Opnieuw levenslang voor guerrillaleider Guzmán

Abimael Guzmán, oud-leider van de terreurbeweging Lichtend Pad, is zaterdag in Peru veroordeeld tot levenslang. Dit keer verliep het proces wel volgens de regels van de grondwet....

Levenslang luidde het vonnis dat een rechtbank zaterdag uitsprak tegen Guzmán. Zijn vriendin en rechterhand Elena Iparraguirre kreeg dezelfde straf en elf andere leden van de top van de beweging werden veroordeeld tot straffen van 35 jaar.

Het door Guzmán geleide Sendero Luminoso, dat vooral in de jaren tachtig actief was, gold als een van de bloedigste guerrillabewegingen in de geschiedenis van Latijns-Amerika. Volgens de Peruaanse Waarheidscommissie is Lichtend Pad verantwoordelijk voor ruim de helft van de 69 duizend doden die tussen 1980 en 2000 vielen in de binnenlandse oorlog in Peru. De rest kwam voor rekening van het leger dat met harde repressie antwoordde op de guerrilla-acties.

Abimael Guzmán (71), een filosofieprofessor die zich ‘kameraad Gonzalo’ liet noemen, werd in 1992 opgepakt en opgesloten in een speciaal voor hem gebouwde gevangenis op een marinebasis in Callao, de haven van de hoofdstad Lima. Het proces waarin hij tot levenslang werd veroordeeld, werd na de val van semi-dictator Fujimori in 2000 echter ongeldig verklaard omdat het in strijd was met de grondwet. Het vonnis was uitgesproken door een geheime militaire rechtbank, bestaande uit ‘rechters zonder gezicht’.

Het opnieuw berechten van kameraad Gonzalo heeft veel voeten in de aarde gehad. Het eerste proces voor de burgerrechtbank moest worden verdaagd omdat de drie rechters openlijk ruzie met elkaar kregen. Een tweede poging liep spaak toen de aangeklaagden onder leiding van Guzmán met geheven vuist strijdliederen begonnen te zingen en de rechters dwongen de zaal te ontruimen. Andere rechters weigerden de zaak op zich te nemen uit angst voor represailles.

Lichtend Pad was een op het maoïsme georiënteerde guerrillabeweging die Peru wilde terugbrengen naar het sociale systeem van de Inca’s dat dateerde van voor de Spaanse verovering begin zestiende eeuw. Dat doel heiligde alle middelen, volgens Guzmán. Lichtend Pad bouwde een reputatie van grote wreedheid op: marteling en verminking van hun slachtoffers, doorgaans boeren in achtergebleven gebieden als de provincie Ayacucho, was de dagelijkse praktijk. Guzmán zag de mensenrechten slechts als een ‘reactionair burgerlijk concept’ dat niet paste in de strijd tegen de Peruaanse autoriteiten.

De burgerrechtbank, die acht uur nodig had voor het voorlezen van het vonnis in de gevangenis van Callao, veroordeelde Guzmán en zijn directe onderschikten wegens terrorisme. Naast de celstraffen moeten ze bijna een miljard euro betalen wegens hun civielrechtelijke verantwoordelijkheid.

In de meest afgelegen delen van Peru zouden nog steeds restanten van Lichtend Pad actief zijn. Het gaat echter om een handjevol gewapende mannen die zich vooral inzetten als privébewakers van de grote drugshandelaren.

Guzmán deelt de gevangenis op de marinebasis met Vladimiro Montesinos, de ex-chef van de geheime politie van president Fujimori, die het onderkomen speciaal voor Guzmán liet bouwen. Montesinos heeft al een hele reeks veroordelingen wegens schenden van de mensenrechten, corruptie en wapenhandel achter de rug. De rechterhand van Fujimori deed de Peruaanse maatschappij op haar grondvesten schudden met zijn ‘Vladivideo’s’ videotapes waarop te zien was hoe Montesinos persoonlijk parlementsleden, rechters en journalisten omkocht.

Fujimori zelf zit nog altijd in het buurland Chili te wachten op een beslissing over zijn uitlevering aan Peru. De ex-president vluchtte in 2000 naar Japan nadat hij met een grootscheepse fraude had geprobeerd zich opnieuw te laten herkiezen. Eind vorig jaar werd Fujimori in Chili opgepakt toen hij via dat land illegaal Peru probeerde binnen te komen. Hij wordt beschuldigd van ernstige schendingen van de mensenrechten en het verduisteren van honderden miljoenen aan staatsgelden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden