Het eeuwige levenRudolf Das (1929-2020)

Rudolf Das (1929-2020): futuroloog die de toekomst prachtig tekende

Met zijn tweelingbroer maakte hij technische tekeningen die nu al museumstukken zijn. Die van drijvende windmolens waren free to grab.

Beeld Hollandse Hoogte / Phil Nijhuis

In 1952 werd Rudolf Das samen met zijn tweelingbroer Robbert wereldberoemd. Op 23-jarige leeftijd hadden ze in het internationale luchtvaarttijdschrift Interavia opengewerkte tekeningen gepubliceerd van een nog geheime Britse straaljager, de Supermarine Swift.

De RAF schrok zich te pletter. Dat moest spionage zijn, want de dwarsdoorsnedes waren niet van de echte te onderscheiden. Grote krantenkoppen spraken van een schandaal. Maar de tweeling Das bleek op grond van enkele vage foto’s en publieke informatie gedetailleerde schetsen van zowel het nieuwe toestel als de straalmotoren gemaakt te hebben. Het was een reconstructie, geen spionage.

Rudolf en Robbert Das zouden zich de rest van hun leven wijden aan het maken van technische tekeningen. Ze zagen zichzelf als ontwerpers en futurologen, omdat ze de technische verworvenheden in een sociaal-maatschappelijke context plaatsten. Op dat tweede terrein was de mensheid in hun ogen nog onderontwikkeld.

Veel van hun futuristische tekeningen waren van toekomstige vervoermiddelen, gebouwen en andere constructie waarop ze hun fantasie loslieten. Soms waren het tekeningen van huizen en kantoren die ook werden verwezenlijkt, zoals de heuvelwoningen in Vleuten, de twee torens bij station Arnhem, gebouw ’t Domein in Houten, het Leids Universitair Medisch Centrum en delen van de Amsterdam Arena.

Idealisten

Maar ze bleven idealisten. Vooral duurzaamheid stond bij hen hoog in het vaandel. Hun schetsen van getijdencentrales en drijvende windmolens op zee mocht eenieder die dat wilde gewoon overnemen. Het was een gift aan de samenleving: free to grab.

Veel van hun tekeningen werden in het populair-wetenschappelijk tijdschrift Kijk geplaatst. Daarnaast publiceerden ze samen acht boeken, waarvan het laatste, Energie en onze toekomst Energy and our Future, in 2009 verscheen. Rudolf Das maakte ook tekeningen voor het werk van sciencefictionschrijver Stefan Denaerde. Het zijn heuse kunstwerken. Die van Robbert zijn al aangekocht door musea. Zes jaar geleden waren de broers op 84-jarige leeftijd samen voor het laatst op televisie te zien in de TV Show van Ivo Niehe. In dat programma maakte Rudolf een eerste deel van een tekening die Robbert op een andere plek voltooide.

Impressie van het stuwmeereiland op zee, gemaakt door futurist en graficus Rudolf Das. Beeld Illustratie KEMA / Rudolf Das

Ze voelden elkaar hun hele leven perfect aan, zoals dat vaak het geval is bij een eeneiige tweeling. De laatste jaren werden de contacten schaarser. Robbert werkte in Zuid-Frankrijk. Rudolf verhuisde in 2005 van Arnhem naar het Noord-Hollandse Ursem waar de familie van zijn tweede vrouw woonde. Uit zijn eerste huwelijk had hij twee kinderen. Hij overleed 31 januari aan de gevolgen van blaaskanker.

De gebroeders Das werden geboren in Haarlem als kinderen van een meubelmaker. Ze trokken hun hele jeugd met elkaar op en doorliepen samen ook de hbs B.

Beider plan was aanvankelijk vliegenier te worden, maar toen Robbert werd afgekeurd wilde ook Rudolf niet meer. Ze gingen samen aan de slag als technisch tekenaars. Daarbij waren ze hun tijd ver vooruit. ‘Ze waren even talentvol. Het enige karakterverschil was dat Rudolf vaker op de voorgrond trad, terwijl Robbert liever iets meer op de achtergrond bleef’, zegt Rudolfs zoon Hein Das.

Veelbetekenend was dat Rudolf enige tijd een column in het blad Elsevier had. Intussen maakte Robbert tekeningen van boten, zijn favoriete onderwerp. Hein Das stelt dat de broers tot op het laatst gewoon met potlood bleven werken aan de tekentafel. De computertechnologie was aan hen niet besteed.

In Energie en onze toekomst doen Rudolf en Robert Das pagina na pagina voorstellen voor schonere energieopwekking, een groenere luchtvaart en efficiëntere auto’s. De teksten, bezaaid met uitroeptekens, gaan vergezeld van kleurige prenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden