Het Eeuwige LevenLiebje Hoekendijk (1931 - 2021)

Pionier in vrijwilligerswerk was een ‘leuk, origineel, gek mens’ die zich ergens in vast kon bijten en tot het allerlaatst de regie behield

Jaap Stam
Liebje Hoekendijk Beeld
Liebje Hoekendijk

Liebje Hoekendijk bruiste van de energie en de ideeën, maar kon daar aanvankelijk niet veel mee, doordat ze op haar 19de trouwde en drie kinderen kreeg. De vrouw van een hervormde predikant en vormingswerker werkte als vrijwilligster in een Zeeuwse dorpsgemeenschap. ‘Als ze nu jong was geweest, had ze waarschijnlijk geen kinderen gekregen en had ze eerder haar vleugels uitgeslagen’, zegt haar kleindochter Laura Visser.

Toen haar kinderen al wat ouder waren, kwam Hoekendijk tot volle bloei. Ze schreef Dwarslagen in de christenheid (1969) en ging naar de Sociale Academie. Dwarslagen, een analyse van hoe mensen geloven, niet wat ze geloven, werd een bestseller en effende de weg naar de buitenwereld. Ze werd uitgenodigd voor lezingen in binnen- en buitenland, organiseerde conferenties en werd gevraagd voor de tv.

Ze bedacht het tv-programma Werkwinkel, dat kijkers opriep zich in te zetten voor maatschappelijke doelen. De kandidaten werden daarbij zorgvuldig begeleid. Actiegroepen, zelfhulpgroepen en ook de officiële welzijnszorg als het maatschappelijk werk konden vrijwilligers werven.

Een folder van het programma geeft een mooi beeld van organisaties in de jaren zeventig en rept van sosjale joenits, JAC’s (jongeren adviescentra), werkgroepen voor buitenlandse arbeiders, wijkcomités, emancipatiebewegingen, derdewereldwinkels, vredesgroepen en zelfhulpgroepen voor werklozen, homofielen en fobielijders.

Critici vonden dat vrijwilligers werden misbruikt om bezuinigingen in de zorg op te vangen. Vrijwilligerswerk maakt de mensen mondiger en is vaak een opstapje naar betaald werk, pareerde Hoekendijk, die er diverse boeken over schreef.

‘Wat het zo bijzonder maakt, is dat het begrip vrijwilliger toen helemaal niet zo bekend was. Mensen deden liefdadigheidswerk voor de kerk of ze hielpen bij de sportvereniging. Nu heeft elke gemeente een vrijwilligersbank’, zegt Visser.

Doortastend als Hoekendijk was, kon ze zich ergens in vastbijten. Als het van de grond was getild, verlegde ze haar koers. Ze was de stuwende kracht achter het Landelijk Steunpunt Vrijwilligerswerk, Tieners Aktief en Technika 10. Met dat laatste project probeerde zij bij jonge meisjes de interesse voor techniek aan te wakkeren. Samen met haar tweede partner Joos Korporaal organiseerde ze de landelijke vrijwilligersdag, een voorloper van NL Doet.

Als dochter van zendelingen kon Hoekendijk geweldig vertellen. ‘Haar vader was een soort Jomanda die hele zalen in Suriname en Zuid-Afrika had bekeerd. Daar had zij haar overtuigingskracht van, het spreken had zij van kinds af meegekregen’, zegt Visser.

Dat bleek ook op presentaties van haar boeken, zegt Rob van der Poel van SWP, marketingcoördinator van de uitgever. ‘Liebje voerde altijd vol overgave campagne. Mensen moesten vooral haar boek aanschaffen. Een bevlogen auteur die wist wat ze wilde, een echte doorzetter.’

Ook door haar kleding was Hoekendijk een verschijning. Die maakte ze zelf, bonter dan bont, alle kleuren door elkaar. Laura Visser: ‘Ze was een leuk, origineel, gek mens.’

Dik in de 70 wilde Hoekendijk een sabbatical nemen, zei ze tegen haar kleindochter. Even later stortte ze zich op ouderen, wat heeft geresulteerd in meerdere boeken en vele lezingen. ‘Ze kon niet stilzitten’, zegt Visser.

Tot het allerlaatst behield Hoekendijk de regie. Toen ze na een gebroken heup en een verblijf in een revalidatiecentrum het leven niet meer zag zitten, wilde ze eruit stappen. Haar verzoek om euthanasie werd afgewezen, waarop ze voor versterving koos en stopte met eten en drinken. Op 26 oktober overleed Hoekendijk. Ze werd 90 jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden