Postuum Eric Alberda Jelgersma

Postuum Eric Albada Jelgersma (1939-2018): De man die probeerde Albert Heijn pootje te lichten

Wilde Eric’ - of liefkozend ‘AJ’ - werd bekend als supermarkttycoon die met zijn Unigro (Super en Spar) openlijk Albert Heijn uitdaagde. Eric Albada Jelgersma overleed donderdag op 79-jarige leeftijd.

Eric Albada Jelgersma Beeld Friso Keuris / De Beeldunie

Als student economie in Tilburg kreeg hij van medestudenten te horen dat hij geen motor kon rijden. Albada Jelgersma weerlegde hun bewering door met een motor de roltrap van de Vroom & Dreesmann op te rijden. Uitdagingen waren er om aan te gaan.

In alles wilde Albada Jelgersma de beste zijn. Of de grootste. Daarom werd zijn doel in de jaren tachtig om Albert Heijn naar de kroon te steken. En toen dat niet lukte, kocht hij de prestigieuze wijngoederen Château du Tertre en Château Giscours, in de Bordeaux.

Ziekte van Parkinson

Toeval of niet, maar op de dag dat Albada Jelgersma overleed, werd het wijnhuis Château Giscours veroordeeld tot 2 ton boete wegens het illegaal toevoegen van suiker aan de Margaux-wijn. Alexander van Beek, de beheerder van het huis, kreeg zelfs twee maanden voorwaardelijk aan zijn broek.

Albada Jelgersma kon zelf de dagelijkse leiding niet meer uitoefenen. Hij leed aan de ziekte van Parkinson. Eerder, in 2005, was hij verlamd geraakt toen hij zijn nek brak op zijn jacht Liberty II. Hij schoot van een niet goed gezekerde dekstoel tegen de reling. ‘Mijn volgende doel is’, verkondigde hij daarna, ‘mijn eigen haar weer te kunnen kammen’. Maar hij bleef ook zakendoen – even wild als daarvoor.

Eric Albada Jelgersma werd vlak voor de oorlog geboren in het Brabantse dorp Ginneken en Bavel. Zijn vader was samen met zijn oom een van de oprichters van de keten VéGé (Verkoop Gemeenschap), waar zich in de loop der jaren 2.400 kruideniers bij aan zouden sluiten. Na zijn studie economie eraan te hebben gegeven, kwam Albada Jelgersma in de jaren zestig in het bedrijf, samen met zijn neef Theo.

Albada Jelgersma had niets met gedeeld leiderschap en kocht zijn neef in 1975 na een ruzie uit. Vijf jaar later richtte ‘AJ’ Unigro op. De naam van de aangesloten winkels werd veranderd in Super, terwijl hij ook Spar-winkels naar hem toe lokte.

Albert Heijn

Zijn doel was Albert Heijn naar de kroon te steken. Daarvoor wilde hij de beursgenoteerde concurrent Schuitema (eigenaar van de C1000-formule) overnemen. Via een stroman verwierf hij 45 procent van de aandelen. Toen de C1000-managers erachter kwamen, bakten zij Albada Jelgersma een poets door de keten aan Ahold aan te bieden. Die was woedend, maar werd er financieel wel beter van omdat hij zijn aandelen tegen een veel hogere prijs kon verkopen.

Een deel van de opbrengst stak hij in het technologiebedrijf HCS, waarin ook ‘bedrijvendokter’ Joep van den Nieuwenhuyzen en ‘paardenmiljonair’ Léon Melchior grote sommen hadden geïnvesteerd. Het liep niet goed af. Na een reddingsoperatie in 1991 stonden de drie terecht vanwege misbruik van voorwetenschap in de aandelenhandel. Albada Jelgersma werd al snel vrijgesproken.

Ook na de zeperd met Schuitema bleef hij proberen Albert Heijn te overtreffen. Eerst volgde in 1996 de fusie met supermarktketen De Boer, daarna die met de Vendex Food Group (Edah, Konmar en Basismarkt) tot Laurus. Het belang van Albada Jelgersma verwaterde door alle fusies tot 34 procent en hij raakte de directe controle kwijt.

Tegen de wens van Albada Jelgersma, die altijd een prominente plek op de door Quote opgestelde Nederlandse rijkenlijst bleef innemen, verkocht Laurus in 2002 een groot pakket aandelen aan de Franse groep Casino. Laurus was op dat moment al in problemen gekomen door allerlei formule-veranderingen en zou uiteindelijk worden ontmanteld. Albada Jelgersma begon bij de Ondernemingskamer een procedure wegens wanbeleid, maar dat leverde weinig op.

Ontvoering

Albada Jelgersma werd in 1987 een nationale bekendheid wegens de ontvoering van zijn 10-jarige dochter Valerie. De kidnappers hadden het voorzien op ‘AJ’ zelf, maar zij deed de deur van de woning in Laren (NH) open. Ze eisten een losgeld van 5 miljoen Duitse mark. De politie wist de ontvoerders te traceren en bevrijdden Valerie op een zolderkamertje, waar ze met een touw aan een bed was vastgebonden.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel werd Eric Albada Jelgersma in de kop per abuis aangeduid als Eric Alberda Jelgersma. Dit is verbeterd. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.