Het eeuwige levenJan Piket (1925-2020)

Professor die altijd ‘meneer Piket uit Zwammerdam’ bleef

Als Mikkelsen kwam hij voor in Hermans’ Nooit meer slapen, maar volgens hemzelf klopte er niets van de roman. Behalve dan dat hij geoloog was.

Jan Piket.

Met gekromde tenen keek de hoogbejaarde fysisch geograaf Jan Piket vier jaar geleden naar Beyond Sleep, de verfilming van W.F. Hermans’ klassieke roman Nooit meer slapen. Een vervalsing van de werkelijkheid noemde hij die in De Gelderlander. Hij kon het weten. Hij figureerde in het verhaal als de onderzoeker Mikkelsen. Maar de werkelijkheid kwam in geen enkel opzicht overeen met wat hij zag.

In de film ruziede Mikkelsen met de geoloog Alfred Issendorf, het alter ego van Hermans, die in het moerassige noorden van Noorwegen op zoek gaat naar kraters veroorzaakt door meteorieten. Maar ze hadden nooit samen opgetrokken: Hermans studeerde in Amsterdam, Piket in Utrecht. ‘In het echt hebben we elkaar maar één keer getroffen. Tijdens een studiedag in 1961 van fysisch geologen in Nijmegen die ik had georganiseerd’, zei Piket.

Een jaar eerder had Piket onderzoek gedaan naar de bodemgesteldheid van de Ösling, het deel van de Ardennen in het noorden van Luxemburg. Hij schreef er zijn proefschrift over, niet wetende dat Hermans dat vijf jaar eerder ook al had gedaan. Pikets onderzoek was echter veel grondiger en zijn conclusies waren ook anders.

Piket zette later in Nijmegen een opleiding sociale geografie en planologie op, die geschiedenisstudenten de mogelijkheid gaf een tweede lesbevoegdheid te halen. Zelf werd hij daar hoogleraar fysische geografie en cartografie. Hij was een bekwaam docent die door studenten op handen werd gedragen. In 1988 ging hij met emeritaat, in 2001 stierf zijn echtgenote. Zelf overleed hij 22 januari op 94-jarige leeftijd in Berg en Dal.

Piket werd geboren in een katholiek gezin met negen kinderen in Zwammerdam, bij Gouda. Zijn vader was daar de dorpssmid. Na de mulo ging hij werken bij een bank. Om te ontkomen aan de Arbeitseinsatz dook hij in 1944 onder en kwam hij uiteindelijk in Assen terecht. In die periode nam hij les in Latijn en Grieks, waardoor hij na de oorlog werd toegelaten in de vijfde klas van het gymnasium-bèta in Gouda. Daarna kreeg de kans te studeren in Utrecht.

Door wandelingen langs de kust raakte hij geïnteresseerd in het ontstaan van de duinen en strandwallen, wat hem inspireerde fysische geografie te gaan studeren met als specialisatie morfologie, de kennis van de aardoppervlakte. Zijn onderzoeken deed hij vooral in het middelgebergte, zoals in Griekenland en het Ösling-landschap in de Ardennen. In 1957 trouwde hij met Jeanne van Niekerk, met wie hij vijf kinderen kreeg.

Na de studie was hij eerst leraar op twee scholen, voordat professor Ruud Cools hem naar Nijmegen haalde. Hij kon daar zijn eigen instituut inrichten, inclusief een bibliotheek, een uitgebreide kaartenverzameling en een fysisch-geografisch museum met mineralen en stenen.

Zijn dochter Toke Piket: ‘Op zondagen mochten de kinderen mee. De prachtige kaartencollecties bekijken. Spelen in de collegezaal. De stenen afpoetsen.’ Publiceren zou hij nauwelijks meer doen. ‘Ik publiceer mondeling’, merkte hij op. Behalve in Nijmegen gaf hij les op de mo-lerarenopleiding in Tilburg. Ook werkte hij mee aan de vernieuwing van de Bosatlas en de Atlas van Nederland.

Hij bleef pretentieloos. Hij stelde zich graag voor als ‘meneer Piket uit Zwammerdam’, hoewel hij daar al tachtig jaar weg was. Zijn opvoeding in een ambachtelijk gezin koesterde hij. Hij had een hekel aan geweld, zelfs als het maar spel was. Zijn dochter Toke Piket: ‘Als The A-Team op televisie was, zette hij hem uit of schakelde over naar een concert of een mis.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden