'Ramadan is geen feest van staat'

De islamitische vastenmaand lijdt onder ‘festivalisering’, vinden steeds meer moslims. Sommige gemeenten trekken zich de kritiek aan en stoppen mede daarom met subsidies....

AMSTERDAM De ‘verregaande commercialisering’ in Nederland van de islamitische vastenmaand ramadan stuit voorzitter Farid Azarkan van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) tegen de borst.

‘Als commerciële bureaus worden ingeschakeld die er een gelikt feestje van maken, begint het bij mij te jeuken. Vooral als daar gemeenschapsgeld mee is gemoeid.’

Azarkan verwoordt een groeiend onbehagen in migrantengemeenschappen over ‘de festivalisering’ van de vastenmaand. De ramadan begint woensdag. Dertig dagen mogen moslims tussen dageraad en zonsondergang niet eten, drinken, roken en vrijen. In de avonduren en ’s nachts eten ze wel. Rond iftars, de maaltijden na zonsondergang, worden allerlei activiteiten georganiseerd: lezingen, debatten, muziekvoorstellingen, kunstexposities. Gemeenten subsidiëren dergelijke activiteiten met de doelstelling bevolkingsgroepen bij elkaar te brengen.

‘Ramadan is verworden tot een serie elitaire en gala-achtige netwerkbijeenkomsten voor ‘soepsidiemoslims’, die worden bezocht door mensen die elkaar al kennen of op z’n minst kunnen luchten’, gooide Farid Aouled-Lahcen van de Vereniging Stem van Marokkaanse Democraten Nederland twee jaar geleden de knuppel in het hoenderhok. In een opiniebijdrage in de Volkskrant stelde hij dat ramadan een religieuze plicht is voor moslims, waar de overheid niets bij te zoeken heeft.

Confronterend
Aouled-Lahcen acht ‘confronterende ontmoetingen van moslims met PVV-aanhangers’ veel zinniger. Een moeilijke opdracht, beseft hij. Maar die zou wel met subsidie moeten worden beloond. Vanwege de scheiding kerk en staat moet elk initiatief worden losgekoppeld van religieuze evenementen, betoogt hij.

Dat bij ramadansubsidies de scheiding van kerk en staat in het geding is, vindt niet iedereen. Andere religieuze activiteiten worden immers ook door overheden gefinancierd. ‘We doen niet moeilijk als de gemeente een kerstontbijt financiert’, reageert PvdA-raadslid Moussa Aynan uit Haarlem. Maar hij hekelt de ‘ons-kent-onsgala’s’. ‘Ik was twee jaar geleden bij een iftar-bijeenkomst in Slotervaart. Ik schrok van de luxe en het aantal BN’ers.’

Het Goudse PvdA-raadslid Mohammed Mohandis gruwt eveneens van ‘de ramadan-industrie’ die in Nederland is ontstaan. ‘Kleinschalige initiatieven van bewoners in de wijk worden zo de nek omgedraaid’, zegt hij.

Wijkniveau
Subsidies voor ontmoetingen op wijkniveau hebben zijn zegen. SMN-voorzitter Azarkan bezocht vorig jaar zo’n ‘grassroot-iftar’ in Gorinchem. ‘De mensen hadden zelf het eten bereid en niet-moslims aan tafel genodigd. In zo’n geval mag het van mij.’

De ‘ons-kent-ons’-critici krijgen bijval uit orthodoxe hoek. ‘Moslims die bij zulke bijeenkomsten zijn betrokken, zijn de excuustruus-achtigen. In haar strijd tegen het radicalisme schuift de Nederlandse overheid hen maar al te graag naar voren’, reageert imam Abdul-Jabbar van de Ven.

Hij vraagt zich af wie de overheid met dergelijke ‘feestjes’ wil bereiken. Niet de islamitische orthodoxen, noch de PVV-stemmers met wie de dialoog gezocht zou moeten worden, concludeert hij.

Rotterdam kwam enkele jaren geleden al tot het inzicht dat ramadansubsidies niet zinnig zijn, zegt een woordvoerder. ‘De stad heeft wel iftars gefinancierd, maar is daar in 2006 mee gestopt. Inderdaad onder invloed van Leefbaar.’ Activiteiten die gericht zijn op de bevordering van de dialoog tussen bevolkingsgroepen steunt Rotterdam nog steeds. ‘Maar met religie zijn we heel terughoudend. Dat roept alleen maar vragen op en wekt onnodig irritatie.’

Geen aanvragen
Almere, met een stevige PVV-fractie in de gemeenteraad, doet dit jaar ook niets aan ramadan. ‘We hebben geen aanvraag van moslims gehad’, zegt een woordvoerster. ‘Wel verzoeken voor ondersteuning van activiteiten uit andere religieuze hoek.’ Die zijn allemaal afgewezen.

Amersfoort is dit jaar gestopt met ramadansubidies. ‘Eind vorig jaar hebben we dat beleid geëvalueerd’, zegt een woordvoerster. ‘Contacten die ontstaan tijdens een gezellige maaltijd, beklijven niet. Wij zoeken naar meer continuïteit.’

Amsterdam (100.000 euro), Den Haag (17.500 voor een grote stadsiftar), Utrecht (10.000) en Dordrecht (30.000) subsidiëren nog steeds. Algemeen onderstreept wordt dat niet de religie en ook niet het voedsel worden bekostigd, maar activiteiten om de iftars heen. Die moeten voor iedereen toegankelijk zijn, de kennis over moslims verhogen en de sociale cohesie versterken.

‘De term ramadanfestival voor onze programma’s is een ongelukkige’, reageert de Dordtse wethouder Harry Wagemakers van welzijn op de kritiek. ‘Bij ons is het geen feestje. Wij steunen serieuze activiteiten en proberen duurzame contacten te leggen. We koppelen bijvoorbeeld een zelforganisatie aan een algemene instelling in de stad.’

Amsterdam en Dordrecht zeggen dat voor de volgende collegeperiode (2011-2014) de subsidieprogramma’s, mede vanwege noodzakelijke bezuinigingen, scherp tegen het licht worden gehouden. Dat kan gevolgen hebben voor de ramadansubsidies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden