Oude boeken

In de aula van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag ontving de antiquaar en uitgever Bob de Graaf gisteren de Menno Hertzberger Prijs 1996....

Naamgever en insteller van de prijs is de legendarische Amsterdamse antiquaar Menno Hertzberger (1898-1982), die gedurende tientallen jaren zijn exquise handel dreef aan de Keizersgracht 610. Daar leerde Bob de Graaf (1927) het vak: 'Hertzberger was een geniaal en internationaal opererend antiquaar met een Fingerspitzengefühl voor het zeldzame en bijzondere boek. Hij was een veeleisend patroon, maar ik heb veel aan hem te danken.'

In 1959 begon De Graaf voor zichzelf en sinds die tijd handelt hij in boeken die werden gepubiceerd tussen 1455 en ongeveer 1800. Nadrukkelijk vermeldt het juryrapport dat hij als antiquaar talrijke oude boeken voor Nederlandse wetenschappelijke bibliotheken heeft weten te behouden.

De Graaf: 'Prominente klanten waren en zijn de Koninklijke Bibliotheek en de universiteitsbibliotheken van Leiden en Groningen. Door schrijnend gebrek aan fondsen kunnen veel bibliotheken, waaronder de Amsterdamse universiteitsbibliotheek, al jarenlang niet of nauwelijks meer aankopen. Op den duur leidt dat tot culturele verarming.'

Anderzijds moet volgens De Graaf de paniek over de boekenstroom richting buitenland niet worden overdreven. 'Ik betreur dat volstrekt niet. Nederland is zeer rijk aan oude boeken, want in de Gouden Eeuw werden hier meer boeken gedrukt dan in de rest van de wereld tezamen. De boeken die de laatste decennia in Amerika terechtkomen, zijn in de meeste gevallen al in veelvoud in Nederland aanwezig. Bovendien heb ik vaak met eigen ogen kunnen waarnemen met hoeveel zorg boeken in Amerikaanse en Japanse bibliotheken worden beheerd. Daarentegen is het in Nederland met de conservering van boeken dikwijls droevig gesteld.'

Gevraagd naar de bedragen die in de top van het antiquarisch circuit omgaan: 'Ambitie om rijk te worden heb ik nooit gehad. Ik heb belangrijke boeken geleverd voor zowel enkele honderden als enkele duizenden guldens. Het duurste boek dat ik ooit verkocht, was een hoogst zeldzame uitgave uit 1474, gedrukt door de eerste Noord-Nederlandse drukkerij van Ketelaer en De Leempt in Utrecht.' Het betrof een tekst van de kerkvader Bernard van Clairvaux; het werk bracht 75 duizend gulden op en sinds 1989 bevindt het zich in de Bibliotheca Philosophica Hermetica van Joost Ritman in Amsterdam.

Behalve antiquaar is De Graaf ook de uitgever van ruim vierhonderd boeken. Van fundamenteel belang voor de wetenschap acht de jury de twee boekenreeksen die hij in de jaren zestig begon ten behoeve van aankomende auteurs op het gebied van boek- en kerkgeschiedenis en humanisme: de Bibliotheca Bibliographica Neerlandica (29 delen) en de Bibliotheca Humanistica & Reformatorica (52 delen). Van circa tweehonderd niet meer verkrijgbare bibliografische naslagwerken bracht hij herdrukken uit.

Daarnaast fungeerde hij ook als uitgever voor het Belgische Centre National de l'Archéologie et de l'Histoire du Livre en was hij als zodanig onder meer verantwoordelijk voor het verschijnen van het monumentale en vierdelige Belgica Typographica 1541-1600. 'Het was een wetenschappelijke onderneming die diepgaand onderzoek vereiste bij bijna honderd Belgische bibliotheken, want in Belgica Typographica worden alle boeken beschreven die in het huidige België tussen 1541 en 1600 zijn verschenen. Het eerste deel verscheen in 1968, het laatste deel pas in 1994.'

Het standaardwerk werd door hem uitgebracht, omdat in België geen enkele uitgever de kostbare uitgave aandurfde. Met een prijs van ¿ 1850,- is een publicatie als deze dan ook op haar beurt vooral bestemd voor wetenschappelijke bibliotheken.

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden