Interview

Schaamte voor slaapknuffels: 'Mijn man vindt hem een beetje raar en vies'

Niet alleen kinderen slapen met knuffeldieren. Fotografe Nienke Koedijk, zelf verknocht aan Poes, portretteerde 69 volwassenen en 4 kinderen met hun knuffels. Anoniem. Want het is een gevoelige coming-out.

Beeld Nienke Koedijk

Poes ligt in bed. Haar roze kraalneus en synthetische snorharen steken nog net boven het omgeslagen dekbed uit. 'Anders krijgt ze geen lucht', zegt Nienke Koedijk (36). De Haarlemse fotografe slaapt nog elke nacht met haar knuffel. Anderhalf jaar geleden was ze de schaamte voor het slapen met haar knuffel zat, en ging ze op zoek naar volwassenen met dezelfde gêne.

Vrijdag verschijnt Koedijks fotoboek Verborgen vrienden, waarvoor ze Nederlanders en Vlamingen fotografeerde die zich schamen voor hun slaapknuffel. 'Dit boek is hun coming-out.'

Dat vieze beest

'Slaap je nog steeds met dat vieze beest?', vroegen haar zussen toen Poes ter sprake kwam tijdens een familiediner in 2013. Koedijk was verontwaardigd. Waarom werd zoiets onschuldigs als een slaapknuffel niet geaccepteerd? Bovendien: ze was toch niet de enige?

Ze besloot een oproep te doen via social media: of er meer mensen waren die zich schaamden voor hun slaapknuffel en of zij gefotografeerd wilden worden. Koedijk kreeg ongeveer 500 reacties en persoonlijke berichtjes. Voor Verborgen vrienden maakte ze 73 portretten: van 69 volwassenen en van 4 kinderen. Want ook op vroege leeftijd al worden knuffels vaak geheimgehouden. Zo vertelt een 8-jarig jochie: 'Op een feestje had mijn beste vriend doorverteld dat ik een knuffel heb. Iedereen moest lachen, omdat ik al 8 ben. Ik werd verdrietig.' Sindsdien verstopt hij zijn knuffel Beer onder zijn kussen als vriendjes langskomen.

(Tekst loopt door onder afbeelding)

Beeld Nienke Koedijk

Onder de douche

Koedijk portretteerde alle 73 mensen op plekken waar de knuffels vaak komen. Onder de dekens, op de bank en zelfs onder de douche. Op een foto staat een 26-jarige vrouw die haar knuffel Aap tegen zich aandrukt terwijl ze samen douchen. 'Ik was hem met mijn eigen douchegel', zegt ze. Want: 'Aap mag niet in de wasmachine. Daar verdrinkt-ie.'

De knuffels die de Haarlemse fotografeerde, verschillen net zo veel van elkaar als de mensen zelf. De 27-jarige vrachtwagenchauffeur die niet in zijn slaapcabine overnacht zonder knuffel Aap of de 36-jarige carrièrevrouw die weigert te slapen zonder haar knuffel Nili. 'Je knuffel is de enige van wie je zeker weet dat hij niet verdwijnt of doodgaat', zegt Koedijk. 'Dat geeft een veilig gevoel.'

Hoe veilig een knuffel je ook doet voelen, er ligt volgens Koedijk een taboe op het slapen ermee. 'Mensen praten er niet over. Doen ze dat wel, dan worden ze vaak uitgelachen.' Zo zegt een vrouw (45) over haar knuffeldeken Lap: 'Mijn man vindt hem een beetje raar en vies.' Een werknemer van een containerbedrijf is bang dat zijn collega's hem 'maandenlang afstraffen', als hij ze vertelt over zijn knuffel. Het verbaast hem dat hij niet de enige volwassen man is met een knuffel. 'Ik dacht dat het hoorde bij het steekje los in onze familie.'

Mannen op reis

Dat veel volwassenen met een knuffel slapen, blijkt uit onderzoek van de Britse hotelketen Travelodge (2010). Van de 6.000 volwassen Britten die de keten ondervroeg, zegt 35 procent nog steeds met een favoriet knuffeldier te slapen. Mannen hebben een intiemere band met hun knuffel dan vrouwen: 15 procent van de mannen beschouwt hun knuffel als hun beste vriend, tegenover 10 procent van de vrouwen. Daarnaast geeft 25 procent van de mannen toe de knuffel mee te nemen op zakenreis: zo zouden ze makkelijker in slaap vallen als hun partner er niet is om hen te knuffelen.

Therapie

Het boek heeft één zwarte pagina, een aandenken voor Doekzak, de knuffel van een 36-jarige vrouw die in therapie ging voor het dier. Haar familie vond het 'niet normaal' dat ze op haar leeftijd nog een knuffel had. 'Dat werd pijnlijk duidelijk op mijn bruiloft. Ik had mijn moeder vooraf gevraagd Doekzak in mijn nieuwe huis in bed te leggen. Ik gaf hem haar in vertrouwen. Tijdens het diner kwamen mijn broer en zus ineens met Doekzak aanzetten, in een houten kistje met een glasplaatje erop. Ze zeiden dat het genoeg was geweest, dat ik nu een man had. Ik schaamde me diep.'

Van haar echtgenoot kreeg ze geen steun. 'Hij zei dat het niet langer kon, omdat Doekzak uit elkaar viel.' Een paar maanden later cremeerde ze de knuffel. In een wijnkistje, in het bos bij haar ouders. Haar vader goot er benzine over en stak het aan. Huilend keek ze toe. 'Ik moest zeker weten dat ik mijn dierbaarste bezit niet meer terug kon pakken.'

Koedijk koos ervoor de namen van de mensen niet in het boek te zetten. Hun knuffels staan wél met naam en leeftijd in het boek. 'Het draait uiteindelijk om de knuffels. Zij zijn de verborgen vrienden', zegt de fotografe. Maar, geeft ze later toe: ze wil de mensen ook een beetje beschermen. 'Ik wil niet dat zij gegoogled worden en het eerste zoekresultaat hun knuffel is. Dat kan in je nadeel werken als je bijvoorbeeld een baan zoekt.' Want: 'Sommige mensen zullen het altijd raar of vies blijven vinden.'

Verborgen vrienden verschijnt 27 maart bij Uitgeverij KOMMA/d'jonge Hond.

Beeld Nienke Koedijk
Beeld Nienke Koedijk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden