Rapport-Beel openbaar

Het valt toe te juichen dat koningin Beatrix ten langen leste heeft besloten haar particuliere archieven open te stellen voor een onderzoek naar de Greet Hofmans-affaire....

Het zijn vragen waarop wel een fragmentarisch, maar geen integraalantwoord bestaat. Gelukkig bevordert koningin Beatrix nu dat nog in haarregeerperiode de lucht geklaard wordt over deze duistere episode.

Op de wijze waarop dit gebeurt, lijkt op het eerste gezicht wel een enander af te dingen. Tot de belangrijkste documenten waarop het nieuweonderzoek zich richt, behoort het zogenoemde rapport-Beel. Als leider vaneen driemanschap onderzocht deze politicus in opdracht van premier Dreesin 1956 de hofperikelen. Het eindrapport van het drietal berust in hetparticuliere archief van de Oranjes, het Koninklijk Huis Archief, en isnooit openbaar gemaakt. Wat lag meer voor de hand dan dit document nu overte brengen naar het Nationaal Archief en beschikbaar te stellen voor elkegeïnteresseerde onderzoeker? De geldende openbaringstermijn voordocumenten daar (twintig jaar) is immers reeds lang verstreken.

In plaats hiervan heeft de koningin verkozen het stuk in haar archiefte handhaven en één wetenschapper toegang te verlenen. Haar keuze isgevallen op prof. Fasseur. Als auteur met gevoel voor de geschiedenis vanhet Koninklijk Huis vestigde hij zijn naam met een eminente biografie vankoningin Wilhelmina. Daarbij werd hetzelfde procédé toegepast: alleenFasseur kreeg toegang tot de hoogst persoonlijke documenten van na 1898,die volgens de huisregels van het archief pas na een ingewilligd verzoektoegankelijk zijn.

Een verschil is evenwel dat Beel indertijd minister van BinnenlandseZaken was. Weliswaar trad hij af om zijn onderzoeksfunctie te vervullen,maar het is moeilijk vol te houden dat hier louter een particuliere zaakin het geding was. Terecht stelt de biograaf van Beel, de historicusGiebels, al jaren dat het rapport openbaar dient te worden. Zo bezien isdit een gemiste kans.

Op het tweede gezicht valt er voor de door de koningin gekozen aanpaktoch veel te zeggen. Bij de ontruiming van Soestdijk is interessantepersoonlijke correspondentie aangetroffen van Juliana en Bernhard, die nuin het Huis Archief berust. Fasseur wordt in de gelegenheid gesteld ditprivé-materiaal in zijn werk in te weven, hetgeen de kans op het gewensteintegrale Hofmans-beeld vergroot. Het standpunt van het PvdA-KamerlidKalsbeek, overigens gedeeld door Giebels en vastgelegd in een Kamermotie,dat alles in het Huis Archief wat maar enigszins een staatskarakter heeftopenbaar moet worden, is sowieso onhoudbaar. Over een particulier archiefbeslist alleen de eigenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden