Postuum Willem Okkerse

Ratingman Willem Okkerse (1946-2018) koesterde ‘OK-score’ als geheim

De financiële voor­spellingen van Willem Okkerse waren vaak beter dan die van de traditionele analist­en. Maar hij werd gezien als een Tita Tovenaar.

Willem Okkerse

Hij was de enige Nederlander met een eigen ­ratingbureau dat scores vaststelde voor de ­financiële degelijkheid en betrouwbaarheid van bedrijven. Die scores waren niet de mysterieus klinkende codes – reeksen van ­triple A’s tot D met plussen en minnen – die de Amerikaanse kredietbeoordelaars maken, maar ouderwetse rapportcijfers van 1 tot en met 10. Hierbij stond echter een 10 voor ‘binnen drie jaar bankroet’ en een 1 voor ‘bijna perfecte zekerheid’. ‘OK-scores’ noemde hij ze.

Willem Okkerse was een finan­ciële pionier. Hij maakte zijn lijsten al in de jaren negentig toen computeralgoritmes nog in de kinderschoenen stonden. In 2000 voorspelde hij met de OK-Scores al de neergang van Ahold, de problemen bij Getronics en het fiasco met WorldOnline – jaren voordat het zover was.

De buitenwereld bleef echter sceptisch en zag hem ondanks zijn vasthoudendheid als een Tita Tovenaar. Willem Okkerse overleed 12 oktober op 72-jarige leeftijd, ­nadat zeven maanden geleden kanker was vastgesteld.

Okkerse kwam als couveusekindje (hij woog bij de geboorte slechts 1.470 gram) ter wereld in Rotterdam, waar zijn vader bij de PTT werkte. Hij was volgens zijn zoon Marc al jong geïnteresseerd in puzzels. ‘Hij wilde eigenlijk ­code breaker worden bij de militaire inlichtingendienst. Maar door zijn slechte ogen (-9) werd hij afgekeurd voor dienst.’

Verspilling als voorspeller

Na de mulo ging hij werken in de Rotterdamse haven als cargadoor en probeerde hij zich via avondstudies (vervoers­wetenschappen) verder te bekwamen. ‘Hij raakte gefascineerd door de geldstromen van bedrijven en hoe via de mate van verspilling de toekomst van een bedrijf kon worden bepaald’, zegt Marc. In de jaren negentig, tijdens een studie econometrie, ontwikkelde hij een wiskundig model waarbij puur op grond van cijfers (solvabiliteit, debiteurenrisico’s, voorraden en 150 andere data) uit de vijf laatste jaarverslagen de fitheid van bedrijven kon worden gemeten en fraude worden vastgesteld. Hij lanceerde zijn OK-score in 2000 in het proefschrift ‘Is Ratio, Logos or Myth?, maar kon niet promoveren omdat hij de opbouw van zijn model niet wilde prijsgeven.

Het financiële establishment van accountants, bedrijfseconomen en beleggingsanalisten was afhoudend. Omdat zijn voorspellingen meestal beter waren dan de langetermijnvooruitzichten van traditionele analisten, joeg hij mensen tegen zich in het harnas. Hij duldde geen tegenspraak. Daarnaast kon hij geen inzicht te geven in de wiskundige formules achter de OK-score om het intellectuele eigendom te beschermen.

Hoewel hij in 2012 werd uitgenodigd voor een spreekbeurt op de Nederlandse Accountantsdag, vond hij het frustrerend dat niet meer mensen zijn model omarmden. Marc Okkerse: ‘Het zou fijn zijn geweest wanneer zijn enorme volhardende inzet – zéér veel contacten, zéér veel gesprekken alsmede vele voordrachten – tot een veelvuldiger toepassing van de OK-score hadden geleid.’

Voor zijn dood had Okkerse het geheim van zijn formule gedeeld met zijn zoon Marc en Ron Boer van Het Effectenhuis Commissionairs in Amsterdam, dat in 2013 de OK-scores was gaan gebruiken voor vermogensbeheer.

Boer noemt hem ‘een briljant denker die kennis en inzicht omzette in praktische toepassingen.’ ‘Zijn model heeft ons voor veel vermogensverliezen behoed.’ In maart 2017 verscheen zijn biografie Beleggen met voorkennis, geschreven door Jeroen Siebelink, waarin hij een tipje van de sluier oplichtte. Willem Okkerse heeft naast Marc nog een zoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.