LAND VAN AFKOMSTOrlando Engelaar

Orlando Engelaar: ‘Op het veld zijn twee scheldwoorden populair. We zouden ze hier niet moeten noemen’

Beeld Ernst Coppejans

Voormalig profvoetballer Orlando Engelaar (40) is op het veld voor van alles uitgemaakt en buiten het veld vaak ten onrechte aangehouden. Toch voelt hij zich thuis in Nederland.

Pas als jeugdspeler van Feyenoord kwam Orlando Engelaar in een witte wereld terecht. ‘Ik kom uit de Afrikaanderwijk en Feijenoord in Rotterdam, allebei achterbuurten. Daar woonden ook wel Nederlanders, maar vooral Surinamers, Antillianen, Turken en Marokkanen. Als ik naar een andere buurt ging om te voetballen, was dat in een vergelijkbare straatcultuur. Dat was alles wat ik kende. Ik kan het niet vergelijken met een geheel witte buurt of school, daar heb ik nooit op gezeten.’

Orlando Engelaar (Nederland, 1979) is oud-voetballer en nu partner bij SeiSei, een management- en talent developmentbedrijf voor entertainment, lifestyle en sporters, onder wie kickbokser Rico Verhoeven.

Orlando Engelaar speelde veertien keer in het Nederlands elftal en was basisspeler op het EK in 2008. Hij kwam onder meer uit voor PSV, FC Twente en NAC en in Duitsland voor Schalke 04. Bij Feyenoord speelde hij in de jeugdelftallen. ‘Het was nieuw voor me. Veel blanke medespelers en tegenstanders, net als de trainers, de begeleiders en de leiding. Voor het eerst voelde ik wat het betekent om een donker persoon te zijn in een blanke wereld.

‘Op voetbalvelden en in stadions ben ik voor van alles uitgemaakt. Bananenplukker, kankerzwarte, ga terug naar Afrika. Maar ook in het veld, met tegenstanders. Je hebt twee populaire scheldwoorden, we zouden ze hier allebei niet moeten noemen. Kankerlul en kankerzwarte. Wat mij zo verbaasde was dat ik een tegenstander net tegen iemand anders had horen zeggen: kankerlul. En dan roept hij tegen mij: kankerzwarte. Wat gebeurt er in zijn hoofd dat hij voor een ander woord kiest?

‘Eén situatie kan ik me nog goed herinneren. In de jeugd hadden we een tijdje een donkere keeper. In een wedstrijd maakte hij in de eerste helft een fout waar een tegengoal uit kwam. De trainer begon tegen hem te schelden in de rust, het was niet normaal, hij maakte hem helemaal af. In de tweede helft maakten we 1-1, maar door een fout van een blanke jongen verloren we in de laatste minuut met 2-1. We kwamen de kleedkamer in en weet je wat de trainer tegen die jongen zei? Jammer man, kan gebeuren.’

Wat vind je van de wereldwijde ontwikkelingen in de laatste weken?

‘Heel pijnlijk, maar goed dat het er eindelijk is op zo’n grote schaal. Als er nu geen verandering komt, gebeurt het nooit meer. Ook ik ben in mijn auto talloze keren zomaar aangehouden, op een bepaald moment bijna wekelijks. Ik ben steeds dezelfde man in dezelfde auto met hetzelfde kenteken – kunnen ze dan geen aantekening maken dat het goed zit?

‘Na een training bij FC Twente werd ik aangehouden door een politieagent op een motor, ik reed in een BMW 535. Ik pakte de autopapieren uit het dashboardkastje, alleen lag daar ook wat contant geld in. Hij vroeg waarom ik dat had en begon meteen te dreigen: ik wil antwoord, hoeveel geld heb je daar, ik neem je mee naar het bureau. Waarom zou ik geen contant geld bij me mogen hebben? Zoiets zou nooit zijn gebeurd bij een blanke man in diezelfde auto. Ik reed weg met tranen in mijn ogen, het was zo denigrerend, ik voelde me zo minderwaardig.

‘In Amerika komen nu onderzoeken naar buiten over white privilege. Ik zie twee soorten reacties van blanke mensen. Een deel zegt: aha, nu snap ik het pas, ik heb er nooit bij stilgestaan dat ik voordeel kreeg door mijn huidskleur. En je hebt mensen die ondanks al die voorbeelden blijven zeggen dat ze geen voordeel hebben van hun huidskleur. Misschien zijn die mensen geen openlijke racisten, ze staan niet op de tribune te roepen dat ik een aap ben, maar bij die groep zit wel een groot deel van het probleem. Ook in Nederland bestaat racisme, zowel openlijk als onderhuids, al blijft een bepaalde groep dat hardnekkig ontkennen. Mensen die bij sollicitaties en in andere situaties niet gelijk worden beoordeeld, dat moet gewoon verdwijnen.’

Hoe nu verder? Je bent agent van jonge voetballers, zie je een verschil met toen je zelf begon?

‘Ik kan het moeilijk beoordelen omdat ik zelf niet dagelijks rondloop op clubs. Tot nu toe heb ik geen speler bij me gehad die zei dat hij werd gediscrimineerd om zijn huidskleur, maar ik weet dat het niet is verdwenen uit het voetbal. Bovenin, op leidinggevende posities, is weinig veranderd. Nog steeds zijn er weinig donkere hoofdtrainers of directeuren, op andere functies bij clubs zie ik ze ook niet. Terwijl er zeker goede kandidaten zijn.’

Hoe was het om voor Nederland te spelen?

‘Fantastisch. Het EK van 2008 is het hoogtepunt uit mijn loopbaan. Ik ben Surinaams, maar ook Nederlands. Het Wilhelmus is een lied dat je pakt, ik was trots om daar te staan voor de wedstrijd. In Zwitserland kwamen duizenden mensen naar het hotel om ons succes te wensen, vanuit onze kamers konden we ze horen zingen. Tussen die mensen zullen ook racisten hebben gestaan die liever met een geheel wit Nederlands elftal zouden spelen. Maar het overgrote deel van de toeschouwers was trots op ons, ook op de donkere spelers. Ik wil benadrukken dat er heel veel goede blanke mensen zijn. Fred Rutten, mijn trainer bij FC Twente, heeft veel voor me betekend. Op school heb ik blanke leraren gehad die belangrijk voor me waren.

‘Ik voel me thuis in Nederland, ik hou van dit land, het is op vele manieren goed voor me geweest. Voor mij is het simpel: mensen die mij iets niet gunnen vanwege mijn kleur, daar ben ik snel klaar mee, ik geef ze geen aandacht meer. Wanneer iemand op een positie zit waar hij mij tegenhoudt vanwege mijn kleur, dan ga ik om hem heen. Of ik werk nog harder, zoals vroeger. Opgeven is geen optie. Anders was ik nooit profvoetballer geworden.’

Nederlands

‘Altijd.’

Surinaams

‘Ook altijd.’

Partner

‘Half Nederlands, half Surinaams. Ik val op dat type uiterlijk. Verder kijk ik niet naar kleur.’

Wit of blank

‘Ik gebruik liever blank. Wit klinkt echt wit, blond met blauwe ogen. Blank kan ook iemand zijn met donker haar en bruine ogen.’

Robert Vuijsje interviewt voor de Volkskrant Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met nieuwslezer Amber Brantsen (Surinaams) en influencer Oumayma Elboumeshouli (Marokkaans).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden