PRINCIPES, VREEMDELINGEN EN WIJ

HET DEBAT over het vreemdelingenbeleid wordt sinds jaar en dag gekenmerkt door inconsistenties en hypocrisie. De grondoorzaak daarvan is dat we verontwaardigd iedere discriminatie verwerpen en tegelijkertijd beleid ontwerpen dat uitsluitend is gericht op vreemdelingen en dat daarom discrimineert....

Neem de nieuwe vreemdelingenwet. Per definitie is de bedoeling van die wet om vreemdelingen te weren. Maar als je de toelichting bij het wetsontwerp leest en je hoort politici er geroerd over praten, lijkt het net of die wet is gemaakt om vreemdelingen binnen te laten. De werkelijkheid is dat de wet heel streng discrimineert. Van de vreemdelingen die zich aan onze grenzen meldt, moet 70 à 80 procent er weer uit.

De reden waarom je eventueel mag blijven is buitengewoon arbitrair. Gelukzoekers worden geweerd, politieke vluchtelingen mogen blijven. Dat die twee categorieën niet of moeilijk zijn te onderscheiden, weet iedereen. Toch worden op grond van dat onderscheid consequenties getrokken die voor betrokkenen leven of dood kunnen betekenen.

Neem een vluchteling uit Irak. Bijna alle Irakezen hebben reden om dat land te ontvluchten. Het moorddadige regiem van Saddam Hoessein en de moorddadige sancties van de Verenigde Naties hebben onderdrukking, honger en het verlies van ieder toekomstperspectief veroorzaakt. Een flink percentage van het aantal asielzoekers in Nederland komt dan ook uit Irak.

Zou het voor Irakezen nu iets uitmaken hoe je de reden van hun ongeluk definieert? Want wat ze ook doen of laten, ze zijn altijd slachtoffer van de politiek van Sadam Hoessein en van de politiek van het Westen. En niet zo'n beetje ook. Al meer dan een miljoen Irakezen, waaronder meer dan vijfhonderdduizend kinderen, hebben daardoor het leven verloren. Als ik dan politici geëmotioneerd hoor pleiten voor het weren van 'economische' vluchtelingen zodat er ruimte blijft voor 'echte' vluchtelingen, dan draait mijn hart zich om van weerzin.

Het vreemdelingenbeleid is er op gericht de Nederlandse welvaartsstaat te beschermen tegen de komst van te veel vreemdelingen. Slechts om twee redenen zijn we bereid een uitzondering te maken: als we er zelf voordeel van hebben (in den vreemde geworven werkkrachten) of als we politieke redenen hebben om vreemdelingen toe te laten. Humanitaire beginselen spelen wel een rol, maar zijn niet doorslaggevend en worden in de discussie vooral gebruikt om opponenten morele verwijten te kunnen maken. Neem het uitzettingsbeleid. Als het verzoek om asiel finaal wordt afgewezen, moet een asielzoeker het land uit. Terugkeren naar eigen land is de verantwoordelijkheid van de asielzoeker zelf. In de praktijk komt het er op neer dat hij op straat wordt gezet zonder dat hij nog gebruik kan maken van opvangvoorzieningen. Vanwege de koppelingswet kan hij in Nederland ook niet werken of een uitkering krijgen.

Nu zijn er landen die hun uitgeweken onderdanen niet meer toelaten. Ook dan zegt de Nederlandse overheid: jammer, maar je ziet maar. Want, is de redenering, als we dat niet zouden doen gaan ze helemaal nooit meer terug. Met andere woorden: mensen wordt werk, inkomen en zorg bewust onthouden om ze onder druk te zetten het land te verlaten, ook als ze nergens naar toe kunnen.

Humanitaire beginselen zijn per definitie van toepassing op alle mensen. Als men deze maatregelen binnen die beginselen acceptabel vindt, dan rijst de vraag waarom dat drukmiddel in Nederland niet vaker wordt toegepast. Het lijkt mij toch dat er heel wat werklozen en WAO'ers weer aan het werk zullen komen, al was het maar als bedelaar, als we hen uitkeringen en andere voorzieningen zouden ontnemen. Of vinden we dat drukmiddel voor ingezetenen inhumaan en alleen op asielzoekers toepasbaar? Dan is er sprake van discriminatie.

Als er morgen weer een burgeroorlog in Rwanda zou uitbreken waarin de Hutu's alle Tutsi's de rechterarm zouden afhakken en een Nederlandse miljardair zou een paar jumbo's huren om zo veel mogelijk Tutsi's naar Nederland te brengen, zeg 1500 per dag, dan zou daar op betrekkelijk korte termijn een eind aan worden gemaakt. Ook als dat in strijd zou zijn met het vluchtelingenverdrag. De redenering zou zijn dat die toevloed van vluchtelingen de Nederlandse samenleving zou ontwrichten. En dat is nog waar ook.

Het vreemdelingendebat gaat niet over onwrikbare principes, maar over de mate waarin we onze principes willen loslaten. In de praktijk gaat het erom of we meer of minder inhumaan willen optreden. En als er geroemd moet worden laat iedereen dan roemen op zijn zwakheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden