Interview Pieter van Geel

Pieter van Geel pakt de landbouw aan om de klimaatdoelen van Parijs te halen, maar ‘het is de vraag of dat met de huidige veestapel wel haalbaar is’

Koeien in Zuid-Limburg. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Over een maand moet het Nationale Klimaatakkoord op grote lijnen af zijn. Aan de Landbouwtafel van Pieter van Geel (CDA) zijn de recente boerenfraudes voelbaar, en staat het inkrimpen van de veestapel op de agenda. 

Na de kabinetsaankondiging dat er een Nationaal Klimaatakkoord komt, buitelden de Raden en Planbureaus over elkaar heen om te benadrukken dat de landbouw radicaal moet verduurzamen. Wil Nederland de klimaatdoelen van Parijs halen, dan is inkrimpen van de veestapel onvermijdelijk, concludeerde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur in april.

 In het regeerakkoord van Rutte III staat dat ‘volumebeperkende maatregelen juist niet de voorkeur hebben. Maar ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) denkt dat minder vee ‘de uitkomst van de discussie kan zijn. 

Die discussie wordt gevoerd aan de Landbouwtafel, een van de vijf sectortafels die werken aan de concrete plannen voor het Klimaatakkoord van minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) dat er begin juli op hoofdlijnen moet zijn. Maar juist aan de Landbouwtafel bulkt de CO2-reductieopdracht die voorzitter Pieter van Geel (CDA) meekreeg niet van de ambities.

De land- en tuinbouw moet in elf jaar 2 miljoen ton CO2 afsnoepen van de huidige ruim 24. Door onder meer een hogere waterstand in veengebieden en bosbehoud moet nog eens 1,5 ton extra CO2 in de grond blijven zitten. Wiebes zag recentelijk geen reden de opdracht aan de landbouw te verhogen. Dat  vraagt een stevige inspanning voor de 20 jaar die dan nog resten tot 2050 - het jaar dat Nederland CO2-neutraal moet zijn.

Tafelvoorzitter Van Geel weet dat: ‘Als u mij vraagt: meneer Van Geel, u heeft de vraag in 2030 op 3,5 ton minder CO2-uitstoot uit te komen, kunt u dat regelen? Dan is mijn antwoord: ja, dat zal wel lukken. Maar op de lange termijn moet je meer doen en krijg je vraagtekens of dit met de huidige veestapel kan.’

Pieter van Geel (CDA). Foto ANP

Heeft u het verminderen van de veestapel op de agenda gezet in uw gesprekken met milieuorganisaties en boeren?
‘Ja, het staat op de agenda. Maar het is niet productief als ik als voorzitter vooraf ga zeggen tegen de boeren: jongens, het aantal dieren moet hoe dan ook minder. Ga je dan miljoenen investeren in een mestvergistingsinstallatie als over een paar jaar je koeien mogelijk weg zijn? Denk even na. 

De partijen aan tafel beslissen waar ze over praten; ik schenk de koffie, hè. Ze zullen zelf een keuze moeten maken voor maatregelen die voldoen aan de randvoorwaarden. Lukt dat niet, dan leidt dat vanzelf tot een discussie over de omvang van de veestapel. Het is heel wat dat hierover niet nu al wordt gezegd: flauwekul, we halen het zo ook wel.’

Dat is wel altijd de reactie geweest van boerenorganisatie LTO als het ging over veestapelverkleining.
Lachend en schuivend op zijn stoel: ‘Ik ga uit van de tekst die ik in juli inlever, die is maatgevend.’

Hoe lopen de gesprekken met een sector die er niet goed op staat?
‘Het is duidelijk te voelen dat de landbouw recentelijk op een aantal dossiers flinke tikken heeft gehad. Denk aan de mestfraude, de onjuiste opgave van het aantal dieren, het fosfaatbeleid, verlies aan biodiversiteit. Dat hebben ze ook aan zichzelf te wijten, maar daar gaat het nu niet om. Er rust op hen grote maatschappelijke druk wat te doen op het klimaatdossier. Ik heb geen enkele zin of behoefte dat verder aan te scherpen als dat niet nodig is. Ik ben blij te zien dat ook de boeren bereid zijn constructief mee te denken, ondanks de voor hen moeilijke context.’

Hoe bedoelt u dat?
‘Ik zal het voorzichtig zeggen: je merkt dat ze eigenlijk wel heel goede ideeën hebben, maar ze zijn beducht voor de consequenties. Ze kijken schichtig naar de samenleving. Bang om dingen te beloven die ze dan achteraf weer niet kunnen waarmaken. Dat vinden boeren spannend.’

Terwijl van veehouders eigenlijk weinig wordt verwacht. De glastuinbouw stoot veel minder uit, maar moet relatief meer COterugdringen.
‘Doordat ze hun kassen op gas warmstoken, moeten glastuinders in een keer hun energievoorziening totaal anders inrichten. Met gezamenlijke warmte- en CO2-netten uit de industrie, bijvoorbeeld. Deze transitie is buitengewoon spannend, maar levert daardoor een substantieel deel op van wat we nodig hebben tot 2030.’

Zit u de meest complexe tafel voor?
Lachend: ‘Dat zou ik niet durven zeggen. Hij is complex, en ook anders. We zitten niet met twee grote elektriciteitsproducenten of een paar bouwondernemingen aan tafel. We praten met alle provincies en gemeenten, de hele boerenketen, maar ook met waterschappen over de waterstand in veenweidegebieden, die door de lage waterstand CO2 uitstoten. 

We praten ook over het aanleggen van meer groen. In Nederland verdwijnt jaarlijks 1.500 hectare bos. En dan is er nog de de tegenstrijdige wens landbouwgrond te verminderen én meer hectare vrij te maken per dier. Aan mij de taak dat er in juli iets werkbaars ligt. Nee, ik ben er niet helemaal alleen voor de koffie.’

Klimaattafelen

Begin volgende maand moeten de vijf tafels - industrie, mobiliteit, gebouwde omgeving, elektriciteit en landbouw & landgebruik - op hoofdlijnen weten hoe ze de door de regering opgelegde CO2-reductie in hun sector denken te halen voor 2030. De door de regering gestelde doelen zijn conform de 2-gradenafspraken van het internationale klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Ed Nijpels houdt vanuit de zesde, overkoepelende klimaattafel de voortgang in de gaten. Na doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving en verdere uitwerking door de tafels, kan vanaf 1 januari 2019 de tonnenreductie aanvangen.

Deze zes partijen gaan samen een plan verzinnen voor belabberd milieubeleid in Nederland

In een poging Nederland, na jaren van belabberd milieubeleid, groener te maken, koost het kabinet in februari voor een polderoplossing: alle mogelijke partijen moeten samen oplossingen verzinnen. Dit is het plan.

Commentaar: Het regeerakkoord ronkt van de groene ambities, maar tussen droom en daad staan veel praktische bezwaren

Het kabinet zal het in hoge mate van overtuigingskracht moeten hebben, want het regeert over zijn graf heen, schreef Raoul du Pré in het Volkskrant-commentaar bij de aankondigingen van het Klimaatakkoord. De miljarden die de overheid zelf extra in de transitie wil investeren, komen pas los als Rutte III alweer is uitgeregeerd. Dat is geen teken van grote bestuurlijke kracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.