Orale seks behoedt de zwangere vrouw

Vrouwen in blijde verwachting krijgen niet zelden last van hoge bloeddruk. Reden: hun lichaam neigt ertoe de foetus als vreemd weefsel af te stoten....

ZWANGER WORDEN gaat niet via de mond, zoals in vroeger tijden wel is gedacht. Maar orale seks lijkt wel bij te dragen aan het goede verloop van een (eerste) zwangerschap. Vrouwen die hun partner regelmatig oraal bevredigen, hebben een geringere kans om tijdens de zwangerschap hoge bloeddruk (pre-eclampsie) te ontwikkelen dan vrouwen die dat niet doen. En vrouwen die het sperma doorslikken, maken die kans daarmee nog kleiner.

Dat blijkt uit een studie van vrouwenartsen en immunologen van de Vrije Universiteit Amsterdam en het Leids Universitair Medisch Centrum, die onlangs in het vaktijdschrift Journal of Reproductive Immunology is verschenen.

Uit een kleine enquête onder 85 zwangere vrouwen met en zonder pre-eclampsie kwam naar voren dat de vrouwen zónder zwangerschaps-hogebloeddruk aanzienlijk vaker orale seks praktiseren (82 tegen 44 procent) en het sperma ook vaker doorslikken (48 tegen 17 procent) dan de vrouwen mét pre-eclampsie.

De onderzoekers leiden hier voorzichtig uit af dat orale seks een manier is om het lichaam van de vrouw aan het sperma van haar partner - en de daarin vervatte eiwitten - te laten 'wennen'. Dat is nodig voor een goede uitkomst van de zwangerschap.

Zwanger zijn is immunologisch gezien namelijk een hoogstandje. De foetus, die zich uit de samensmelting van zaadcel en eicel ontwikkelt, bestaat immers voor de helft uit weefsel dat 'vreemd' is aan het lichaam van de vrouw. Haar afweersysteem zou dat vreemde weefsel normaal gesproken afstoten, zoals het een vreemd stukje huid of een donornier afstoot.

Om een zwangerschap te voldragen, moet het afweersysteem van de vrouw eerst 'tolerant' worden gemaakt voor het lichaamsvreemde wezen dat in haar groeit. Dat gebeurt onder meer doordat de afweer op een lager pitje wordt gezet. T-helpercellen uit het afweersysteem, die heftige afweerreacties onderdrukken, krijgen tijdens de zwangerschap tijdelijk de overhand.

Gebeurt dit niet of onvoldoende, dan bestaat de kans dat de vrouw tijdens de zwangerschap pre-eclampsie ontwikkelt, een vorm van hoge bloeddruk die gevaarlijk kan worden voor het ongeboren kind en eventueel de aanstaande moeder zelf. Een tolerant afweersysteem zou dat probleem kunnen voorkomen. Orale seks is kennelijk óók een manier om de gewenste tolerantie op te wekken, zo lijkt uit het Leids/Amsterdamse onderzoekje afgeleid te kunnen worden.

De Leidse immunologen en de gynaecologen van de VU presenteren hiermee een nieuwe biologische verklaring voor het verschijnsel orale seks. Het ruiken, likken of zuigen aan de penis is een paringsritueel dat bij meerdere zoogdieren (apen, honden, ratten) voorkomt.

De immunologische 'theorie' over orale seks lijkt daarvoor een verklaring te bieden. Tolerantie opwekken tegen lichaamsvreemde eiwitten kan door lage doses van een vreemd eiwit in te spuiten, zoals gebeurt bij een desensibilitatiekuur voor bijvoorbeeld bijen- en wespensteken. Het kan ook, zoals bij orgaantransplantaties wel gebeurt, door eerst een transfusie met bloed van de donor te geven, alvorens het donororgaan te transplanteren.

Maar één van de krachtigste manieren om tolerantie op te weken is de vreemde eiwitten oraal toe te dienen. Het afweersysteem in de darmen, dat dagelijks via de voeding in aanraking komt met vreemde eiwitten, is daar uitstekend op gebouwd. Orale tolerantie opwekken is daarom experimenteel wel gebruikt bij de bestrijding van auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis.

Bij een auto-immuunziekte keert het afweersysteem zich onbedoeld tegen lichaamseigen eiwitten, zoals het kraakbeen bij reuma. Door kleine hoeveelheden kippenkraakbeen te eten, zou de lichaamsafweer tolerant gemaakt kunnen worden voor kraakbeen en zou de auto-immuunreactie achterwege blijven, aldus de gedachte achter dit experiment, dat overigens is stopgezet wegens gebrek aan succes.

De theorie over orale seks als een vorm van bescherming tegen pre-eclampsie sluit aan op epidemiologische aanwijzingen dat zwangerschaps-hogebloeddruk vooral een immunologische kwestie is. Pre-eclampsie treedt namelijk meestal in eerste zwangerschappen op; bij een volgende zwangerschap van dezelfde partner is het risico al fors gedaald. Wordt de vrouw die in een eerste zwangerschap hoge bloeddruk ontwikkelde, echter zwanger van een nieuwe partner, dan stijgt het risico op pre-eclampsie weer tot dezelfde hoogte als de eerste keer.

Sommige onderzoekers neigen er dan ook toe pre-eclampsie niet meer te zien als een probleem van de eerste zwangerschap (primigraviditeit), maar van de eerste partnerschap (primipaterniteit). Een bewijs voor die opvatting is onder meer te vinden in het werk van de Frans-Westindische arts Pierre-Yves Robillard, die in 1994 een omgekeerd verband vond tussen pre-eclampsie en de duur van de seksuele relatie vóórdat de vrouw zwanger werd: hoe sneller de vrouw zwanger raakt, des te groter de kans op pre-eclampsie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden