Het eeuwige leven van Paul Kluwer (1931-2019)

Paul Kluwer (1931-2019): Pionier verkoos longsellers boven bestsellers

Hij was een telg uit het bekende uitgeversgeslacht Kluwer en grondlegger van Ank-Hermes. Hij gaf esoterische en spirituele boeken met ‘gedegen kennis’ uit als ‘cadeautjes voor de ziel’.

Paul Kluwer.

Op hoge leeftijd ploeterde de uitgever/schrijver jarenlang in een blokhut in Epse aan de ontrafeling van Chinese karakters voor een nieuwe vertaling van de wijsheden van de Chinese denker Laozi. In 2015 verscheen zijn Dao De Jing.

‘Chinees sprak hij niet. Maar hij kon wel de bedoelingen van de karakters die vaak hele zinnen inhouden, zo zuiver mogelijk interpreteren’, aldus zijn vrouw Anke Kluwer-Eggink. Een jaar later verscheen zijn laatste boek Gods Mijmeringen, waarin hij mensen bekeek vanuit de blik van God. Een boek van 120 pagina’s vol humorvolle observaties en meditatieve citaten, verluchtigd met cartoons.

Vlak voor zijn dood zei hij: ‘Meer dan ooit weet ik nu dat het in het leven niet gaat om hebben, maar om zijn, om echt zijn. Om jezelf te zijn, om niet toneel te spelen, om het leven in het hier en nu en vooral ook om de liefde.’ Hij was al bezig met Oosterse wijsheid, boeddhisme, hindoeïsme, leven na de dood, levenswijsheid, new age, mindfullness, gezondheid, yoga en karma voordat die termen hier gangbaar waren. ‘Een echte pionier’, zegt José van Blokland, de huidige uitgever van de door Paul Kluwer opgerichte uitgeverij Ankh-Hermes.

Paul Kluwer, die 29 juli op 87-jarige leeftijd in zijn woonplaats Epse overleed, was de kleinzoon van de uitgever Aebele Everts Kluwer, de oprichter van de Deventer uitgeverij. Pauls vader Nico was een van de drie zonen die het bedrijf van de grondlegger overnamen, hij gaf al in 1923 een boek uit over oosterse wijsbegeerte. Vele boeken volgden en na de oorlog kreeg hij zijn eigen uitgeverij N. Kluwer, die nog onder het Kluwer-concern ressorteerde.

Paul was al op jonge leeftijd geïnteresseerd in oosterse wijsheid. Daarnaast vond hij de werken van Jung fascinerend, waardoor hij psychologie ging studeren. Maar de studie vond hij niets, omdat de mens niet centraal stond. Wel ontmoette hij er zijn vrouw. In 1963 trad hij bij het familiebedrijf in dienst. Toen negen jaar later werd besloten N. Kluwer te verzelfstandigen als uitgeverij Ankh-Hermes, nam hij het roer over. Hij concentreerde zich op boeken over spiritualiteit, esoterie en paranormale wetenschappen. Jan Foudraine, prinses Irene en Bhagwan gaven als auteurs bekendheid en kleur aan het fonds.

Of die boeken bestsellers waren, interesseerde hem niet. Hij had liever longsellers – boeken die blijvend zouden worden verkocht. In totaal zou de uitgeverij onder zijn leiding 2.200 boeken uitgeven, die hij ‘cadeautjes voor de ziel’ noemde. De grootste besteller was het controversiële boek Waren de goden kosmonauten van Erich van Däniken over buitenaardse invloed op de aarde. Van Blokland die in 1986 in dienst trad, noemt hem een meelevende manager met een natuurlijk gezag.

Kluwer moest overigens niets hebben van oppervlakkige zweverigheid, zo zei hij. ‘Als uitgever wil je goed opgeschreven, gedegen kennis brengen op basis van een geloofwaardige, specifieke ervaring.’ 95 procent van de manuscripten ging terug naar de auteur, omdat hij ze niet goed vond.

In 1992 stopte hij in de dagelijkse leiding van het bedrijf en in 2008 verkocht hij Ankh-Hermes aan VBK Media dat het van Deventer naar Utrecht verplaatste. Onder zijn vier kinderen was geen opvolger. Zelf schreef hij zeven boeken. 

Zijn dood is geen einde: hij geloofde in reïncarnatie. Hij was in de geschiedenis al boer en monnik geweest en dacht ook mee te hebben gewerkt aan de eerste integrale vertaling van de bijbel.

Zijn echtgenote Anke Kluwer-Eggink speelde daarin ook steeds een rol. Zij was kruidenvrouwtje toen hij monnik was. Haar hoopt hij in een volgend leven weer te ontmoeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden