‘Politie hoort niet in stemlokaal’

Harry van Bommel..

MOSKOU SP-kamerlid Harry van Bommel behoorde zondag tot een select groepje van slechts tachtig westerse waarnemers van de Doemaverkiezingen. Rusland had hen pas op een laat tijdstip waarnemers uitgenodigd en bovendien het aantal waarnemers teruggeschroefd van 1.600 in 2003 tot 300 nu. Een flink deel van hen was afkomstig uit voormalige Sovjetstaten die zelf als semi-autocratisch bekend staan. Hun oordeel over de verkiezingen was positief.

De meest gezaghebbende waarnemers van de OVSE, die lang tevoren arriveerden om ook de campagne te kunnen beoordelen, hadden hun missie afgeblazen wegens tegenwerking van de Russische autoriteiten. Van Bommel behoorde tot de parlementariërs die in OVSE-verband naar Rusland vlogen om de verkiezingsdag zelf bij te wonen. ‘Ik was in het zuiden van Moskou, waar ik 28 stemlokalen heb bezocht. Overal troffen we lokale waarnemers van verschillende partijen – niet alleen Verenigd Rusland, maar ook de kleine oppositiepartijen. Maar er was overal ook politie aanwezig, vaak direct achter de stembus.’

Onafhankelijke Russische waarnemers hebben veel klachten gekregen van stemmers op wie druk was uitgeoefend om op de juiste partij te stemmen. Heeft u daar iets van gemerkt – of van verkiezingsfraude?

‘In een geval is het fotograferen van een stembiljet gezien. Dat was van belang, vanwege de geruchten dat mensen soms gedwongen werden zulke foto’s op het werk te laten zien. Wat betreft de absentenbriefjes (waarmee je in een ander stembureau kunt stemmen, red.) heb ik geen onregelmatigheden geconstateerd. Maar andere waarnemers meldden dat je op sommige plekken kon stemmen zonder absentenbriefje. Dat is natuurlijk erg fraudegevoelig, omdat je dan meerdere keren je stem kunt uitbrengen.’

Welke indruk laten de verkiezingen achter?

‘We hadden van tevoren al vastgesteld dat de kandidatenlijst van Verenigd Rusland nep is. Behalve Poetin staan er veel namen op van mensen die nooit in de Doema gaan zitten. In de stemlokalen gaf de aanwezigheid van politie ons het gevoel dat de zaak daar onder druk werd gezet en dat mensen dat als intimiderend beschouwen. Politie hoort niet in het stemlokaal. We hoorden ook van mensen dat ze bang waren om niet te gaan stemmen, omdat dat geregistreerd zou kunnen worden.’

Tachtig westerse waarnemers in een land met negen tijdzones en 96.000 stemlokalen. Heeft dat nog zin?

‘Het heeft slechts beperkt zin. Ik heb zelf ook erg getwijfeld of ik het wel moest doen. Vooral tegen de achtergrond van het wegvallen van de lange termijn waarnemersmissie van de OVSE, die heel belangrijk is voor het oordeel. Maar toch, de constatering dat er veel waarnemers van Russische partijen aanwezig waren, is belangrijk. Dat betekent dat Poetin niet helemaal zijn gang kan gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden