Picardië ligt er wat verloren bij

Picardië is een deel van Frankrijk dat de meeste Nederlanders vooral kennen van de ANWB-kaart. Als het mee zit, maken ze hier hun eerste stop, op weg naar zuidelijker streken....

JE MOET het vergelijken met het Nederlandse gedoogbeleid ten opzichte van hasj, vindt Jerome. 'Eigenlijk is dit deel van de monding natuurreservaat, maar natuurlijk schieten we af en toe wel op eenden. Het is een sport, en zolang je het maar op een verantwoorde wijze doet, moet het kunnen. Toch? Bij de politie begrijpen ze dat en knijpen ze een oogje toe. We houden hier wel van geheimen. Trouwens, jagen is veel gezonder dan hasj roken.' Ik grijns flauwtjes. Eenden denken daar vast anders over. Jerome haalt zijn schouders op en gebaart dat we voort moeten. Anders komt het water. Laarzen uit de modder trekken en noordwaarts, richting Le Crotoy. Hij is er de man niet naar om de jacht vanuit het perspectief van de eend te bekijken, en neem het hem eens kwalijk. Hij heeft zijn hele leven aan de monding van de Somme gewoond, altijd gevogelte te over, en dan moet je wel een stadsmens uit Nederland zijn om je wenkbrauwen te fronsen over een eendje meer of minder.

We ploeteren voort door de zompige modder van de bedding van de Somme. Het is een soort wadlopen, in een omgeving die qua flora en fauna enigszins vergelijkbaar is, maar met een historische meerwaarde. Twee uur geleden zijn we vertrokken vanuit Saint Valérie-sur-Somme, het stadje waar in 1066 Willem de Veroveraar uitvoer richting Engeland, met de bekende gevolgen.

Maar de geschiedenis van St Valérie gaat nog veel verder terug. Onder de naam Leconaus was het een Griekse handelspost en later werd het een Romeinse vesting. En natuurlijk was er de Eerste Wereldoorlog, die de naam Somme een sinistere klank gaf, en in deze regio vooral verbonden is een aan trieste episode waarbij duizenden Chinese arbeiders, overgevaren uit hun geboorteland, omkwamen bij werkzaamheden ten behoeve van het Britse leger. Ze moesten werken onder vreselijke omstandigheden, begrepen nauwelijks wat er gaande was, en de gelukkigen die de Duitse granaten overleefden, vielen ten prooi aan de Aziatische griep. Want gevoel voor ironie heeft het noodlot wel.

Na drie uur sjokken door de moerassige en zonder gids niet ongevaarlijke monding van de Somme arriveren we in Le Crotoy. Ook al geen plaats zonder verbeelding. Jules Verne woonde er een paar jaar en vond er inspiratie voor zijn befaamde Twintigduizend mijlen onder zee. Maar Le Crotoy is vooral trots op zijn locatie: het is in de hele regio de enige badplaats met een strand op het zuiden. En dat weten met name de stedelingen te waarderen, tot in Parijs aan toe. Le Crotoy is een geliefd oord voor weekends en korte vakanties.

Het mondingsgebied van de Somme maakt deel uit van Picardië, een deel van Frankrijk dat de meeste Nederlanders vooral kennen van de ANWB-kaart. Als het mee zit, maken ze hier hun eerste stop, op weg naar zuidelijker streken. Picardië is een beetje een verloren gebied. Het ligt te dichtbij. Misschien vat dat de hele geschiedenis van deze regio samen.

'Wij Picardiërs zijn een stug volk', zegt archeoloog Thierry de volgende dag, wanneer hij zich opmaakt om een rondleiding door Amiens en de schitterende kathedraal van Notre Dame te geven. 'We hebben eeuwenlang strijd moeten voeren tegen alle mogelijke indringers. Dat is al zo sinds Romeinse tijden. We liggen nu eenmaal op de route van Rome naar Londen. Die liep via St Quentin, Amiens en Abbeville. Bovendien zijn we lange tijd onafhankelijk geweest van de rest van Frankrijk. Al die zaken zijn van invloed geweest op onze mentaliteit. Vanouds moeten we niets hebben van buitenstaanders en stonden we niet open voor nieuwe ideeën en ontwikkelingen. Tot de dag van vandaag heeft dat ook invloed op de toeristenindustrie. De meeste toeristen blijven hier maar een halve dag. Dat zou best meer kunnen zijn, als onze toeristische organisaties daar wat meer op ingesteld waren. We zijn nog altijd een beetje in onszelf gekeerd.'

'Kijk eens naar de huizen hier', wijst Thierry. 'Ze zijn nogal fortachtig gebouwd, altijd met weinig-uitnodigende gevels. Ook dat heeft te maken met het zich belegerd voelen van de Picardiër. En dat wapens jarenlang een van onze belangrijkste exportartikelen zijn geweest, is evenmin toeval.'

De laatste grote geweldsgolven die Picardië over zich heen zag komen, waren die van de twee wereldoorlogen. De binnenstad van Amiens werd voor een groot deel verwoest en de wederopbouw is niet overal met evenveel verbeeldingskracht ter hand genomen. Maar de wijk Saint-Leu, met zijn netwerk van grachten en met kinderkopjes bestrate weggetjes, heeft een onmiskenbare charme. Ooit bloeide hier de textielindustrie, nu is het een uitgaansgebied met een duidelijk Noord-Frans karakter. De café's dragen namen als Leffe en Manneken Pis en de favoriete drank is bier, niet wijn, net als in de rest van Picardië. 'Het zijn de Vlaamse invloeden', aldus Thierry. 'Veel mensen hebben hier dan ook namen die beginnen met ''van''.'

Langs de autoroutes afficheert de Région Picardie zich als Terre des Cathédrales en de Notre Dame van zijn hoofdstad Amiens maakt deze kwalificatie volledig waar. Aan het begin van de dertiende eeuw was Amiens een bedevaartsoord geworden, nadat een deelnemer aan de Vierde Kruistocht het hoofd van Johannes uit Constantinopel had meegebracht. Toen de oude Romaanse kathedraal afbrandde, gaf de bisschop opdracht een nieuw godshuis te bouwen. Het werd het grootste gotische bouwwerk van Frankrijk en omdat het in slechts enkele decennia werd voltooid (1220-1269), geldt het tevens als een van de zuiverste, niet door latere invloeden 'gecorrumpeerde' kathedralen.

Er zijn meer prachtige kathedralen in Picardië, en de meeste heten Notre Dame. In Laon bijvoorbeeld, majestueus gelegen op een heuvelrug temidden van uitgestrekte vlakten, en dus voorzien van een citadel. En in Noyon, waar Calvijn werd geboren, maar dat trotser is op zijn Notre Dame. Die geldt als een harmonieus voorbeeld van de overgang van Romaanse naar gotische bouwkunst. En natuurlijk in Senlis, waar adembenemend knappe, in stijl geklede koetsiers de bezoekers (maar liever nog: -sters) per calèche door de middeleeuwse straatjes voeren en hen moeiteloos het broeierige Angélique-gevoel geven. Want de avonturen van deze 'Markiezin der Engelen' werden onder andere in Senlis verfilmd.

Opnieuw bevind ik mij op de autoroute, temidden van het groene, glooiende landschap dat voorbijgangers zo verleidelijk wenkt de eerste de beste afslag te kiezen. Vaak vergeefs. Zolang dat voortduurt, is Picardië een streek waar je relatief het rijk alleen hebt. Ook in Chantilly, waar in het plaatselijke kasteel een grote particuliere kunstverzameling is te bewonderen, van Raphael tot Di Cosimo en van Ingres tot Delacroix. Maar vooral ook: het beroemde vijftiende-eeuwse getijdenboek Les Très Riches Heures du Duc de Berry. Het werd gemaakt voor de broer van Karel V en is geïllustreerd met onder andere een kalender waarop de twaalf maanden van het jaar zijn afgebeeld. In boeken over de Middeleeuwen kom je ze met regelmaat tegen.

Picardië is een streek voor fijnproevers. Zoals de drie oudere, onmiskenbaar deftige Nederlandse dames, die elkaar met kennis van zaken over de geëtaleerde kunstwerken informeren, en die later op de dag hetzelfde hotel blijken te hebben gekozen als mij werd aangeraden: Le Régent in het dorpje Villiers-Cotterêts.

Le Régent heette vroeger l'hostellerie de la Croix d'Or, gaat terug tot 1575 en had al een roemruchte reputatie als maison de premier ordre in de achttiende eeuw. Eigenares Michèle Thiébaut haalt met genoegen een drietal A-4tjes door de fax om bezoekers van de nodige achtergrondinformatie te voorzien. Drie pagina's met letterlijk alle eigenaars en bestemmingen die het etablissement sinds de late Middeleeuwen heeft gehad.

Ondertussen is Le Régent alleen voor wie het weet te vinden. De gevel maant niet tot binnengaan. Deftig rijtjeshuis in een oude buurt; je bent het zo voorbij. Maar wie verder treedt dan de voordeur, wandelt een Tuin van Eden in. Binnenplaats, vogelzang, bloemenzee, Middeleeuwen. En of ik na elven geen gebruik meer wil maken van het bubbelbad, want dat zou in deze onaardse stilte overlast kunnen geven voor de andere gasten. Bloemen en bubbels achter een huis dat met zijn rug naar de straat is gebouwd. Zo doen Picardiërs dat. Ze houden hier van geheimen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden