Opinie

'Scheid dieet van rauw voedsel en structureel schoolverzuim in discussie'

Je kunt het een gek dieet vinden, het rauwe eten dat Francis Kenter haar zoon Tom voorschotelt, schrijft hoogleraar Ido Weijers, maar voor jeugdzorg is er iets anders aan de hand: er is sprake van structureel schoolverzuim. Die kwesties hebben niet zoveel met elkaar te maken, en de hamvraag wordt in de discussie makkelijk over het hoofd gezien.

Foto ter illustratie Beeld ThinkStock

Gekke, afwijkende mensen zijn een bron van zorg, en een bron van vermaak. Dat gold voor de 13-jarige Laura Dekker, met haar wilde plan voor een solo-zeiltocht om de wereld, en voor de ouders van baby Hendrikus, die ondanks hun verstandelijke beperking een kind ter wereld brachten, uiteraard om dit zelf op te voeden. En hetzelfde geldt nu voor rauwkostfanaat Francis Kenter, die haar zoon Tom al jaren uitsluitend rauwe groenten en fruit voorzet en hem inmiddels, omdat dit dieet op school niet gemakkelijk is vol te houden, van school heeft gehaald en thuis houdt.

Verwarrende zaken, maar vooral ook vermakelijke zaken voor media, columnisten en commentatoren. Het gaat immers om opvoeding en kinderbescherming. Daar heeft iedereen een mening over en hoeven we ons niet te laten hinderen door enige vorm van kennis. Zo debiteerde bestuurskundige Paul Frissen in de discussie over het zeilmeisje 'alleen als een minderjarige zeezeiler verdrinkt, is er reden de ouders wegens nalatigheid te vervolgen.'

Kennelijk was het hem ontgaan dat het nu juist de uitdrukkelijke opdracht van de kinderbescherming is om dergelijke ernstige bedreigingen te voorkomen. In de discussie over de opvoeding door rauwkostmoeder Kenter staan meteen niet-specialisten op om te verklaren dat het volstrekt duidelijk is dat de heksenmengsels die ze haar zoon voorzet hem ernstige schade zullen toebrengen. Voor ingrijpen of tegen, zo wordt de kwestie op de maat van een modern mediaspel gesneden. Kinderbescherming als bron van vermaak met een collectieve tunnelvisie als resultaat.

Dieet en verzuim
In feite gaat het in de rauwkostaffaire om twee verschillende zaken: er is sprake van zorgen over het dieet en er is sprake van structureel schoolverzuim. Als eerste stap om tunnelvisie te vermijden is het van belang om deze twee kwesties in beginsel uit elkaar te halen. Wat de zorgen over het dieet betreft, lijkt toezicht gerechtvaardigd.

Aangezien er op dit moment geen grondige medische rapportage beschikbaar lijkt, waarin een heldere taxatie van de concrete gezondheidsrisico's voor Tom is gemaakt, lijkt er echter onvoldoende grond voor verdergaand ingrijpen in de opvoeding. Op zich genomen vormen uitspraken over lengte geen aanvaardbare grond voor gedwongen ingrijpen. Tot voor kort werden groeiremmers voor meisjes wenselijk geacht en medisch voorgeschreven. Het zou nogal wrang zijn om nu een dieet dat mogelijk gevolgen heeft voor de lengtegroei als grond voor uithuisplaatsing te hanteren. Vergelijkingen met ondervoede kinderen in Afrika trekken wel aandacht, maar zijn in dit verband niet echt zakelijk en zorgen eerder voor verwarring omdat we hier op het oog met een gezonde jongen te maken lijken te hebben. Zonder zakelijke, overtuigende medische rapportage biedt het bizarre rauwkostdieet geen grond voor ingrijpen in de opvoedingssituatie.

Betere opvoedingssituatie
Wat in de discussie rond gekke, afwijkende mensen en kinderbescherming gemakkelijk over het hoofd wordt gezien, is de hamvraag voor alle kinderbescherming, of beter de keten van essentiële vragen: hoe is de opvoedingsrelatie, is een alternatieve opvoedingssituatie wenselijk, is die voorhanden en zou dat werkelijk een betere opvoedingssituatie opleveren?

Bij Hendrikus werd al te gemakkelijk over het hoofd gezien dat zijn ouders niet alleen open stonden voor hulp en advies, maar dat ze werkelijk bijzonder liefdevol waren. Bij Laura en haar vader werd er al te gemakkelijk aan voorbij gegaan dat met de opvoedingsrelatie weinig mis was. Francis Kenter manipuleert en doet gekke en zeer onverstandige dingen, maar er lijkt vooralsnog weinig dat wijst op een werkelijk zorgelijke opvoedingsrelatie.

Wat betreft het structureel wegblijven van school, moet dat in eerste instantie los worden gemaakt van de dieet-discussie. Tom moet naar school, daar kan geen twijfel over bestaan. Het is onbegrijpelijk en ernstig verwijtbaar dat het schoolverzuim al enkele jaren heeft kunnen voortduren. We hebben het hier echter in eerste instantie over een strafrechtelijke kwestie. En die strafrechtelijke kwestie geeft aanleiding tot een inmiddels zeer gebruikelijk initiatief.

Netwerkberaad
Zoals in veel vergelijkbare, onverkwikkelijke situaties waarin ouders in hun opvoeding tekortschieten ligt (en lag van meet af aan) een netwerkberaad voor de hand. Dan gaat het om een professioneel voorbereide en begeleidde bijeenkomst waarbij de grootouders, vrienden van Francis en Tom en andere betrokkenen samen met moeder en zoon naar een oplossing zoeken voor deze voor iedereen onverkwikkelijke situatie met betrekking tot het schoolverzuim. Daarbij dienen duidelijke afspraken te worden gemaakt met als stok achter de deur mogelijke strafrechtelijke vervolging van Francis.

Het is merkwaardig dat een dergelijke benadering niet veel eerder lijkt geïnitieerd. Met enige creativiteit kan via zo'n aanpak de mediagenieke tunnel - uithuisplaatsing ja of nee - worden vermeden. Escalatie in die richting lijkt in elk geval niet in het belang van het kind. Misschien kunnen we met z'n allen beginnen met de wens van Tom te respecteren en ons nu en de komende jaren onthouden van verdere media-aandacht.

Ido Weijers is hoogleraar Jeugdbescherming aan de universiteit Utrecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden