Oudere vrouw ontpopt zich als 'grijze panter'

Minister Els Borst staat op het podium in een degelijk mantelpakje, het grijze hoofd fris gekapt en kijkt uitdagend de zaal in....

Voor de huidige generatie oudere vrouwen - Borst is 67 - is de minister een uitzondering. Er zijn maar weinig 'grijze panters' in Nederland en in Europa, vrouwen die na hun vijfenzestigste nog zichtbaar actief zijn in het maatschappelijk leven. Want de 'grijze duifjes' stuiten bij voortduring op leeftijdsdiscriminatie, maken geen schijn van kans op de arbeidsmarkt, hebben niet of nauwelijks een eigen inkomen verworven, dus ook geen noemenswaardig pensioen opgebouwd en leven derhalve vaak in armoede.

Dat daarin spoedig verandering zal komen, maakt de zaal, gevuld met oudere strijdbare vrouwen uit diverse Europese landen, driftig duidelijk. Een nieuwe generatie oudere vrouwen staat te trappelen om het heft in handen te nemen. Ze zijn goed opgeleid, mondig en geschoold in de vrouwenstrijd. Ze nemen geen genoegen meer met de rol van zorgzaam omaatje. Zoals Annelies de Vries van het Landelijk Bureau Leeftijdsdisciminatie (LBL) het uitdrukt: 'De vrouwelijke grijze golf die nu komt aanspoelen, heeft zich nooit in een hokje laten stoppen vanwege hun sekse en zal dat ook op grond van hun leeftijd niet toestaan.'

Te klagen valt er, zo blijkt, nog veel. Want op leeftijd wordt driftig gediscrimineerd. Vrouwen hebben daar extra last van. Drie jaar geleden organiseerde het LBL een landelijke melddag leeftijdsdiscriminatie. De telefooncentrale liep vast, zo veel klachten kwamen binnen. De Vries: 'We zijn nu drie jaar verder en er blijkt weinig veranderd. Veruit de meeste klachten hebben betrekking op de arbeidsmarkt. Op steeds jongere leeftijd ben je oud in Nederland: 40-plussers zien hun kansen al dalen, oudere leeftijdsgroepen komen helemaal niet meer aan de bak. Of de huidige krapte op de arbeidsmarkt daar geen verandering in brengt? Nauwelijks. Nog steeds zeggen werkgevers dat ze vacatures niet kunnen vervullen, terwijl gekwalificeerde ouderen beschikbaar zijn.'

Veel geklaagd wordt er ook over de gezondheidszorg. Medicijnen worden getest op gezonde, relatief jonge mensen. 'Meestal ook nog mannen', merkt De Vries op. Terwijl ouderen en ook vrouwen veelal anders reageren op geneesmiddelen. Borst: 'Ouderen worden volgestopt met slaappillen. De bijwerkingen worden meestal niet onderkend. Valpartijen en concentratieproblemen worden toegeschreven aan de ouderdom, de aftakeling. Maar ze krijgen gewoon te veel medicijnen.'

De Vries: 'De voorrangszorg voor werkenden die nu dreigt, vinden we verontrustend. Ouderen met psychische klachten worden al helemaal niet serieus genomen. Ik ken een oudere vrouw die suïcidaal is en die vanwege haar leeftijd voor allerlei groepstherapieën wordt geweigerd. Ze past niet in die groepen, is te oud en wordt dus maar bij oudjes met zware dementie gestopt. Nou, daar zal ze van opknappen.'

Ook negatieve beeldvorming is een belemmering voor ouderenemancipatie, meent menige congresganger. Waarom worden oude vrouwen altijd afgebeeld als zielige mensjes, hulpbehoevende patiëntjes, oude rimpelige nekkies? Minister Borst zegt dat vrouwen niet moeten overdrijven. Zelf laat ze op het podium de afbeelding zien van 'een stralende oudere vrouw' op de cover van een blad. Borst: 'We hebben een periode gehad dat we bij elkaar gingen zitten om te klagen. Nu moeten we maar eens uithuilen, de tranen drogen en laten zien wat we waard zijn. Die houding zie ik gelukkig in toenemende mate om me heen.'

Ze duidt op leuzen als 'oud is goud' en op groepen die zich zelfbewust presenteren onder namen als Wouw (Wijze OUdere vrouWen). Op vrouwen die niet alleen mistroostig constateren dat 'slechts de commercie begrijpt dat 50-plussers potentieel hebben', maar daadkracht tonen, in besturen gaan zitten, achter de computer stappen.

Ze wijst ook op iemand als Maria Dijkstra van Vrouwen in de Bijstand. Die wil niet langer 'sjaals breien en taarten bakken voor eenzame alleenstaande oude mannen'. Dijkstra: 'De oudere vrouwen van de nabije toekomst zullen niet meer automatisch zorgen. Die werken aan hun eigen ontplooiing.'

Arme oude mannen? 'Als ze niet veranderen, wel', grijnst Dijkstra. En ze lacht naar Borst als de minister zegt: 'De twintigste eeuw was de eeuw van de man, de volgende eeuw zal van de vrouw zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden