Postuum Robert Ryman (1930-2019)

Robert Ryman (1930-2019): ‘Zijn hele oeuvre lang onderzocht hij wat je met één kleur kunt doen’

De Amerikaanse schilder Robert Ryman is op 8 februari overleden. Hij werd 88 jaar oud. Ryman maakte minimalistische witte schilderijen die wereldwijd werden geëxposeerd. ‘Het gaat er niet om wat je schildert, maar hoe je schildert’, zei hij.

Een medewerker van Sotheby’s in Londen voor een werk van Ryman (2014). Beeld Getty Images

Ryman had geen beeldende kunstopleiding gedaan. Hij probeerde in New York een bestaan op te bouwen als jazzsaxofonist toen hij in de zomer van 1953 voor het Museum of Modern Art ging werken. Als suppoost raakte hij zeer onder de indruk van de schilderijen van Mark Rothko. Na een paar maanden ging hij zelf thuis proberen te schilderen.

De Nederlandse kunstenaar Jan Dibbets, die de afgelopen vijftig jaar lang goed bevriend was met de schilder vertelt over deze eerste experimenten van Ryman: ‘Hij wilde kijken wat het betekent om ergens verf op te smeren. Hij had niet de ballast van de kunstacademie.’ Uiteindelijk ging Ryman schilderen met witte verf op allerlei soorten materiaal zoals linnen, aluminium, koper, staal, vinyl, papier en plexiglas. 

Ryman was in goed gezelschap in het MoMA, waar hij zeven jaar bleef werken: de minimalistische kunstenaars Sol LeWitt (1928-2007) en Dan Flavin (1933-1996) werkten er ook. Zijn experimenten met witte verf werden snel opgepikt: vijf jaar na zijn eerste galerietentoonstelling had hij al een overzichtstentoonstelling in het Solomon R. Guggenheim Museum in New York.

Het Stedelijk Museum Amsterdam heeft veertien werken van Ryman in de collectie, een ‘staalkaart’ uit zijn oeuvre, noemt conservator Leontine Coelewij. In de huidige collectiepresentatie is Rymans Untitled (1972) te zien, ongeprepareerd linnen met horizontale banen niet-dekkende witte emaillelakverf. Coelewij: ‘Ryman zocht naar de essentie van een schilderij. Zijn hele oeuvre lang onderzocht hij wat je met één kleur kunt doen, hij was daarin superconsistent.’

Dibbets vertelt dat zijn vriend heel hard werkte: ‘Elke dag van negen tot zeven. Hij was bezeten van zijn zoektocht.’ De kunstenaar herinnert zich een bezoek met Ryman aan het Stedelijk Museum waar ze naar witte schilderijen van Kazimir Malevitsj keken: ‘Hij was daar niet weg te timmeren, twee uur lang heeft hij staan kijken. Van voren, van opzij, hij had ze het liefst van de muur getild.' 

De schilder noemde zichzelf een realist. Dibbets: ‘Hij zei: het is puur realisme, het is witte verf.’ Hoewel Rymans palet beperkt was, had de schilder het gevoel dat hij onbegrensd kon experimenteren, zo vertelde hij in een interview in 2009: ‘Ik probeer geen verhaal te vertellen en ik heb ook geen politieke agenda. Ik kan daardoor onbegrensd doorgaan.’ 

Videofragment uit 2009:

Lees ook: Joost Zwagerman over Robert Ryman

Zwagerman schreef in 2012 over het ‘stilst denkbare schilderij’, het oeuvre van Robert Ryman: ‘Ryman levert titanenarbeid. De resultaten van dat titanenwerk kunnen je, als stilte je dierbaar is, niet onberoerd laten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden