Land van Afkomst Rapper Sjaak

Rapper Sjaak verhuisde naar Bathmen: ‘Ze keken zo van: je bent een Marokkaan, wat doe je hier?’

Sjaak: ‘Ik zal niet zeggen dat het racistisch was, maar ze keken wel. Zo van: je bent een Marokkaan, wat doe je hier?’ Beeld Ernst Coppejans

Rapper Sjaak (34) ging van ‘weg met die camera’ naar zijn eigen videoclips, en van Amsterdam naar Bathmen

Vooral die verhuizing was nogal een cultuurshock voor de rapper van Ik heb schijt. ‘Zelfs de huizen zijn niet op slot.’

De schoonouders van Sjaak wonen in Bathmen, een dorp buiten Deventer. Door hun dochter werden ze voorbereid op de ontmoeting met de beruchte gangstarapper uit Amsterdam-Oost. ‘Eerst zeiden ze: ha leuk, Sjaak, een Nederlander. Toen liet mijn vrouw een foto zien van mij met een bijl.’

Hoe ging die ontmoeting?

‘Ze was niet het eerste Nederlandse meisje bij wie ik thuis kwam. Het gaat altijd prima, we zijn allemaal mensen. Haar ouders waren benieuwd naar me. Breng hem maar hier, zeiden ze.

‘Het was meer dat ik verbaasd was over Bathmen. De fietsen staan niet op slot, de auto’s ook niet. Zelfs de huizen niet. Waar ik vandaan kom, denk je wel vijf keer na voor je dat doet. Als je in Amsterdam een pakje sigaretten in je auto laat liggen, wordt je raam ingetikt.

‘Ik woon nu in Bathmen, heerlijk aan het water. Met opa en oma dichtbij voor mijn dochter. Laatst was ik vijf dagen in Amsterdam, ik kon niet wachten om naar huis te gaan. Hier loopt geen hond op straat.’

Wat gebeurt er als jij door het dorp loopt?

‘In het begin ging ik voor het eerst naar de Bathmense kermis, die hebben ze hier ieder jaar. Ik zal niet zeggen dat het racistisch was, maar ze keken wel. Zo van: je bent een Marokkaan, wat doe je hier? Nu is alles rustig, ze weten wie ik ben. Veel mensen hebben kinderen, die kennen mijn muziek.

‘Eerst woonde ik zeven jaar in Deventer, dat was een voorbereiding voor Bathmen. Een trainingskamp. Mijn vrouw woonde daar toen. Het was een gekke overgang, storm in mijn hoofd, afkicken van Amsterdam. Daar was ik gewend om naar buiten te gaan, mijn ding doen. Naar de coffeeshop, mijn rondje maken, je weet toch.

‘In Deventer zie je geen Marokkanen. Wel veel Turken, niet normaal. Almelo, Zutphen, Hengelo, overal zijn Turken. Marokkanen wonen alleen in de stad. Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag. En in het zuiden. Eindhoven, Den Bosch, Bergen op Zoom. Niet hier in het oosten.’

Hoe ben je opgegroeid?

‘Mijn oma kwam als eerste naar Nederland, de moeder van mijn moeder. Zij heeft nog buiten geslapen, in parken, met andere Marokkanen. Nadat ze alles had geregeld met haar papieren kwam ze de rest van de familie halen.’

Was het niet meestal de man die als eerste vooruitging?

‘Mijn oma en moeder komen uit Rabat, in het Arabische deel van Marokko. De grote stad. Moderne vrouwen die gewoon sigaretten rookten op straat. Mijn vader was al in Nederland, daar ontmoette hij mijn moeder. Hij had in verschillende landen gewoond, ook een paar jaar in Brazilië. Een Marokkaanse gypsy. Tot mijn 4de waren ze samen, later heb ik hem 12 jaar niet gezien. Hij was, hoe zeg je dat, een mysteryguest.

‘We dachten allemaal dat hij dood was. Hij bleek lang vast te zitten in Frankrijk. Op mijn 18de zag ik hem weer, in Marokko. Daar woont hij nog steeds. Tot 2007 mocht hij Europa niet in. Ik werd opgevoed door mijn oma, ik noemde haar moeder. De broers van mijn moeder beschouw ik als mijn oudere broers, zij voedden me ook op. Mijn moeder studeerde en dan bracht ze me naar oma. Wat ze studeerde? Dat soort dingen vraag ik nooit. Het was iets met boekhouden.

‘Vanuit Amsterdam-Oost verhuisde ik met mijn moeder voor een paar jaar naar Amsterdam-Noord. In Oost zaten we tussen de Marokkanen, Turken, Surinamers, Nederlanders, alles door elkaar. In Noord woonden vooral van die ouderwetse rasechte Amsterdammers, ik ging net zo plat Amsterdams praten als zij. Ik kwam terug in Oost en ze zeiden: hé Sjakie, je bent een verkaasde Amsterdammer geworden. Zo werd Sjaak mijn bijnaam.’

Hoe begon je met muziek?

‘Als kind hang je in de buurt en je ziet jongens met dikke auto’s, dure kleren en geld in hun zak. Je denkt: hoe lang ga ik werken, vijftig jaar? Of doe ik één jaar zoals zij en dan kan ik een huis in Marokko kopen? Muziek begon in het buurthuis, omdat ik het leuk vond. Ik zag: mooi, hier verdien ik geld mee, dan hoef ik die andere dingen niet meer te doen.

Ik Heb Schijt, waar ik op rapte met Appa, was mijn doorbraak, in 2007. Een bom. Iedereen dacht: dit is even wat anders, wie zijn die gasten? In de videoclip zwaaide ik met een bijl en een honkbalknuppel. Het was de eerste keer dat ik mijn gezicht liet zien. Ik kom uit een buurt waar je zei: ga weg met die camera. Eerst hoorde je alleen mijn stem in al die raps die ik maakte. Mijn gezicht laten zien, dat was een dingetje.

‘Appa was bezig met politiek. Mij interesseert dat niet, ik representeerde de straat. Schijt werd een anthem voor iedereen die struggles had. Maar ik kwam er ook mee op plekken waar je niet één donkere persoon zag. Mijn vrouw ging een keer mee naar een optreden bij een studentenvereniging in Utrecht. Allemaal van die nette studenten, misschien één verdwaalde Hindoestaan. Zij schreeuwden het ook allemaal mee: ik heb schijt aan de overheid.’

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Salomons oordeel) interviewt voor de Volkskrant Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met zangeres Joya Mooi (Zuid-Afrikaans) en schrijver Zvezdana Vukojevic (Servisch).

Nederlands
‘Als ik na een vakantie in Marokko weer terugkom: ha lekker, thuis.’

Marokkaans
‘Als we bijna in Marokko aankomen voel ik me daar ook thuis.’

Partner
‘Ik ben multicultureel, ik hou van alle goede mensen. En mijn vrouw is goed.’

Wit of blank
‘Wit klinkt racistisch, blank is beter.’

Sjaak (Nederland, 1985) werd geboren als Mehdi Chafi. Zijn recentste hit, Stap voor stap, stond in 2018 zestien weken in de Single top 100. Vanaf deze week draait De belofte van Pisa in de bioscoop, de verfilming van de bestseller van Mano Bouzamour. Daarin speelt Sjaak de rol van Soesi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden