Het Eeuwige Leven Arjen Hoekstra (1967-2019)

’s Werelds meest geciteerde wetenschapper wat betreft de ‘watervoetafdruk’

Al in 1998 lanceerde hoogleraar Arjen Hoekstra de term ‘watervoetafdruk’. Hij werd ’s werelds meest geciteerde wetenschapper op dit terrein.

Arjen Hoekstra

Korter douchen en een keer per maand de was doen zetten weinig zoden aan de dijk bij het besparen van water. Nederlanders verbruiken per dag 107 liter voor besognes als koken, auto wassen, de wc doortrekken, theezetten en douchen. De echte waterverspilling vindt plaats door het eten van vlees en het kopen van een nieuwe spijkerbroek of T-shirt. Daar is per dag per wereldbewoner 4.000 liter water mee gemoeid. En in het Westen is dat zelfs twee keer zoveel. Juist daardoor dreigt uitdroging van de planeet.

Arjen Hoekstra, hoogleraar waterbeheer aan de Universiteit van Twente, verrijkte de wereld met berekeningen van de ‘watervoetafdruk’. Hij lanceerde de term al in zijn proefschrift van 1998. Maar pas de laatste vijf jaar werd het wereldwijd opgepakt en werd hij een van de meest geciteerde wetenschappers in de wereld. Dit voorjaar kreeg hij nog een bijdrage van 2,5 miljoen euro van Brussel voor verder onderzoek naar hoeveel land en water er nodig is voor de wereldwijde voedselproductie.

Hoekstra overleed volkomen onverwacht op 18 november als gevolg van een acute hartritmestoornis. Hij werd maar 52 jaar. ‘De donatie was aan zijn persoon gebonden. Maar het zou doodzonde zijn als het project niet doorgaat. Niet alleen vanwege de nagedachtenis aan Arjen, maar vooral omdat het bittere noodzaak is dat onderzoek te doen’, zegt zijn vrouw Danielle Spoelman.

Hoekstra, vader van drie kinderen, werd in Delft geboren als zoon van een ingenieur. Zelf studeerde hij civiele techniek aan de Technische Universiteit van zijn eigen stad. Hij werkte eerst bij de TU in Delft, het RIVM in Bilthoven en het opleidingsinstituut van Unesco-IHE, waarvoor hij ook in Zimbabwe verbleef. In 2005 trad hij als hoogleraar watermanagement in dienst van de Universiteit Twente.

Zijn collega Maarten Krol, universitair hoofddocent, zegt dat het hem lukte zijn watervoetafdruk op de wereldkaart te zetten. ‘In Spanje wordt het nu door de overheid expliciet gebruikt voor het beleid. Daarnaast bracht hij binnen het Water Print Network overheden, bedrijven en ngo’s bij elkaar’

Zijn voorbeelden van waterverbruik waren even concreet als talrijk. Voor het maken van een liter frisdrank is rond honderd liter water nodig, omdat de productie van suiker heel veel water vergt. De productie van veevoer vergt heel veel water, en daardoor is het waterverbruik voor een enkele biefstuk drieduizend liter. Een spijkerbroek weegt nog geen kilo, maar er is gemiddeld 10 duizend liter water nodig om hem te maken.

‘Het verbruik is groter dan wat we duurzaam aan water beschikbaar hebben. In de helft van de stroomgebieden wordt meer water verbruikt dan het gebied op de lange termijn aan kan.’ Het bewijs daarvoor waren de opdrogende rivieren, zoals de Colorado in de Verenigde Staten, en meren zoals het Aralmeer op de grens van Kazachstan en Oezbekistan.

Hij pleitte ervoor om een plafond te stellen aan het waterverbruik per stroomgebied. Bijna de gehele watervoetafdruk van Nederlanders, namelijk 95 procent, ligt buiten Nederland. En de helft daarvan is waterverbruik in gebieden die kampen met droogte. ‘Wij, bewoners van een waterrijk land, met een nat klimaat, souperen het water uit verre gebieden op’, zei hij in een interview met deze krant.

Op 29 september liep Hoekstra nog mee tijdens de wereldwijde klimaatmars in Den Haag. Krol noemt Hoekstra een vrolijke ingetogen persoon, die een grote interesse had in andere culturen. Zijn vrouw zegt dat hij trots was op wat hij had bereikt. ‘Niet zozeer voor zichzelf, maar omdat het zo ontzettend belangrijk is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden