Prins met een democratisch hart

Prins Carlos Hugo van Bourbon-Parma is woensdag op 80-jarige leeftijd overleden. De ex-man van prinses Irene onderhield ook na de scheiding goede contacten met de koninklijke familie....

‘Ik heb vertrouwen in God. Ik ben niet bang om te sterven. Het geloof geeft me een innerlijke overtuiging, dat wat ik ook doe, het op iets goeds zal uitdraaien, als ik het maar met goede bedoelingen heb gedaan.’ Prins Carlos Hugo de Bourbon de Parme zei dit in 2005 in een interview met het blad Vorsten. De ex-man van prinses Irene werd in zijn laatste levensjaren financieel ondersteund door zijn vier kinderen en kreeg nog een klein pensioen van de Harvard University.

Een beetje treurig, gezien de grandeur waarin hij opgroeide. Carlos Hugo was de oudste zoon uit een gezin met zes kinderen en werd in 1930 geboren in Parijs. Hij studeerde rechten aan de Sorbonne, economie en natuurwetenschappen in Oxford.

De Bourbons de Parme zijn vertakt met vorstenhuizen die mede vorm gaven aan de geschiedenis van Frankrijk, Spanje, Italië en Portugal. Zijn vader prins Xavier de Bourbon de Parme leidde de carlistische beweging, een reactionaire politieke stroming waarin orthodox katholieke opvattingen domineerden. Die sloot zich aan bij dictator Franco in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) in de strijd tegen de communisten. De carlisten hoopten dat Franco de monarchie in Spanje zou herstellen. In tegenstelling tot wat ze verwachtten, schreef Franco geen verkiezingen uit. Daardoor kwam Xavier in botsing met Franco. Zijn twee zoons Carlos Hugo en Sixtus werden rivalen binnen de carlistische beweging. Sixtus hield vast aan de orthodoxe lijn en zag militairen als zijn doelgroep. Carlos Hugo zag de arbeiders als zijn achterban. Hij wilde het carlisme transformeren tot een democratische, linkse stroming, die vrije verkiezingen binnen een monarchie nastreefde.

In 1964 ontmoette Carlos Hugo prinses Irene. Volgens zijn biograaf Josep Clemente was het liefde op het eerste gezicht vanwege haar ‘spontaniteit, schoonheid en intelligentie.’ In de pers verschenen verhalen over een romance, die door Irene in een interview met De Telegraaf werden ontkend. In hetzelfde interview weigerde ze zich van van Franco te distantiëren. Wel zei ze hoe ze onder de indruk was van het Spaanse sociale beleid. Kort daarop stapte ze over naar het katholieke geloof, wat in Nederland insloeg als een bom.

Van eenzelfde gewicht was het nieuws dat ze volgens premier Marijnen was verloofd met ‘ene Hugo de Bourbon Parme’, die volgens hem voor een ‘extreem-rechtse’ beweging stond. Koningin Juliana was echter zeer geporteerd van hem. Zij zag geen probleem in de romance die leidde tot een huwelijksvoornemen. Carlos Hugo wilde dat het nieuws van de verloving niet bekend werd, omdat het om politieke redenen slecht zou vallen in Spanje.

Door de geruchtenstroom hield Juliana een toespraak voor radio en televisie, waarin zij vertelde dat de verloving niet doorging. Drie dagen later kwam het nieuws dat het wél doorging. Daarop vreesde Den Haag dat een huwelijk in Nederland zou leiden tot propaganda voor het carlisme. Uiteindelijk trouwde het stel in Rome en werd voor het huwelijk geen toestemming aan het Nederlandse parlement gevraagd.

Carlos Hugo en Irene kregen vier kinderen: Carlos jr, Jaime, Carolina en Margarita. In 1975 wees vader Xavier Carlos Hugo aan als troonpretendent voor de Spaanse monarchie. Franco wees Juan Carlos aan als koning. Deelname aan de verkiezingen werd tot tweemaal toe een farce. Kort nadat Carlos Hugo het politieke strijdperk verliet, scheidde hij van Irene. Hij ging economie doceren aan de Harvard University.

Carlos Hugo werd voogd van de kinderen. Hij bleef verbonden met zijn Nederlandse ex-familie. ‘Toen ik ging scheiden van Irene, brachten de Oranjes de grootsheid op om dat niet te zien als een scheiding met de koninklijke familie. Onze wederzijdse affectie bleef. Mijn schoonouders hielpen ons in het drama van de scheiding te overleven’, zei hij in een interview. In de daaropvolgende decennia zou Carlos Hugo aanwezig zijn bij huwelijken en rouwplechtigheden van de Oranjes.

Het was opvallend dat hij niet aanwezig was bij het huwelijk van zijn dochter Margarita. De chemie tussen hem en zijn schoonzoon Edwin de Roy van Zuydewijn hield niet over, zo bleek uit de rel die later losbrak. Margarita gaf met haar man een serie interviews aan HP/De Tijd, waarin de Oranjes werden gehekeld omdat zij Edwin niet accepteerden.

In een Kamerdebat moest minister-president Balkenende erkennen dat Carlos Hugo op de hoogte was gesteld van vertrouwelijke informatie, die de inlichtingendienst AIVD op verzoek van het kabinet der koningin had verzameld. Zo was onder meer zijn dossier van de sociale dienst gelicht. In zijn brieven aan De Roy gebruikte Carlos Hugo informatie uit dat dossier. Inmiddels is Margarita gescheiden en hertrouwd.

Carlos Hugo bemoeide zich na zijn werk aan de universiteit weer met Parma, het hertogdom waar zijn familie ooit de scepter had gezwaaid. Carlos Hugo was hertog van Parma. Hij kreeg bij de Italiaanse regering erkenning voor de oude ridderordes die weer werden ingevoerd. Zijn vier kinderen gaf hij Parmezaanse titels. Vorig jaar werd een ‘beperkte vorm van kanker’ bij hem vastgesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden