Rockende priesters zijn de nieuwe idolen in Brazilië

Zaterdag in Sao Gonçalo, een arme voorstad van Rio de Janeiro. Op de straat walmende barbecues, klapstoelen en kerkgangers met bijbel onder de arm....

Van onze correspondente Ineke Holtwijk

Op het podium een rockband. Ronkende gitaren, vrouwelijke backvocals in de hoek en een zanger die gelijk Mick Jagger heen en weer draaft, springt, klapwiekt met zijn armen en gilt. 'God is een tien.' Het publiek is uitzinnig. 'Yessss, God is een tien', sissen duizenden monden.

De band op het podium is een katholieke popgroep en de zanger in zwarte broek en bloes met boordje een jonge priester met een drup Nederlands bloed. José Luiz Jansen de Mello Neto heet hij. Maar in Brazilië kennen ze hem vooral als padre Zeca.

Padre Zeca (28) is de populairste geestelijke in Rio en omgeving. Hij is jong, innemend, vrolijk en praat ook tijdens de mis in zijn parochie in Rio's strandwijk Ipanema over het gewone leven, over corrupte taxichauffeurs, onbetaalde rekeningen, strand en verliefdheid.

En tussen de bedrijven door jogt hij op het strand of staat hij op de surfplank. De surfende priester noemen ze hem ook wel in Rio.

Maar voor dat surfen is nauwelijks meer tijd sinds de zangcarrière een onverwacht hoge vlucht heeft genomen. Ieder weekeinde staat padre Zeca ergens in het uitgestrekte Brazilië op de planken. Twintigduizend man publiek is gewoon.

Religieuze pop is in in Brazilië. De lofzang op de Here was afgelopen jaar goed voor 11 procent van de omzet van de Braziliaanse platenindustrie. Bij de Lojas Americanas, de Braziliaanse tegenvoeter van de HEMA, is de bak met zingende priesters groter dan die van sambamuziek.

Het succes van 'relipop' houdt volgens deskundigen verband met een crisis in de muziekwereld, angst voor het nieuwe millennium en met de groeiende populariteit van de fundamentalistische Charismatische Beweging. Dat zijn katholieken die met meer zingen, mystiek, wonderen, duivelsuitdrijving en de Heilige Geest hun kerk denken te kunnen vernieuwen.

Tot twee jaar geleden brachten de meeste zingende gelovigen hun gezang in eigen beheer uit. De muziekindustrie had nooit veel belangstelling voor het marktsegment, maar dat veranderde toen de verkoop van gewone Braziliaanse muziek door de economische crisis vorig jaar dramatisch inzakte.

De best verkopende geestelijke popster is padre Marcelo uit Sao Paulo. Padre Marcelo, een ex-gymleraar, introduceerde de 'aerobics van de Heer'. Met zijn misspektakels waarbij hij dansend rond het altaar gaat, moest hij vanwege de toeloop van tienduizenden gelovigen uitwijken naar een leegstaande fabriek. Polygram sloeg padre Marcelo aan de haak. De platenmaatschappij verkocht in minder dan twee maanden van Padre Marcelo's eerste cd 2,6 miljoen exemplaren. Een omzet waar zelfs Banda Eva, met 1,8 miljoen de best verkopende Afro-reggaeband, alleen maar van kan dromen.

Sinds het verpletterende succes van padre Marcelo is er een slag gaande tussen platenmaatschappijen om een zingende priester met charisma aan zich te binden. Padre Zeca die tijdens het laatste pausbezoek 35 duizend gelovigen klappend en zingend op het strand bij elkaar had georganiseerd en net als padre Marcelo hoort tot de Charismatische Beweging, kreeg telefoon van onder meer Sony, Universal en EMI.

In december kwam zijn eerste cd uit waarvan inmiddels 150 duizend exemplaren zijn verkocht. De opbrengst is voor goede doelen. De priester: 'Anders ben je niet geloofwaardig.' Dat meisjes zijn cd kopen of naar zijn show gaan omdat ze hem een gato, een stuk, vinden, maakt hem niet uit. 'Als het woord van God maar tot hen komt.'

Tijdens zijn zondagse missen test hij uit welke liedjes lekker in het gehoor liggen. Dringt de vorm de boodschap zo niet naar de marge? Padre Zeca vindt van niet. Jezus paste zijn boodschap ook aan bij zijn publiek. Ging hij niet op een rots staan als er veel publiek was zodat iedereen hem kon horen? Zeca: 'Je moet al je natuurlijke gaven benutten om het woord van God te brengen.'

Dus preekte Zeca, gesponsord door een supermarktketen, al eens op het strand, zegende hij onlangs een surfplankenwinkel en organiseerde hij een feest (met bijbelteksten) in Rock in Rio Café, een bar voor de jonge beau monde.

De stille kracht van padre Zeca is dat hij is zoals zijn parochieleden, gelooft Antonio Miguel Kater Filho, marketingman van het katholicisme. 'Hij heeft het leven geproefd.' Dat heeft hij trouwens gemeen met padre Marcelo. Zeca en Marcelo zijn beiden afkomstig uit een middenklassegezin in de grote stad en hadden meerdere vriendinnetjes voordat ze op latere leeftijd priester werden.

'Zij kennen de problemen van gelovigen omdat ze die zelf hebben gehad', zegt Kater Filho die katholieke scholen maar ook priesters adviseert over hoe zij hun product beter kunnen uitventen. Negentig procent van de priesters in Brazilië komt uit een arm plattelandsgezin, verdwijnt op jeugdige leeftijd naar het seminarie, belandt dan met een klap in een parochie in Rio of Sao Paulo in een totaal andere wereld.

In Brazilië zijn padre Zeca en Marcelo het nieuwe paradigma. Gefêteerde idolen na vijf eeuwen anonieme dienaars van God. Een Braziliaans weekblad heeft padre Marcelo de belangrijkste gebeurtenis in de kerk van deze eeuw genoemd. Het Amerikaanse weekblad Time nam hem op in zijn lijst van leiders voor het nieuwe millennium.

Bij Zeca gaat het minder hard, maar toch maakt ook hij zich zorgen over het succes. EMI wilde hem vastleggen voor vijf cd's. Na overleg met de kardinaal besloot hij dat twee cd's voorlopig mooi was. 'Ik wil niet dat ze een ster van mij maken.'

Maar hij is het al. Zijn fans dwepen met hem zoals anderen met Michael Jackson. In de loods in Sao Gonçalo verdringen ze zich achter het podium in de hoop op een priesterlijke handtekening of een foto. Of om zijn zegen af te smeken voor een meegevoerde netgeboren baby of zoals de negentienjarige receptioniste Maria Fátima voor haar verloving. Met haar vriendje staat ze bij het dranghek. Ze hebben de ringen in een zakdoek gerold bij zich. Ze kennen padre Zeca alleen van televisie. 'Zijn zegen is onze liefste wens', zegt het vriendje van zestien. En Maria Fátima vult aan. 'We bewonderen zijn manier van leven.'

'Mensen willen een idool', zegt Kater Filho. 'Als hij het niet is, zoeken ze een ander. Dus dan maar liever hem. Want een beter product dan de redding bestaat niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden