Oud nieuws over een oude boef Monica-gate

DE Amerikaanse unie verkeert in goede staat, maar het presidentschap van Clinton gaat door een dal van Grand Canyon-afmetingen. Het is echter zeer voorbarig Clinton af te schrijven....

Amerikanen zijn aanzienlijk minder puriteins dan vaak wordt verondersteld en weten allang dat hun president met enige regelmaat zijn echtgenote ontrouw is geweest. So what? Voor de overgrote meerderheid is Monica-gate oud nieuws over de oude boef, die Clinton schijnt te zijn. Slechts een minderheid heeft nog de illusie dat de president een moreel hoogstaand man is. Clinton is in dat opzicht geen Carter en geen Ford, maar een Kennedy. Carter en Ford zijn vergeten, over Kennedy wordt nog altijd geschreven en gesproken.

Tientallen miljoenen Amerikanen zijn behoorlijk tevreden over Clinton, omdat de economie groeit, er werk in overvloed is, het huizenbezit toeneemt, de lonen stijgen en de benzineprijzen kelderen. Die brede steun is Clintons redding.

Juridisch gesproken lijkt openbaar aanklager Kenneth Starr de grootst mogelijke moeite te hebben een zaak tegen Clinton op te bouwen. Van de Whitewater-zaak, de onroerendgoedtransacties die aanleiding waren een openbare aanklager aan te stellen, begrijpt niemand iets, ook de onderzoekers van Starr niet. De zaak van de rondslingerende FBI-dossiers en het gedoe met het reisbureau van het Witte Huis zijn terug te voeren op slordigheid, dommigheid en vriendjespolitiek van Clintons staf.

De beschuldigingen over 'oral sex' en meineed in de zaak met Monica Lewinsky in het middelpunt moeten nog bewezen worden. Fellatio in het Oval Office is geen misdrijf dat door de Senaat zal worden bestraft met afzetting. Bovendien staat een eventuele beschuldiging van Monica tegenover een - halfslachtige - ontkenning van de president.

Het aanzetten tot meineed is de meest ernstige verdenking, maar tegelijkertijd ook zeer moeilijk voor Starr om te bewijzen. Als Vernon Jordan ontkent haar te hebben gemaand te liegen, er geen belastende documenten zijn of andere getuigen opduiken, hoeft Clinton zich niet al te ongerust te maken. Dat Monica op dit punt geen goede getuige is, blijkt uit de mislukking van de onderhandelingen tussen Starr en haar advocaat over immuniteit. Starr dreigt haar zelfs als getuige te verliezen, een ontwikkeling waar Clinton natuurlijk iedere minuut van de dag op hoopt.

Monica ontpopt zich vooralsnog niet als de John Dean van Clinton. Het was Dean die met zijn getuigenverklaringen Nixon 25 jaar geleden ten val bracht. Alles wijst erop dat Monica slechts een dweepzieke jonge vrouw was, die haar oog op de president had laten vallen. Daar is in het Amerikaans een uitdrukking voor: 'She is a starfucker'. Stom van Clinton dat hij daar voor gevallen is, maar geen reden om hem terug naar Little Rock te sturen.

Stel dat Starr wel onomstotelijke bewijzen vindt op grond waarvan hij aan het Huis van Afgevaardigen adviseert een impeachment-procedure op gang te brengen. Zo'n afzettingsprocedure is in de kern een politiek proces. Als er al een Republikeinse meerderheid ontstaat dan is de steun van de Democraten onontbeerlijk om de president af te zetten. Niets wijst erop, zeker niet na de ontvangst van de State of the Union, dat de Democraten bereid zijn Clinton in te ruilen voor Gore. Clinton zou ook kunnen besluiten uit zichzelf af te treden, maar voor een man die niet alleen een politiek dier is, maar ook de geschiedenis van Nixon kent en aan zijn stoel zit vastgenageld, is dat geen optie. Bill en Hill hebben te veel meegemaakt om zich voortijdig over te geven.

Laten we er dus maar vanuit gaan dat Clinton dit drama overleeft. De vraag is dan wat de komende drie jaar zullen brengen. Voor de Republikeinen is het schandaal een geschenk uit de hemel. Monica-gate zal wel blijven doorzieken. En in mei begint het proces van Paula Jones, de andere nachtmerrie van de president. Zijn al dan niet waar gebeurde escapades blijven dus tot ver in de zomer voorpaginanieuws.

De Republikeinen zullen daar op alle mogelijke manieren gebruik van maken. De vooruitzichten voor de conservatieven om tijdens de tussentijdse verkiezingen van november hun meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat te consolideren en misschien wel te vergroten, worden met de dag beter. Tijdens de verkiezingen van 1974, dus na Watergate, bleven de Republikeinen gedesillusioneerd thuis en wonnen de Democraten.

Clinton mag dan de beste State of the Union hebben afgestoken in zijn presidentschap, de meeste plannen zullen niet worden uitgevoerd. Zoals de Democraten destijds gebruik maakten van Nixons zwakte, zullen de Republikeinen, voorzover zij dat al niet doen, het debat over de begroting domineren. De presidentsverkiezingen van 2000 zijn nog ver weg, maar de Republikeinen ruiken ook daar hun kansen.

Niet alleen op binnenlands, maar ook op buitenlands politiek terrein zullen de Republikeinen de situatie uitbuiten. Dat is nu al zichtbaar in het conflict met Irak. Lange tijd heeft Clinton de harde lijn van de Republikeinen, die al in december de luchtarmada in actie hadden willen zien, genegeerd. Sinds Monica zijn de machtsverhoudingen verschoven en stuurt nu ook Clinton, wiens diplomatieke opties zijn uitgeput, aan op een nieuw treffen met Saddam Hussein. Kortom, Monica heeft Washington veranderd.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden