Interview

Presentator Jellie Brouwer: ‘Er zit een bepaalde schroom in mij om de aandacht op te eisen’

Jellie Brouwer: ‘Ik wil niet toetsen of mijn gasten deugen, maar ben nieuwsgierig naar hun drijfveren.’ Beeld Frank Ruiter
Jellie Brouwer: ‘Ik wil niet toetsen of mijn gasten deugen, maar ben nieuwsgierig naar hun drijfveren.’Beeld Frank Ruiter

Wat zijn dit voor vragen? Radioprogramma Kunststof bestaat 20 jaar. Acht dilemma’s voor presentator Jellie Brouwer (57).

Formatie: linksom of rechtsom?

‘Toen ik op verkiezingsavond de exitpoll zag, dacht ik: wat is hier aan de hand? Er zijn bijna geen linkse mensen meer over, hoe moet dat nou? Ik vind het verschrikkelijk. En dan heb ik het niet alleen over de uitslag van de verkiezingen. Ook hoe mensen elkaar bejegenen. Ze zijn snoeihard. Als ik hoor dat iemand zwanger is, dan denk ik: is dat wel verstandig? De wereld is er triest aan toe.

‘Neem Akwasi. In het programma Kunststof ontvang ik sinds 2001 kunstenaars en artiesten. Rapper Akwasi is ook weleens te gast geweest. Het is zo’n lieve jongen. Als ik zie welke drek hij afgelopen jaar over zich heen heeft gekregen, kan ik heel verdrietig worden. Daar wil ik me tegen uitspreken. Maar ik denk tegelijkertijd: dat gaat niets aan zijn situatie veranderen. Dus dan houd ik toch maar mijn mond. Nee, ik vind mezelf geen moedig mens.’

Presentator of interviewer?

‘Bij Kunststof valt er weinig te presenteren. Ik kondig aan wie er in de uitzending zit en dan begin ik het gesprek. Het zijn geen harde interviews. Ik wil niet toetsen of mijn gasten deugen, maar ben nieuwsgierig naar hun drijfveren. Naar de grote dingen in het leven: vriendschap, liefde en de dood.

‘Ik heb tijdens zo'n gesprek geen behoefte te zeggen: 'Ja, dat vind ik ook.’ Sommige collega's geven zichzelf gemakkelijker bloot. Frénk van der Linden is niet bang om in een talkshow zijn ziel om te keren. Mijn eindredacteur zegt: 'Je moet jezelf ook zichtbaar maken.’ Maar hoe zichtbaar wil je me hebben? Ik zit drie keer per week op die zender.

‘Er zit een bepaalde schroom in mij om de aandacht op te eisen. Dat houdt me bezig. Ik heb drie dochters en met die bescheidenheid wil ik ze niet infecteren. Als je de wereld ingaat, dan moet je je manifesteren. Ik wil dat ze aanwezig zijn en durven zeggen: ‘Zo wil ik het hebben.’’

Jellie Brouwer: ‘Pas op de middelbare school merkte ik dat in de meeste gezinnen niemand dood was. Hooguit de hond.’ Beeld Frank Ruiter
Jellie Brouwer: ‘Pas op de middelbare school merkte ik dat in de meeste gezinnen niemand dood was. Hooguit de hond.’Beeld Frank Ruiter

Op wie lijk je meer, je vader of je moeder?

‘Ik heb mijn vader nooit gekend, hij stierf toen ik 3 was. Volgens mijn moeder was hij, net als ik, een diepe slaper. Na haar bevalling sliep mijn moeder in de woonkamer. De volgende ochtend zou er hulp langskomen. Omdat mijn vader bang was dat-ie niet wakker zou worden van de deurbel, bond hij een touw om zijn enkel. Het andere eind werd aan het kraambed geknoopt.

‘De volgende ochtend ging de bel. Mijn moeder begon driftig aan het touw te trekken en mijn vader werd wakker, maar kreeg de knoop niet los. Hij liep naar de hal en kwam net niet bij de voordeur. Toen hij de deur uiteindelijk open kreeg, zag de kraamverzorger mijn vader met een uitgestrekte hand op de grond liggen. Ik heb geen enkele herinnering aan hem, maar sinds moeder me dit vertelde, zie ik hem zo liggen.

‘Zijn overlijden kwam onverwachts. Hij had maagkanker. Niet lang daarna stierf mijn zusje aan botkanker. En mijn tante, en oma. In twee jaar was ons gezin een slagveld. Er was veel verdriet. Als kind vond ik dat niet ongewoon. Ik dacht: soms worden er mensen ziek, en die gaan dan dood. Pas op de middelbare school merkte ik dat in de meeste gezinnen niemand dood was. Hooguit de hond.’

Groningen of Utrecht?

‘Ik ben opgegroeid in Groningen. Voor mijn studie verhuisde ik naar Utrecht. Net voor ik vertrok, voorspelde mijn moeder: ‘Jij komt nooit meer terug.’ Dat had ze goed gezien. Ik was een gereformeerd meisje uit de provincie, dat naar een andere wereld werd gekatapulteerd. Ik was 17 en zo groen als gras, en stond plots in een stad waar van alles gebeurde. Dat was geweldig.

‘In Utrecht woonde ik met vijf meisjes in een studentenhuis. De eerste jongen die ik mee naar huis nam, was al wat ouder. Hij studeerde ook journalistiek en kon prachtige verhalen vertellen over de geschiedenis. Op een zaterdagavond nam hij me mee naar een Italiaanse film, Novecento. De volgende dag werd ik verschrikt naast hem wakker. Het was zondagochtend en ik zat niet in de kerk, maar lag met een jongen in bed. In blinde paniek heb ik op de radio een kerkdienst opgezet.’

Sonja Barend of Ischa Meijer?

‘Toen ik 23 was leerde ik Ischa kennen. Ik was redacteur voor het programma TV3, waarvoor hij interviews maakte. Ik voelde gelijk: ik moet in zijn buurt blijven, want ik kan iets van hem leren. Als Ischa een kamer binnenkwam, stuiterde hij alle kanten op. Ging van bureau naar bureau en stelde veel te intieme vragen. Ik kon daar gefascineerd naar kijken. Hij had een twinkeling in zijn ogen en hing aan je lippen. Geïnterviewden vonden dat heerlijk.

‘Hij had ook een andere kant. Zodra Ischa angst rook, kon hij toeslaan. Dan ging hij boven de gast hangen en werd fel: ‘Waarom zeg je dat?’ Dat was verschrikkelijk om naar te kijken. Ik herinner me actrice Annet Malherbe. Ze is een stevig type, maar kon niet omgaan met Ischa's stijl. Ze schrok en viel stil. Ik dacht: die gaat naar huis en barst in tranen uit.

‘Ik voel me meer verwant met Sonja Barend. Ze was vriendelijk en had een afgewogen toon. Voor haar werken leek me het hoogst haalbare. Na een paar jaar redactiewerk bij Ischa solliciteerde ik bij haar talkshow. Pas toen ik werd aangenomen, realiseerde ik dat ik zelf de vragen wilde stellen.’

Jellie Brouwer: ‘Het was zondagochtend en ik zat niet in de kerk, maar lag met een jongen in bed’
 Beeld Frank Ruiter
Jellie Brouwer: ‘Het was zondagochtend en ik zat niet in de kerk, maar lag met een jongen in bed’Beeld Frank Ruiter

Charlotte Mutsaers of Robbie Muntz?

‘Ik heb een zwak voor gasten die niet altijd goed uit hun woorden komen. Schrijver Charlotte Mutsaers is zo iemand. Zij heeft een onnavolgbaar brein, dat maakt het bijzonder om haar gedachtegang te volgen. De laatste keer dat ze in de uitzending zat, had ze een boek geschreven over haar overleden broer. Die verzamelde kinderporno en Mutsaers had dat per ongeluk verkocht. Er was veel commotie over geweest en ze vond het vervelend om er weer over te moeten vertellen. Maar ik kon het onderwerp niet negeren. Het werd een ongemakkelijke uitzending. Na afloop liet ik haar tegel uit mijn handen vallen. We waren beiden van slag.

‘Een verschrikkelijke uitzending was met radiomaker Robbie Muntz. Ik keek al een beetje tegen het gesprek op: hij was vast getalenteerd maar vooral heel luid. Een ongeleid projectiel dat de reputatie had om interviews te ontregelen. Hij zou zijn kompaan Paul Jan de Wint meenemen. En toen kwam ik ook nog dertien minuten te laat.

‘De eindredacteur had tegen Muntz gezegd dat hij alvast achter de microfoon mocht zitten, dus hij was tegen De Wint aan het lullen. Hij vroeg ‘of die Jellie een beetje een lekker wijf was’. Daar is hij later niet meer op teruggekomen. Ik heb de uitzending nooit teruggeluisterd, maar ik kan me niet voorstellen dat het nog een goed gesprek werd.’

‘Als je de dood recht in de ogen moet kijken, is dat overweldigend.’ Beeld Frank Ruiter
‘Als je de dood recht in de ogen moet kijken, is dat overweldigend.’Beeld Frank Ruiter

Begraven of cremeren?

‘Als kind heb ik mijn moeder weleens gevraagd of ik ook kanker zou krijgen. ‘Nee, het is niet erfelijk’, zei ze, ‘maar het komt in bepaalde families veel voor.’ Dat was dus geen geruststelling. Bijna mijn hele leven zat ik erop te wachten. Iedere keer dat ik voor een kwaaltje naar de dokter ging, dacht ik: is het nu zover?

‘In 2016 voelde ik een knobbeltje in mijn borst. Het bleek borstkanker. Dat vond ik verschrikkelijk, vooral voor mijn moeder. Een van de eerste dingen die ik tegen de arts zei was: ‘Hoe moet ik haar dat vertellen?’ Mijn moeder en ik hebben een verbond. Wij hebben het beiden overleefd. Sindsdien heb ik geprobeerd om haar verdere narigheid te besparen. Ik was een voorbeeldige puber, probeerde altijd naar haar om te kijken. Nu moest ik toch slecht nieuws brengen.

‘Als je de dood recht in de ogen moet kijken, is dat overweldigend. Alsof je op een feest bent en eerder weg moet, terwijl iedereen blijft. Dat gevoel is ondragelijk. Ik kon mezelf op geen enkele manier geruststellen. Ik had bedacht dat ik op dezelfde begraafplaats als mijn vader, zusje en oma wilde komen te liggen. Dat bleek voorbarig. Na een jaar vol ingrijpende operaties werd ik genezen verklaard.’

Wel of geen tegel?

‘Elke uitzending van Kunststof eindigen we met een tegeltje, waar de gast een levensmotto op schrijft. Dat was mijn idee. In het begin is daar kritiek op geweest, sommige collega's wilden ervan af. Ik ben blij dat we het hebben gehouden, want het is een perfect einde van een gesprek. Het is een cadeautje dat de gast achterlaat voor mij en de luisteraar.

‘Als ik zelf een tegel mag beschrijven, zet ik erop: Verbeeld je maar (n)iets. Het is allebei aan de hand. Je moet je leven lang dromen en iets van het leven proberen te maken. Maar plots’, (knipt met vingers), ‘kan het afgelopen zijn. Sinds mijn genezing sta ik niet wezenlijk anders in het leven. Behalve dat ik gemakkelijker kan relativeren. Een slechte uitzending is geen ramp, denk ik dan, want ik ben er toch nog maar mooi bij.’

Jellie Brouwer: ‘‘Als ik zelf een tegel mag beschrijven, zet ik erop: Verbeeld je maar (n)iets.’ Beeld Frank Ruiter
Jellie Brouwer: ‘‘Als ik zelf een tegel mag beschrijven, zet ik erop: Verbeeld je maar (n)iets.’Beeld Frank Ruiter

Kunststof viert het 20-jarig bestaan met een jubileumweek. Maandag 29/3 t/m vrijdag 2/4, 19.30 uur, NPO Radio 1.

Jellie Brouwer

1964 Geboren in Groningen

1981 School voor de Journalistiek

1985 Redacteur van Twintig, maandblad van de vakbond voor dienstplichtige militairen

1987 Redacteur Radio West

1988 Redacteur TV3, tv-programma van Carl Huybrechts

1990 Redacteur Ischa, talkshow van Ischa Meijer

1990 Redacteur RUR, talkshow van Jan Lenferink

1992 Presentator Radio uit op Radio 5

1995 Presentator De recensenten op Radio 1

2001 Presentator Kunststof

Jellie Brouwer is getrouwd met singer-songwriter Philip Kroonenberg. Ze hebben drie dochters en wonen in Scheveningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden