Het eeuwige leven Grimbert ('Burt') Rost van Tonningen (1941-2018)

Oudste zoon rekende af met zijn NSB-ouders

Lang leed Grimbert Rost van Tonningen onder de erfenis van zijn foute ouders. Later schreef hij romans en brak hij een lans voor nazi-kinderen.

Grimbert Rost van Tonningen Beeld ANP

Op de lagere school werd hij wekenlang elke dag in elkaar geslagen, vertelde hij in 2013 in de Volkskrant na de verschijning van zijn roman Het juiste moment.

Zijn medescholieren wisten dat hij de zoon was van de beruchte NSB-leider Meinoud Rost van Tonningen en diens echtgenote Florrie Rost van Tonningen, bijgenaamd de Zwarte Weduwe – allebei overtuigde nazi’s. Hij was machteloos. Zijn vader pleegde na de oorlog zelfmoord in zijn cel, zijn moeder bleef thuis foute Nederlanders ontvangen. Samen met zijn broers Ebbe en Herre nam Grimbert Rost van Tonningen afstand van hun ideeën en gooide hij zelfs die types enkele keren het huis uit.

‘Ik zei tegen mijn moeder dat als ze ooit nog eens zou winnen met haar beweging, dat ik dezelfde nacht nog in het verzet zou gaan. Ik zei: en als je naar me toe komt, dan schiet ik. Het enige waarvoor ik bereid ben te sterven, is de vrijheid van meningsuiting.’

Op zijn 16de jaar liep hij weg van huis. ‘Ik was met geen tien paarden naar school te slepen. Ik las alleen nog maar. Ik was lamgeslagen. Het was te veel geweest.’ Pas op zijn 26ste begon hij met een studie bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit en kon hij carrière maken als organisatie-­adviseur. Maar zijn afkomst bleef hem achtervolgen. Hij schreef in 2007 een indrukwekkend in memoriam toen zijn moeder op 92-jarige leeftijd overleed.

Op 4 mei 2011 hield hij een rede waarin hij pleitte voor barmhartigheid voor nazaten van voormalige nazi’s. Vooraf was er veel ophef. Maar in de kerk kwam er applaus. Even brak het masker. ‘Ik had het applaus totaal niet verwacht’, zegt hij. ‘Daardoor schoot ik vol.’

Hij schreef vele boeken, onder meer over arbeidstijdverkorting, megaconcerns en de opkomst en ondergang van het poldermodel. In 2006 verscheen zijn eerste roman De Roofridders. De in 2013 verschenen roman Het juiste moment over een Joodse vrouw en een afstammeling van de nazi’s was voor een groot deel autobiografisch. De roman was ook zijn laatste kunststukje. Hij overleed op 8 september in zijn woonplaats Heemstede aan een hartstilstand.

Zijn vader was in de oorlog na Anton Mussert de belangrijkste man van de NSB. In de oorlog was hij president van De Nederlandsche Bank. Grimbert (later koos hij voor Burt) was de oudste zoon die zich nog enkele flitsen van zijn vader kon herinneren, in tegenstelling tot zijn jongere broers. Hoewel hij zijn ouders veroordeelde, erkende hij dat hij eigenschappen van hen had meegekregen. ‘Ik heb de intellectuele, artistieke, relationele kant van mijn vader. Hij was een charmeur. Het uithoudingsvermogen en doorzettingsvermogen heb ik van mijn moeder. Alleen waren zij volkomen verwend en wereldvreemd en ben ik met de harde realiteit opgegroeid.’

Na zijn 16de woonde hij achtereenvolgens bij zijn oom, vice-­admiraal Nico Rost van Tonningen, SHV-baas Jan Fentener van Vlissingen en Jan Verhoeven. Alle drie onderhielden nauwe relaties met toenmalig koningin Juliana en prins Bernhard. Hij zou eerst bij SHV werken voordat hij in 1974 in dienst kwam bij het organisatiebureau Horringa & De Koning.

In 1978 richtte hij zijn eigen bureau op. Vijf jaar zou hij werken in Silicon Valley. Toen hij in 2001 terugkwam in Nederland, werd hij overname-adviseur. Opkoopfonds Apax nam hem in de arm voor de omstreden overname van krantenconcern PCM in 2004. Dat leverde hem een commissie van ­3 miljoen euro op. Maar uiteindelijk ging het bureau zes jaar later failliet. Uit zijn drie huwelijken kreeg hij vijf zoons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.