Reizen als straf

Fictieve gesprekken met goede mensen van alle tijden, zalig of heilig verklaard, gebaseerd op geschriften en overlevering...

Vandaag: Sint Brandaan. Sint Brandaan, afkomstig uit West-Ierland, leefde van het eind van de 5de eeuw tot ongeveer 580. Hij is beschermheilige van de zeevaarders, en denkelijk ook voor mensen die door het vuur worden bedreigd; hij wordt soms afgebeeld met een brandhaak in de hand. Zijn populariteit komt voort uit een lang gedicht, de Navigatio Sancti Brendani Abbatis, wellicht ontstaan rond het jaar 800 in Ierland, of in de tiende eeuw in een Iers klooster in de omgeving van Trier. Er zijn meer dan honderd handschriften van bekend.

De feestdag van Brandaan valt op 16 mei. Roepnamen: Brendan, in Ierland: Brennain, vrouwelijke vorm: Brenda, een naam die ook in het Nederlands voorkomt.

In Ierland was u abt van een klooster met wel drieduizend monniken, tot u een lange zeereis ondernam.

'Bij mijn studies stuitte ik op een boek waarin allerlei wonderbaarlijke verhalen over paradijzen op aarde werden verteld, en bovendien dat aan Judas, de verrader van Jezus Christus, iedere zaterdagavond kortstondig vergiffenis werd geschonken. Ik werd daarover zo driftig, dat ik het boek in het vuur gooide en de schrijver vervloekte.'

Toen gaf een engel u als straf de opdracht op reis te gaan. 'Inderdaad. Mij werd voorzegd dat mijn reis negen jaar zou duren en dat ik zou aanschouwen wat de waarheid is.'

Ik heb u al de 'Ierse Odysseus' horen noemen.

'Dat lijkt me overdreven. Bovendien is mij niet bekend met wat voor schip Odysseus heeft gereisd. Dan ga ik liever de geschiedenis in als Brandaan de Zeevaarder.

'Onze curragh kent u beslist. Naar men zegt wordt dit scheepstype sinds prehistorische tijden door Kelten gebruikt. De eikenhouten romp, met ossenhuiden bekleed, hebben we met klinknagels laten verstevigen, naar het voorbeeld van de ark die Noach bouwde toen hij de zondvloed zag naderen. En toen begon de reis, langs vele eilanden in de onmetelijke zeeën.'

Een van uw schepelingen was een dief.

'Een duivel had hem ertoe aangezet; in de eerste paradijsburcht die we bezichtigden, stal een van mijn monniken een kostbare paardenteugel vol goud en edelstenen. Hoeveel gebeden wij naar de hemel hebben gezonden voordat de goede God zich liet vermurwen en ons deze schepeling, weliswaar gewond en met pek overdekt, teruggaf, dat zou ik niet kunnen zeggen. Maar ik schoot in de lach, toen de berouwvolle dief riep: ”Ik wou dat die teugel nooit was gemaakt!” '

Een andere keer was u de duivels niet te slim af.

'Een geschiedschrijver zou zeggen dat Judas loon naar werken kreeg. Ik heb met eigen ogen gezien hoe duivels met gloeiende, scherpe haken de zondaar aan zijn benen voortsleurden. We zijn nog achter hen aangezeild, maar toen we in de verte een geweldige rookzuil zagen omhoogkolken, begrepen we dat Judas' straf al was voltrokken.'

Hoe wist u dat u naar Ierland moest terugkeren?

'Op een dag vroeg ik een van mijn schepelingen of we alles hadden opgeschreven. ”Vader abt”, antwoordde hij, ”ik ben er allang mee opgehouden. Goddank: het boek is vol”. ' Ten slotte kreeg u bezoek van een engel, met een boodschap van God.

'Dat is juist. ”Wees welkom, Brandaan”, heeft hij tegen mij gezegd. ”Je reis is volbracht. Als je hier niet langer wilt blijven, kom dan naar de hemel, waar je zetel gereedstaat.” '

U bent al een levende legende.

'Om eerlijk te zijn wil ik daar niet aan denken. Want vol verlangen bereid ik mij nu voor op de dood.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden