Postuum roelof Nelissen (1931-2019)

Roelof Nelissen (1931-2019): Groene gifkikker van politiek en bankwezen

Roelof Nelissen was een toonaangevend katholiek politicus en later de man die de fusie van Amrobank met de chique ABN bewerkstelligde.

Roelof Nelissen in 1969. Beeld ANP

Het ‘kleine groene gifkikkertje’ werd hij genoemd door de secretaresse van de naoorlogse katholieke staatsman Carl Romme.

Roelof Nelissen was minister van Financiën, vicepremier, topbankier, bijenhouder en republikein. Hij bewerkstelligde de fusie van de Amrobank met de chique herenbank ABN. En in 1996 was hij een van de mede-oprichters van het Republikeins Genootschap. Hij overleed op 18 juli in een ziekenhuis in Hilversum.

Nelissen werd geboren in het Zeeuws-Vlaamse dorpje Hoofdplaat in een gezin met drie zussen. Zijn uit Haarlem afkomstige vader, een fanatiek aanhanger van de Rooms-Katholieke Staatspartij, werkte daar als waterstaatsambtenaar. Na de bevrijding in 1944 was hij daar zelfs twee jaar waarnemend burgemeester.

De jonge Nelissen viel op als een ijverige leerling en goede sporter. ‘Hij ging altijd van school meteen naar huis. Boeken lezen van zijn vader’ en ‘hij kon heel mooi schaatsen en prachtige krullen draaien’, zei een jeugdvriend in 1990 in een portret in de Volkskrant.

Aanvankelijk wilde hij priester worden. Maar na vijf jaar opleiding aan het kleinseminarie in Chaam koos hij voor een rechtenstudie in Nijmegen. Ambities leek hij niet echt te hebben: ‘Als we ons natje en droogje maar kunnen hebben en een Volkswagentje kunnen rijden’, zei Nelissen. In 1957 trouwde hij met de dochter van een Belgische grootindustrieel en werd hij door de invloedrijke katholieke bestuurder Wouter Perquin binnengehaald als juridisch adviseur van de Nederlandse Katholieke Middenstandsbond.

Perquin zag wel een politiek talent in hem en wist hem in 1963 voor de Tweede Kamer op de kandidatenlijst van de KVP te krijgen. Enthousiast was Nelissen niet: ‘Ik zou liever in het bedrijfsleven gaan werken. Maar ik heb te kort ervaring. Die politiek kom je nooit meer uit’, klaagde hij. Maar Nelissen bracht wel met scherpe visies nieuw leven in de partij. Nelissen waarschuwde continu voor het oplopende financieringstekort dat eind jaren zestig het ‘gat van Witteveen’ (de toenmalige minister van Financiën) werd genoemd.

In 1970 werd hij zelf minister van Economische Zaken toen minister De Block moest opstappen vanwege de btw-crisis. Een jaar later werd hij in het kabinet Biesheuvel minister van Financiën en vicepremier. Onmiddellijk stelde hij orde op zaken. Het ‘gat van Witteveen’ werd de ‘heuvel van Nelissen’; wat meteen een tijdbom legde onder het kabinet omdat collega-ministers van ARP en DS’70 die bezuinigingen niet accepteerden.

In 1973 was Nelissen al minister af en haalde de Amro hem binnen. Vanwege zijn kleurloze, weinig charismatische persoonlijkheid werd hij aanvankelijk niet als potentiële topman gezien.

Het duurde tien jaar voordat hij de nieuwe topman werd. Vlak daarna werd hij tijdens de RSV-enquête onder vuur genomen. Nelissen werd er alleen nog maar achterdochtiger door. De Amrobank ontpopte zich tijdens de beurshausse en het economisch herstel van de jaren tachtig als de meest Angelsaksische bank van Nederland die, in tegenstelling tot concurrent ABN, niet te beroerd was onvriendelijke overnames zoals die van Pierre Vinkens Elsevier op Kluwer te steunen.

In 1990 sloot Nelissen echter een deal met Rob Hazelhoff van de ABN voor een fusie. Daarna ging hij met pensioen. Als afscheidscadeau kreeg hij een bijenkoningin en werd hij imker in ’t Gooi. Hij werd daarnaast bestuurslid van Singer Laren, gaf onbezoldigd financiële adviezen aan de Nederlandse bisschoppen en werd mede-oprichter van het Republikeins Genootschap van zijn vriend Pierre Vinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden