Orthodoxe christenen over het jeugdhuwelijk

In orthodox-christelijke kring trouwt men nog jong en vreest men het ouderschap niet. Journalist Anne van Blijderveen (22) sprak een paar geloofs- en leeftijdgenoten over hun jeugdhuwelijk.

Nienke en Adwin. Beeld Erik Smits

Mijn halve schoolcarrière heb ik bij Hemmy in de klas gezeten. Van groep één tot de middelbare school. In groep zes hadden we kort verkering. We tekenden briefjes vol met hartjes en lieten die stiekem achter in elkaars bureaula.

Zes jaar na onze groep zes-fling werd Hemmy vader. Ik zat in 4-vwo. Hij kocht een buggy, ik een scooter. 'Hij liever dan ik', zei ik. Trouwfoto's op Facebook lieten een gelukkig, jong stel zien. Kort daarna verschenen de eerste foto's van hun dochter Jolijn.

Zo jong als Marije en Hemmy (18 en 16 jaar) trouwden, gebeurt zelden. In hun trouwjaar, 2011, waren er volgens cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) in het hele land maar 74 jongens die voor hun 20ste trouwden. De gemiddelde leeftijd van vrouwen die (voor het eerst) trouwen is de afgelopen dertig jaar gestegen van 23 naar 30 jaar. Omdat paren vaker eerst gaan samenwonen, wordt een huwelijk ook vaker uitgesteld.

In het Gelderse Neder-Betuwe, waar ik ben opgegroeid, wordt nog wel op zeer jeugdige leeftijd getrouwd. Hier wonen veel bevindelijk gereformeerden (een protestantse stroming die de nadruk legt op persoonlijke geloofsbeleving) en daar hoort het gezin waaruit ik kom ook bij. Tussen mijn 16de en 19de raakten in mijn buurt veel meisjes van mijn leeftijd in verwachting, ongehuwd. Wel trouwden ze bijna allemaal direct daarna. Seks vóór het huwelijk en samenwonen, hoort in onze kringen niet. Daarom trouwen christelijke stellen vaak zo jong. Uit een enquête onder 1.900 respondenten van BEAM, de jongerentak van de EO, blijkt dat zij gemiddeld rond hun 22ste trouwen.

Christelijke echtparen zonder kinderen wachten niet lang met gezinsvorming, blijkt uit cijfers van het ministerie van Volksgezondheid. De gemiddelde leeftijd waarop een vrouw haar eerste kind krijgt, ligt landelijk op 29,5 jaar. Op christelijk Urk is dat gemiddeld 24,2 jaar. Ook in de Bijbelgordel, die loopt van Zeeland tot in Overijssel, vind je meer jonge moeders. Zelf woon ik, beginnend journaliste, op mijn 22ste in een studentenkamer van 3 bij 4 meter en moet ik nog niet aan een kind denken.

Ik ben benieuwd hoe het leven van die jonge stellen eruitziet. De vier echtparen die ik sprak - sommige stellen ken ik al sinds de basisschool - wonen in een nieuwbouwwoning, vaak met een tuin. Zij runnen al een heel huishouden, terwijl ik nog geen cactus in leven kan houden. Mij intrigeerde de vraag: wat doe je als je zelf bijna nog een kind bent en in verwachting raakt? Hoe weet je op je 18de al zeker dat je met elkaar wilt trouwen? Hun conclusie: 'Je doet het gewoon. Als het goed voelt, zit het goed.' Wel mooi, eigenlijk.

Voorlopig stuur ik nog appjes met hartjes aan mijn lief, die op net zo'n kleine kamer woont als ik en met zijn eerste 'opvoedproject' begint: een plant grootbrengen.

Johan & Laura

Johan in 't Veld (23), elektromonteur. Laura in 't Veld (20), studeerde voor helpende in zorg en welzijn. Getrouwd op 15 januari 2016, hij was toen 22 jaar en zij 19. Kerkelijke achtergrond: baptist.

Johan: 'We ontmoetten elkaar op de christelijke camping 't Beloofde Land. Ik was 17 en Laura 14.'

Laura: 'Voor mijn 14 jaar was ik best volwassen. Johan viel op. Hij was iets ouder en ik vond hem stoer. Op de camping was hij vaak het middelpunt van de groep.'

Johan: 'Zij viel op door haar gezelligheid en vrolijkheid. Na de vakantie belden we elkaar veel. Toen mochten we van onze ouders dagjes naar elkaar toe. Dat werden later hele weekenden. We woonden een uur van elkaar vandaan.

'Dat reizen werden we zat. Toen ik in 2015 een vast contract kreeg, konden we een huis kopen.'

Laura: 'Ik vond mezelf eigenlijk te jong om te trouwen. Het was moeilijk uit mijn ouderlijk huis te vertrekken, ons gezin is heel hecht. Wat me ook afschrok, was de scheiding van mijn ouders. Dat wilde ik voor mezelf zeker niet. Soms overwoog ik samen te wonen. Maar Johan en ik zijn erg gelovig, samenwonen voelde niet goed. Je kiest één partner om je leven mee te delen, dat hoort God te zegenen door het huwelijk. Ik wist zeker dat ik de rest van mijn leven met Johan wilde delen.'

Johan: 'Voor mij was het een logische stap om na onze vijfjarige relatie te trouwen. Ik wilde het ook graag.'

Laura: 'Na onze trouwdag gingen we niet op huwelijksreis, maar kochten we twee katten, Max en Simba. We zijn dol op ze.'

'We zijn elkaars tegenpolen. Johan is ingetogen en een doener, ik ben een prater en een denker. In het begin miste ik de lange gesprekken met mijn moeder. Sinds we getrouwd zijn, gaat onze relatie meer vanzelf. Als je elkaar alleen in het weekend ziet, zit je toch de hele tijd je best te doen voor elkaar. Nu kun je zijn wie je bent.'

Laura en Johan. Hij was 22 jaar op hun trouwdag, zij 19. Beeld Erik Smits

Nienke & Adwin

Adwin de Mooij (20), student Commerciële Economie en junior onlinemarketeer. Nienke de Mooij (18), student onderwijsassistentie. Getrouwd op 6 oktober 2016, zij was toen 18 en hij 20. Kerkelijke achtergrond: zij is evangelisch, hij is aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Nienke: 'Ik heb altijd gezegd dat ik op mijn 18de wilde trouwen. Toen ik 16 was, grapte ik dat ik een vriend moest zoeken. Toen dook Adwin op. Twee jaar later trouwden we.'

'Ik ontmoette Adwin op de christelijke datingsite Funky Fish. Een gezamenlijke onlinevriend bracht ons in contact. Adwin stelde voor elkaar te ontmoeten.'

Adwin: 'Het voelde meteen goed toen ik Nienke zag. Ik ben druk en voel dat ik me bij anderen moet inhouden. Bij haar had ik dat niet.'

'Ik heb een halfjaar bij Nienke en haar ouders in huis gewoond. Ik kom uit Rotterdam, voor mijn studie moest ik naar Arnhem en had daar nog geen woning. Doetinchem ligt dichterbij. We hadden toen twee maanden verkering. In dat halfjaar bleek dat we goed bij elkaar pasten. Waarom wachten als het goed zit? Niet veel later heb ik haar in Parijs ten huwelijk gevraagd. Ze had eens gezegd dat ze 'zestien zestien' een grappige datum vond om te trouwen.'

Nienke: 'We zijn niet jong getrouwd omdat we christelijk zijn, maar omdat we er klaar voor waren. En het is een geruststellend idee dat áls ik nu zwanger zou worden, het wel binnen het huwelijk is.'

'Adwin en ik hadden al anderhalf jaar seks toen we het aan mijn ouders vertelden. Ze vonden het jammer dat we het niet tot het huwelijk hadden bewaard. Mijn moeder zei: 'Het geeft niet liefje, maar je gaat wel aan de pil.'

'Ik mis mijn moeder wel, ik besprak altijd alles met haar. Nu moeten we het samen doen. Dat is wennen. Adwin is impulsief, ik ben afwachtend. Maar we komen er wel uit.'

Nienke en Adwin. Zij was 18 en hij 20. Beeld Erik Smits

Annemiek & Arno

Arno (22), automonteur. Annemiek (21), secretaresse en heeft een webwinkel. Getrouwd op 14 november 2014, destijds allebei 18 jaar. Kerkelijke achtergrond: Gereformeerde Gemeente.

Annemiek: 'De avond nadat ik er was achtergekomen dat ik zwanger was, vertelde ik het aan Arno. Ik zei tegen hem dat ik een 'cadeau' bij me had waarvan hij de rest van zijn leven plezier zou hebben. Toen gaf ik hem de positieve zwangerschapstest. Hij zei helemaal niets.

'We waren twee jaar samen toen ik zwanger werd. Mijn moeder vond het leuk om oma te worden, maar dat zei ze niet. Wij zijn opgegroeid in reformatorische gezinnen, dan hoor je geen seks voor het huwelijk te hebben. Bij ons thuis werd niet over anticonceptie gepraat.

'Arno's vader vroeg ons of we het wel zagen zitten samen. Toe we 'ja' antwoordden, werd alles geregeld. De trouwdatum, kerkdienst, het huis. Dat hoort zo: als je zwanger wordt, ga je trouwen. We hadden nog geen mening over kerk en geloof. Je doet wat er van je verwacht wordt. Nu denk ik soms: waarom zijn we getrouwd? We hebben belijdenis gedaan in de kerk, dan is het toch goed?'

'Na acht weken zwangerschap kreeg ik een miskraam. Ik stond er amper bij stil. In die periode werd ik zo geleefd, dat ik me nooit echt gerealiseerd had dat ik een kind zou krijgen. Het is niet in ons opgekomen ons huwelijk uit te stellen. Arno is door de miskraam wel een tijdje erg lusteloos geweest. Ons eerste jaar samen was minder rooskleurig dan verwacht. Ik kijk nooit achterom en Arno is een binnenvetter. Dat maakte het moeilijk ons in te leven in de ander.

'Door de miskraam kregen we meer ruimte aan het samenleven te wennen, dat was fijn. Op dit moment denken we nog niet aan kinderen. We hebben vrijheid en daar genieten we van. Ik heb geen spijt van ons huwelijk, maar ik raad het niemand aan zo jong te trouwen.'

De namen Arno en Annemiek zijn gefingeerd. Voor- en achternamen zijn bij de redactie bekend.

Annemiek en Arno. Allebei waren ze 18 toen ze trouwden. Beeld Erik Smits

Hemmy & Marije

Hemmy de Heus (22), partner bij een e-commercebedrijf. Marije de Heus-Van Rooijen (23), werkt in de horeca. Hebben twee kinderen: Jolijn (5) en Jefta (1). Getrouwd op 8 juli 2011, hij was 16 jaar en zij 18. Kerkelijke achtergrond: hij Gereformeerde Gemeente, zij Hervormd.

Marije: 'Toen ik erachterkwam dat ik zwanger was, hadden we twee jaar een relatie. Mijn moeder had het al door, ik werd niet ongesteld. Ik heb er één dag vreselijk over ingezeten, maar heb het daarna verteld.'

Hemmy: 'Ik vertelde het eerst aan mijn moeder. Zat ik als jochie van 16 bij ma aan de tafel: 'Mam. Er is iets met Marijes buik: er zit wat in.' Mijn moeder wist niet hoe ze het had. Mijn vader reageerde driftiger, maar deed daarna alles om ons te helpen. Onze ouders hebben ons altijd gesteund.'

Marije: 'Op 1 april vertelden we het aan onze vrienden. Ze dachten dat we een grap maakten.'

Hemmy: 'Marije en ik besloten te trouwen. Onze ouders vroegen ons of we bij elkaar wilden blijven. Onze relatie was goed en we wilden het kindje samen opvoeden.

'Iedereen vond ons vreselijk jong, maar wij onszelf niet. We gingen in een leegstaande hotelkamer wonen in het hotel-restaurant van mijn vader. Vlak voor onze bruiloft deed ik mijn mavo-examen en kluste ik met mijn zwager geregeld van zes uur 's ochtends tot tien uur 's avonds in het huis. Het was enorm gezellig toen we er eenmaal woonden.'

Marije: 'Alleen bij de verloskundige voelde ik me jong. Ik ging er op de scooter naartoe. Hemmy achterop, hij had niet eens een rijbewijs. We hebben de helmen buiten laten liggen, om iets volwassener over te komen'.

Hemmy: 'Ik denk dat die periode zo vanzelf ging omdát we zo jong waren. We zagen geen problemen. We waren hartstikke gelukkig met z'n drieën. Achteraf gezien was het erg jong. Als Marije niet zwanger was geworden, hadden we dit jaar pas trouwplannen gemaakt.'

Hemmy en Marije met hun kinderen Jolijn (5) en Jefta (1). Hij was 16 toen ze trouwden en zij 18. Alle stellen poseren in hun trouwkleding van toen. Beeld Erik Smits
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.