Roze kameraden

Sinds 1997 is homoseksualiteit geen misdaad meer in China. De ongeveer 40 miljoen homo's komen steeds meer uit de kast....

'Laten we het bevroren land ontdooien met de warmte van onze lijven,kameraden!' Op de dansvloer van Destiny, een van Pekings gaybars, doet eenmenigte jonge Chinezen en buitenlanders zijn best de gepassioneerde woordenvan China's bekendste homoschrijver Tong Ge gestalte te geven.

Buiten staat het ijs op de vijvers bij de Verboden Stad, binnen is desfeer uitgelaten en broeiierig. Er wordt met overgave geflirt. De belegenhomo-kraker It's raining men schalt door de zaal.

Welkom in de Chinese gay scene. Elke stad van enige omvang heefttegenwoordig wel een bar als Destiny, waar je vrolijk contact kunt zoekenmet gelijkgestemden, zonder het risico te lopen dat de zedenpolitie je inde kraag grijpt.

'Ik vind het spannend om naar zo'n bar te gaan', zegt een studente vaneen van China's meest vooraanstaande universiteiten. 'Ik weet niet of ikecht lesbisch ben. Misschien ben ik wel bi. Ik ben op ontdekkingstocht.'

Nog niet zo lang geleden zou het vragen om problemen zijn. De kenteringbegon pas in 1991, toen een vader in een provincieplaats achter Shanghaizijn dochter bij de politie aangaf om haar van haar 'smerige' lesbischegedrag af te helpen. Het geval maakte een discussie los in de Chinesemedia. Moest dat nou zo?

Nee, besloot de staat uiteindelijk, schoorvoetend. Sinds 1997 is hetgeen misdadig gedrag meer, en in 2001 werd homoseksualiteit ook uit deStaatlijst van Geestelijke Afwijkingen geschrapt. Homo's zijn nuttige,volwaardige medeburgers, luidt tegenwoordig het officiële parool.

Het meer open en tolerante beleid is onderdeel van hetmoderniseringsstreven van de Chinese regering. 'Het is duidelijk dat jemensen niet kunt dwingen hun seksuele geaardheid te veranderen. Onze gehelesamenleving zou er naar toe moeten werken dat er een einde komt aandiscriminatie, en dat homoseksuelen gelijke rechten krijgen', schreef deBeijing Review onlangs.

De Review laat als toonaangevend staatsmagazine gericht op deinternationale gemeenschap graag een liberaal gezicht zien. In het jongstekerstnummer pakte het fors uit over homo's. Twee gearmde jongemannen -gezichten afgewend van de camera - sieren de cover, en binnenin zijn onderde kop 'Stille roze revolutie' maar liefst zeven pagina's uitgetrokken vooreen pleidooi voor acceptatie en tolerantie.

'In tal van landen droeg homoseksualiteit een stigma, en vaak draagthet dat nog steeds. In China is het niet anders. Maar er begint een meertolerante houding te komen, nu het land dankzij de talrijke hervormingenvan de regering snel moderniseert', aldus het blad.

'Aandacht voor andere levenswijzen in de media en contacten metbuitenlandse homo-organisaties hebben er ook aan bijgedragen dat mensen eranders tegenaan kijken. Maar er is nog een lange weg te gaan.'

Neem Conan Lui. De 24-jarige belastingconsulent, werkzaam bij een groteaccountantsfirma in Peking, is het voorbeeld van de nieuwe, urbane homo.Zijn collega's weten dat hij zo is, en als het iemand niet bevalt, dat zalhet Lui een zorg zijn. 'Ik ben tevreden met mezelf.' Maar, zo laat hij erbij aantekenen, aan zijn ouders vertelt hij het toch nog maar niet.

Het is een wijdverspreid taboe. Volgens Zhang Beichuan, China's eerstehomo-professor, voelen de meeste gays zich schuldig ten opzichte van hunfamilie. Het heeft te maken met oude Confuciaanse tradities, die zeggen dater in het familieleven drie grote zonden zijn: je ouders niet gehoorzamen,ze niet helpen, en vooral: niet zorgen voor nageslacht.

Volgens de professor sluiten veel Chinese gays daarom in het dagelijksleven een compromis: ze trouwen en zorgen voor een kind. Op die manier zietde omgeving hun andere geaardheid vaak wat gemakkelijker door de vingers.

China is volgens kenners als Zhang het land met de meeste homo's enlesbo's ter wereld. Om en nabij de veertig miljoen moeten het er zijn,evenveel als de bevolking van Spanje. De officiële statistiek van hetChinese ministerie van Volksgezondheid gaat nog uit van een minderoptimistische schatting: tussen de vijf en tien miljoen.

De rappe opkomst van het internet is een duidelijke stimulans geweestvoor de lokale scene. Verenigingen als Lavender Phoenix, een over het heleland verspreide ontmoetingsclub voor lesbo's, hebben inmiddels een netwerkopgebouwd van websites en chatrooms, zoals lalaclub.net (lesbo's noemenzich in China lala's) en LesInShanghai.

Was de scene nog maar enkele jaren terug vooral een ondergrondseaangelegenheid met parken en publieke toiletten als belangrijkstetrefpunten, tegenwoordig kent het land vele honderden bars, sauna's enbadhuizen die de roze markt openlijk omarmen.

Ook aan buitenlandse gasten is gedacht. Wie een website alsUtopia-Asia.com opgaat, wordt dit goed gewaar. De Engelstalige site dientals virtueel trefpunt voor de hele Aziatische regio, van het liberaleThailand en Hongkong tot meer benarde plaatsen als Indonesie en Singapore,met handzame forums voor gasten van buiten.

Wie bijvoorbeeld wil weten hoe het gesteld is met het gaylife diep inhet Chinese binnenland, vindt er handzame tips als 'Chengdu heeft eenvibrerende dragscene'. De Yi Jia Yi Jiuba-Bar, ook wel bekend als de OnePlus One, blijkt vijf avonden per week travestievoorstellingen te hebben.

Bij iedere Chinese miljoenenstad turven deelnemers aan de siteverlekkerd het aantal potentiële partners ter plekke. 'Changsa heeft meerdan zes miljoen inwoners, dat betekent ruim een half miljoen Utopians.'Meteen gevolgd door nuttige lokale overlevingstips: wie als roze kameraadverzeild raakt in Changsa, een stad in het barre hoge noorden, waar dewinters oneindig lang en koud plegen te zijn, kan in ieder geval troostzoeken in de Yemoa, 'een van de grootste gay-bars van China'. Lekker warmbinnen, en inclusief cabaret.

Maar ook de Chinese homowereld heeft donkere kantjes. Het is al menigeoudere homo overkomen dat een jonger vriendje hem probeerde af te persen,zo blijkt uit meldingen op de forums. 'Je kunt de jongere, trendy, vanzelfvertrouwen overlopende types beter vermijden', adviseert een deelnemer.'Spreek eerst eens af in een Starbucks, om iemand wat beter te lerenkennen. En als je twijfelt of hij een hustler is: zeg nee, hoe leuk-ie erook uitziet'.

Homoseksualiteit is van oudsher onderdeel geweest van de Chinesecultuur, doceert de Beijing Review. Tal van keizers voorzagen zich vanseksuele dienaren van hetzelfde geslacht, en de Chinese literatuur kentvele 'prachtig geschreven' homoseksuele liefdesverhalen en gedichten.

'In sommige opzichten kan China vergeleken worden met het oudeGriekenland', stelt seksuologe Li Yinhe van de Chinese Academie voorSociale Wetenschappen. Seks is seks, of het nou met een man of een vrouwis, zo denken vele Chinezen. Maar dat betekent nog niet dat China daarmeeeen homoparadijs is. Daarvoor moet je volgens haar toch in landen zijn alsNederland, Denemarken en Zweden, waar de rechten van gays wettelijk wordenbeschermd.

Zover is China nog niet, al verwacht Li dat het homo-huwelijk over eenpaar jaar wel mogelijk zal worden. Zelf tracht ze actief de bestuurders tebeïnvloeden, door hiertoe voorstellen in te dienen bij de hoogstevolksvertegenwoordiging in Peking. Die geeft echter nog niet thuis.

Want meer tolerant centraal regeringsbeleid of niet, voor de modaleChinees blijven homo's vreemd volk. De doorsneeburger is gevormd in hetbarre klimaat van de Culturele Revolutie, de terreurcampagne van Mao tegenliberale invloeden die van 1966 tot 1976 een verwoestend spoor trok doorde samenleving. Afwijkende geaardheid betekende dat je een verwerpelijke,naar westerse decadentie talende oproerkraaier was. Talloze homo'sverdwenen destijds achter slot en grendel, of erger.

Veel gewone Chinezen moeten nog niks van roze kameraderie hebben. Ookde Beijing Review wil de zaken niet mooier voorstellen. 'Ik begrijp hetniet, en ik accepteer het ook niet', zo haalt het blad Shao Peng aan, een31-jarige officier van het Volksbevrijdingsleger. 'Wie homoseksueel actiefis moet ernstige geestelijke en lichamelijke problemen hebben. Die mensenzouden een goede medische behandeling moeten krijgen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.