, dit misverstand. Ze bedoelde het zo goed, galmt het, deerniswekkend weemoedig.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden