REPORTAGE

Samen leuke dingen doen à 17,50 per uur

Mantelzorg tegen betaling

Ouderen moeten meer zorg zelf organiseren, maar hun kinderen wonen vaak ver weg. Daar springen bedrijven op in. Zo kunnen Llew Trotmans dochters regelen dat hij bezoek krijgt.

Anna Visser bezoekt twee keer per week Llew Trotman. Het schenkt voldoening, zegt ze, als hij buiten opfleurt. 'Ik doe iets dat waardevol is voor anderen.' Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Gezeten in zijn luie stoel geniet Llew Trotman (87) zichtbaar van de muziek die geneeskundestudente Anna Visser (19) voor hem heeft opgezet. Op deze plaat van The Folkstudio Singers speelt de in Barbados geboren Trotman de contrabas.


'Wat is het leven snel gegaan', verzucht hij, terwijl hij zijn ogen even sluit. Het voelt voor hem als gisteren dat hij in grote soul- , gospel- en latinorkesten musiceerde. Nu woont hij in verzorgingshuis De Den in het Amsterdamse Geuzenveld, waar hij zich voortbeweegt in een rolstoel. Zijn geheugen laat hem steeds vaker in de steek.

Trillende vingers

Visser bezoekt Trotman er twee keer per week twee uur. Als het mooi weer is gaan ze samen naar buiten, vaak naar een nabijgelegen park. Of ze drinken thee, luisteren muziek en bekijken foto's van zijn familie.


Visser is een van de vijftig zorgstudenten in het bestand van het jonge bedrijf Mantelaar die wekelijks tegen betaling ouderen bezoeken. Zij helpen als het nodig is met de administratie, of met opstaan of naar de wc gaan. Er zit een student fysiotherapie in het bestand die oefeningen kan doen met de oudere. 'Maar het gaat vooral om samen leuke dingen doen', vertelt Titiaan Zwart, een van de oprichters. 'Voor ouderen is de drempel lager om hulp te vragen bij praktische zaken dan om te vertellen dat ze zich eenzaam voelen.'


In Trotmans kamer staan een contrabas, conga's, een elektronische piano en een saxofoon. Bespelen kan hij de instrumenten niet meer, het lukt hem niet om zijn trillende vingers op het juiste moment te bewegen. 'Ik probeer het musiceren niet te missen', zegt hij.


De voormalige muzikant weet nog precies wie welke partij heeft gezongen op de plaat die klinkt in zijn kamer. De dingen van vroeger weet hij nog goed, maar welke dag het is en hoe oud hij is, kan hij weleens vergeten. Visser geeft hem een stukje chocolade van de reep die ze vorige week samen hebben gekocht.

Muziek

Trotman woonde jaren in Italië en kwam na zijn 50ste naar Nederland. Omdat hij alleen Engels spreekt, heeft hij weinig aansluiting bij de andere bewoners van het verzorgingshuis. In de gemeenschappelijke ruimte wordt veel Nederlandstalige muziek gedraaid, vaak André Hazes. Trotman trekt een vies gezicht als hij die naam hoort.


Zijn dochters, beiden druk met hun werk en gezin, komen bijna elk weekend. Maar voor doordeweeks kon hun vader nog wel wat gezelschap gebruiken, vonden ze. Daarom schakelden zij Mantelaar in, voor 17,50 euro per uur.


Ruim negentig ouderen in Amsterdam krijgen wekelijks een student van Mantelaar op bezoek. Het bedrijf gaat uitbreiden naar andere steden, te beginnen in Utrecht, aangezien de vraag naar dergelijke diensten groeit. Per 1 januari hevelt het Rijk veel zorgtaken over naar de gemeenten en stelt daarvoor fors minder geld beschikbaar. Ouderen moeten langer thuis blijven wonen en meer zorg zelf organiseren, is het idee. Maar hun kinderen, van wie meer inspanning wordt verwacht, wonen vaak ver.


Dat leidt tot een snelle groei bij veel bedrijven die ouderen ondersteunen. Ook het internationale, van oorsprong Amerikaanse Home Instead Thuisservice, dat niet-medische diensten aanbiedt, breidt zich snel uit in Nederland, met franchisevestigingen. Home Instead spreekt op zijn website van een 'nieuwe groeimarkt' voor dienstverlening op het gebied van zorg en welzijn aan senioren.

Gat in de markt

'Nederland vergrijst, het aantal personen dat lijdt aan dementie stijgt en de overheid treedt terug', zegt directeur Nederland Bas Steenbergen. Hij benadrukt dat het hard werken is voor zijn medewerkers om deze groep ouderen in staat te stellen thuis te blijven wonen. Tegelijkertijd merkt hij dat er weerstand is tegen bedrijven als het zijne. 'Nederland moet nog wennen aan commerciële partijen in de zorg.'


Niet alle ouderen kunnen het uurbedrag opbrengen van 25,50 euro (zonder persoonlijke verzorging) of 28,50 (met). Steenbergen: 'Ouderen zijn de rijkste bevolkingsgroep. En onder de minder vermogenden zijn ook ouderen die ons kunnen inhuren uit het persoonsgebonden budget. Soms betalen kinderen mee.'


'Sommige nieuwe aanbieders zien vooral een gat in de markt', zegt algemeen manager Karin van Breukelen van SeniorService, een bedrijf dat ze omschrijft als een maatschappelijke organisatie gebouwd op betrokkenheid.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Luisterend oor

SeniorService was bijna twintig jaar geleden een van de eerste bedrijven die eenzame ouderen tegen betaling naast ondersteuning ook een luisterend oor boden. Inmiddels zijn de diensten uitgebreid voor de ongeveer vierhonderd vaak hoogbejaarde klanten in heel Nederland. Gescreende medewerkers (50+) gaan, voor 19,65 euro per uur, mee naar het ziekenhuis of de huisarts en vertellen, indien gewenst, de kinderen wat de dokter heeft gezegd. 'Dan hoeven de kinderen geen dag vrij te nemen', zegt Van Breukelen. Ook blijven medewerkers slapen als de oudere bang is om alleen thuis te zijn.


Ook SeniorService ziet hoe de vraag stijgt naar bepaalde diensten als de overheid terugtreedt: thuiszorgmedewerkers hebben nu vaak geen tijd meer om op te letten of ouderen wel genoeg eten. Een medewerker van SeniorService gaat desgevraagd samen boodschappen doen, samen koken en vervolgens samen eten met een oudere.


De 87-jarige Trotman is blij met het betaalde gezelschap. 'Ik kom uit een zonnig deel van de wereld, ik heb de zon op mijn gezicht nodig', zegt hij. 'Zonder Anna kom ik doordeweeks niet buiten.'

Extra aandacht

Inmiddels komen er ook bij twee andere bewoners van het Amsterdamse verzorgingshuis studenten van Mantelaar langs. Medewerkers van De Den bedachten dat twee andere mannelijke bewoners die nooit bezoek kregen wel wat extra aandacht konden gebruiken. Zo kwam er ook voor hen een overeenkomst.


Visser vertelt dat ze plezier heeft in haar bijbaan, waarmee ze tevens werkervaring opdoet. Het geeft haar voldoening, zegt ze, als ze ziet hoe Trotman opfleurt als ze met hem naar buiten gaat. 'Als ik vriendinnen vertel dat ik thee drink en door het park loop voor mijn werk, zeggen ze: dat is een chill baantje. Maar mij gaat het erom dat ik iets doe dat waardevol is voor anderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.