Het eeuwige leven Jaap (‘Jim’) Borst 1932-2018

Pater die na fatwa India niet meer uitdurfde

Na studies in Cambridge werkte hij 55 jaar als leraar en missionaris in de regio Kasjmir in noordelijk India, te midden van moslims en hindoes.

Jaap Borst

Hij durfde al zeven jaar India niet meer te verlaten, omdat hij anders het land niet meer in zou mogen. Father Jim Borst (pater Jaap Borst), de wijd en zijd bekende missionaris van Mill Hill, stierf 5 september in de hoofdstad Srinagar van de noordelijkste Indiase deelstaat Jammu en Kasjmir.

Een maand eerder was hij nog in Delhi aan zijn hart geopereerd. Hij werd in Srinagar begraven. Zijn broer Leo Borst: ‘Wij als familie vroegen hem wel eens, ‘wat moeten we doen, als je dood bent?’ Hij zei: ‘Dan hoeven jullie niets te doen, want dan ben ik thuis’.’ Onlangs organiseerde de familie een herdenkingsdienst in Heerhugowaard voor de priester die al jaren zijn geboorteland en familie niet meer kon bezoeken.

De zaak rond de uitzetting van Jim Borst deed nationaal en internationaal veel stof opwaaien. In 2011 werd Borst door een sharia-rechtbank van de grootmoefti van Kasjmir gelast binnen zeven dagen het gebied te verlaten wegens opdringerige bekeringsijver (zogenoemd proselitisme). Hij zou zeven moslimleerlingen tot het christendom hebben bekeerd in ruil voor een plek op ‘zijn in hoog aanzien staande scholen’.

Borst ontkende dit ten stelligste en zei dat de leerlingen de beslissing in volle vrijheid hadden genomen. Hij gaf evenveel aandacht en zorg aan moslims en hindoes als aan christenen. In plaats van aan het uitzettingsbevel gehoor te geven dook hij onder.

De 17 miljoen grote katholieke gemeenschap van India kwam in opstand en zelfs de toenmalige premier Singh bemoeide zich met de uitzetting. Borst was vanwege persoonlijke veiligheidsrisico’s genoodzaakt tijdelijk het gebied te verlaten, maar keerde later op verzoek van de lokale bevolking weer terug in Kasjmir.

Hij verloor in 2014 wel zijn inreisvisum. Dit betekende dat als hij het land zou verlaten, hij er niet meer in zou komen.

Hij werd als Jaap Borst geboren de vijfde in een grote katholieke familie van 12 kinderen in het Noord-Hollandse Ursem. Zijn vader Leo had daar een manufacturenwinkel. De keuze om missionaris te worden bood hem de kans om te kunnen studeren. Hij sloot zich aan bij een in Engeland opgerichte orde die bekend is als de missionarissen van Mill Hill. Zij willen door samenwerking met armen en verdrukten een betere wereld creëren.

Hij kreeg een opleiding in Mill Hill-huizen in Hoorn en Tilburg voordat hij filosofie studeerde in Roosendaal en theologie aan het eigen Mill Hill-college in Londen. In 1957 werd hij tot priester gewijd. Daarna studeerde hij schei- en natuurkunde aan de universiteit van Cambridge. Hij had tijd over. Hij deed daarom economie erbij en roeide mee in het tweede team van de befaamde universiteitsboot. In 1963 werd hij uitgezonden naar Kasjmir, het gebied in het noorden van India waarover continu met Pakistan wordt getwist.

Hij werd daar leraar op een missiepost in Baramulla en later ook reizend missionaris. ‘Hij reisde in dezelfde kleding als de mensen in de overvolle treinen’, zo zegt zijn broer Leo Borst. Hij ontmoette in Calcutta moeder Theresa die hij vroeg als hoofdspreekster bij een van de vele grote retraites die hij in het land hield.

Hij schreef een serie boeken (één met de titel Liefde uit Holland), onder meer over gezamenlijke spirituele geloofsbelevenis van moslims, hindoes en christenen. In moslimkringen stond hij bekend als een soefi die over mystieke gaven beschikte. Ook werkte Borst mee aan de vertaling van de bijbel in het Kasjmiri en hield lezingen. Borst was verder betrokken bij het herschrijven van de regels (constituties) van de Mill Hill.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden