Overdrijven?

Artsen Zonder Grenzen zette de situatie van vluchtelingen in Ruanda en Zaïre te zwaar aan, om er meer aandacht voor te krijgen....

F. Verdeuzeldonk van Greenpeace, de organisatie die verkeerde cijfers verspreidde in de campagne tegen het afzinken van de Brent Spar: 'Overdrijven is niet nodig, want de realiteit is erg genoeg. Ik ben er zeker van dat het nooit de bedoeling is geweest van Artsen zonder Grenzen om de cijfers op te blazen. Ik kan het me niet voorstellen, het gaat om mensen. Bij de Brent Spar ging het om olie. We hebben toen een berekeningsfout gemaakt, die ons nu nog wordt nagedragen. Ook om die reden vond ik dit nieuws vervelend: toen ik het vanochtend las, wist ik al direct dat de Brent Spar ook weer opgerakeld zou worden. Die fout heeft ons schade berokkend, zeker. Nog steeds moeten we in de verdediging. Onze tegenstanders roepen al snel: die cijfers zullen wel niet kloppen. Maar dat doen ze bij gebrek aan andere argumenten. Wij zijn er beter op gaan letten. We willen heel betrouwbaar zijn.'

W. van der Mark, traint onder meer fondsenwervers in direct marketing: 'Als overdrijven binnen de waarheid past, heb ik er weinig moeite mee. Maar het is niet slim mensen te misleiden. Dat keert zich tegen je. Wat beter werkt, en dat leren wij onze cursisten, is de dingen op een bepaalde manier brengen. Je kunt suggesties geven. Het is helemaal niet nodig te zeggen dat er een miljoen slachtoffers in Zaïre zijn. Tienduizend slachtoffers is al een enorme ramp. Dat kun je persoonlijk maken, daar zijn technieken voor. Door de rampzalige kant van de situatie te laten zien. Door in te gaan op één specifiek, persoonlijk drama. Er zijn genoeg methoden om mensen emotioneel bij een onderwerp te betrekken. Binnen de waarheid. De waarheid is soms al erg genoeg.'

Uit een bedelbrief van de Stichting Internationale Kinderhulp: 'Enige tijd geleden schreef ik u over het verschrikkelijke lot van kinderen die tot prostitutie gedwongen worden in arme landen als Roemenië, Thailand en de Dominicaanse Republiek. Deze onschuldige jonge kinderen, door verstoting of door gewetenloze handelaren gedreven tot prostitutie, worden onvoorstelbaar vernederd. Pijnlijke verwondingen, verminking, ziekten en maatschappelijke verstoting zijn vaak het lot. Wat u ook kunt sturen ¿25, 50 of 100 gulden - elk bedrag helpt jonge levens te redden.'

F. van Rooij, hoofd fondsenwerving van het Astma Fonds en leider van een onlangs gehouden discussie over ethiek en fondsenwerving: 'Met puur zakelijke memo's lukt het tegenwoordig niet meer. Natuurlijk moet je je tegenwoordig profileren. Twintig jaar geleden kon je met een feitelijke mededeling komen, vragen om financiële ondersteuning en dat was voldoende. Nu moeten fondsenwervers zich net als de overheid en het bedrijfsleven anders presenteren. De donateur moet in beweging worden gebracht. Er zijn nu veel Amerikaanse fondsenwervers actief in Nederland, die voeren harde acties. Het is moeilijk om daar als Nederlandse organisatie bij achter te blijven. Maar het belangrijkste blijft de intentie die erachter zit. Wordt het geld wel goed besteed? En met de intenties van Nederlandse fondsenwervers zit het wel goed.'

C. Rietbergen, doneerde vorig jaar 39 keer aan verschillende fondsen: 'Ik geef alleen geld aan instellingen die goed bekend staan, want tegenwoordig is er veel kaf onder het koren. Als nu blijkt dat ook zij in de fout gaan, stop ik maar helemaal met geld geven. Ik snap best dat je een beetje overdrijft, dat doe je in de verkoop ook. Maar er is een grens. Waarom controleert de pers dat soort mededelingen niet? Radio en televisie geven toch autoriteit aan fondsen als Artsen zonder Grenzen. Het maakt me echt niet uit of het nu gaat om 10 duizend vluchtelingen, of om een miljoen. Elke vluchteling is er één te veel. Maar er moet niet gemanipuleerd worden met cijfers. Dan denk ik: het begint met aantallen, het eindigt met guldens.'

K. van de Poll, voorzitter van de Vereniging Fondsenwervende Instellingen (VFI) en directeur van de Kankerbestrijding: 'Met feiten mag je niet marchanderen. De berichtgeving van een fondsenwerver behoort volstrekt duidelijk, open en objectief te zijn. Ik begrijp wel dat ze een situatie soms anders of schrijnender of willen voordoen, maar je krijgt het op je brood. Er mag niet gesjoemeld worden. Terre des Hommes heeft toegegeven een te hoog aantal donateurs te hebben vermeld, dat kan dus niet. Die zaak komt nog aan de orde in ons bestuur.'

R. van Huizen, directeur van Terre des Hommes: 'Dat klopt niet. Wij hebben er juist voor gekozen niet meer mee te doen aan die race tussen de fondsenwervers. Ik distantieer me van elke vorm van overdrijving. De fondsenmarkt is overvol. Er is een keiharde concurrentiestrijd gaande, een gevecht om de geefgulden. Met als gevolg dat er overdreven wordt, of dat de emotie te sterk wordt bespeeld. Dat gaat van kwaad tot erger. Maar wij hebben het streven naar zoveel mogelijk donateurs nu opgegeven. We willen een gestaag bestand van geldgevers, die ons langere tijd trouw blijven. De non-profitbranche zou eens wakker geschud moeten worden. Maar dat zie ik niet snel gebeuren.'

Toine Heijmans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden