INTERVIEW

Operazanger én taalhacker Gabriel Wyner leert hoe je snel een taal leert

De Amerikaanse operazanger Gabriel Wyner ontwikkelde een succesmethode om talen te leren. Zelf spreekt hij er bijna negen. 'In het Italiaans ben ik gelukkiger.'

Ianthe Sahadat
Gabriel Wyner Beeld
Gabriel WynerBeeld

In een filmpje op YouTube demonstreert een jonge man zijn talenkennis. In - zo op het oor - accentloos Duits, Italiaans, Frans, Russisch en 'een beetje' Hongaars vertelt hij hoe hij elke taal heeft leren spreken. Het is Gabriel Wyner, een 30-jarige Amerikaanse operazanger. Voor zijn vak moest hij in relatief korte tijd een aantal nieuwe talen leren. Hij ontwikkelde een eigen methode en schreef er een boek over, Fluent Forever. Van dat boek is onlangs een Nederlandse uitgave verschenen: De Taalhacker.

Via Skype laat Wyner - residerend in Los Angeles - weten dat hij binnenkort aan zijn negende taal begint: het Japans. Tijdens het gesprek zal hij nog regelmatig refereren aan dit nieuwe linguïstische avontuur, waaraan hij samen met zijn Spaanstalige vriendin gaat beginnen. Want: 'Er is niets romantischer dan samen met je geliefde een vreemde taal leren'.

Negen talen. Ben je niet gewoon een talenwonder?

'Grappig genoeg was ik op school vrij slecht in talen. Na vijf jaar Hebreeuws op de Joodse school, snapte ik nog altijd niets van de taal. Op de middelbare school konden we een vreemde taal kiezen. Ik koos Russisch, maar kwam na jaren niet veel verder dan het alfabet. Ik kon geen woordjes stampen en grammatica vond ik saai.'

Wat veranderde er?

'Voor mijn werk als operazanger moest ik een aantal talen leren. Ik hoefde ze niet vloeiend te spreken, maar ik moest overtuigend accentloos kunnen zingen. Zo kwam ik bij een taleninstituut in Vermont terecht. Ik ging Duits leren. Je tekent op die opleiding een contract waarin je verklaart dat je niet meer zult spreken of schrijven in je eigen taal. Dan word je ondergedompeld. Ik kon alleen 'Hallo' en 'Entschuldigung' zeggen. Als er iemand naar me toe kwam met: 'Hallo, ich bin Josh', stond ik al met m'n mond vol tanden.'

Het lag dus aan de goede cursus?

'Niet alleen. Die onderdompelweken waren geweldig, maar het kwartje viel later pas. Toen ik na Duits ook nog Frans moest leren.'

Hoe deed je dat?

'Door in eerste instantie een paar weken alleen maar naar geluidsopnamen van de taal te luisteren. Vervolgens ben ik zelf woordenlijsten gaan maken en kaarten met woorden erop en persoonlijke associaties. Bijvoorbeeld het werkwoord courir, rennen, met een boze emoticon erbij - ik haat sporten.'

Dus toch een beetje een talenwonder?

'Ik ben goed in klanken, heb een goed gehoor en kan vrij goed accenten nabootsen. Maar nogmaals, je gelooft het misschien niet, maar ik ben geen snelle leerling met talen, echt niet. Na een cursus Frans was ik nieuwsgierig hoe het kon dat ik ineens wel talen kon leren. Dus ben ik me gaan verdiepen in de wetenschap achter het leren van een taal. Italiaans en Russisch heb ik vervolgens veel sneller geleerd dan ik ooit voor mogelijk had gehouden.'

Gabriel Wyner op YouTube. Beeld
Gabriel Wyner op YouTube.Beeld

Wat is het geheim?

'Iedereen die hoopt dat er een verborgen truc is om zonder moeite snel een taal te leren, moet ik teleurstellen. Die is er niet. Allereerst moet je iets zoeken dat jou persoonlijk gemotiveerd houdt. Voor mij gaat het leren van talen gek genoeg niet zozeer om communicatie met anderen. Natuurlijk is dat mooi, maar ik vind het vooral fascinerend dat je telkens opnieuw leert denken in een andere taal, op een manier die je nog niet van jezelf kende.

'Ik ervaar dat als een bijna magische gebeurtenis. Daar kan geen drugs of alcohol tegen op. In alle talen die ik spreek, ben ik een beetje iemand anders. In het Italiaans ben ik gelukkiger, uitbundiger - niet alleen door de klanken van de taal, maar vooral ook door de herinneringen die ik heb aan mijn tijd in Italië. Spreek ik Duits, dan komen de herinneringen uit Oostenrijk terug. Ik was eenzaam en gestrest na mijn verhuizing daarheen: het waren lastige jaren. Dat is voor mij op de een of andere manier ingebed in die taal.'

Maar met motivatie alleen ben je er nog niet.

'Ik adviseer om je eerst onder te dompelen in de klanken van een taal, zonder dat je actief woorden of grammatica gaat leren. Later komen de woorden. Maar niet in hersenloze rijtjes om te stampen, maar met plaatjes erbij, korte zinnetjes of persoonlijke associaties: hoe persoonlijker hoe beter. Ik raad aan om woorden met afbeeldingen en zinnetjes op kleine kaartjes, flashcards, te zetten. Zo heb ik het zelf gedaan. Russisch heb ik geleerd in de metro in Wenen, elke dag twee uur met mijn kaarten.

'Als je trouwens al wat verder bent in een taal, kan ik iedereen aanraden om tv-series te gaan kijken. Ineens voel je je niet meer schuldig als je zes uur achter elkaar naar Lost in het Russisch hebt gekeken of als je alle seizoenen van 24 in het Frans kijkt. Zonder ondertiteling uiteraard, want anders gaat je brein stiekem lezen. Ik weet dus vrij veel over wapens en terroristen in het Frans. En ik denk nog steeds weleens 'nous manquons de temps' (hoofdpersonage Jack Bauer zegt in de serie frequent 'we're running out of time, red.).'

Ik houd van lekker fris, ik houd van lekker anders. Ik houd van lekker anders, lekker fris. De kans is groot dat uw brein tijdens het lezen van deze zinnen een - onvrijwillige - audiotape is gestart ('dus wat ik steeds op tafel zèèèèèèt...'). Omdat de bewuste reclame al diverse decennia meegaat, heeft hij zich vermoedelijk ergens in uw brein genesteld. En precies dat mechanisme dat hierachter schuilgaat, is volgens Wyner essentieel voor het leren van een nieuwe taal.

Een ander voorbeeld: op een dag werd Wyner wakker met een symfonie in zijn hoofd. Hij had gedroomd dat hij zat te componeren en herinnerde zich de melodie nog. Trots als een pauw belde hij zijn broer en neuriede een paar maten. Dat komt uit de Superman-film die we vorige week hebben gezien, zei zijn broer.

'Het geheugen is niets anders dan een stel verbindingen', zegt Wyner. 'Ergens worden bepaalde neuronen geactiveerd, er komt een verbinding tot stand en dat vergroot de kans dat ze in de toekomst samen actief worden. In mijn droom herinnerde ik me het Superman-thema op hetzelfde moment dat ik me verbeeldde dat ik componeerde. Mijn hersenen combineerden de twee tot een overtuigende nieuwe, maar valse herinnering. Dat overkomt ons allemaal.'

Het creëren van valse herinneringen wordt volgens Wyner mooi geïllustreerd door een Amerikaans onderzoek uit 2011. Proefpersonen kregen reclames te zien van een fictieve popcornsoort. Een deel van hen kreeg daar popcorn bij te eten, een deel niet. Een week later beweerden alle proefpersonen de popcorn te hebben geproefd - ook diegenen die niets hadden gegeten. Wyner: 'Herinneringen zijn een mix van geheugenervaringen. Ook een reclamefilmpje dat een vriendengroep toont die gezellig popcorn eet voor de tv is een geheugenervaring.'

Training

Volgens Wyner kun je in vier maanden (elke dag een half uur) 3.600 woorden/uitspraak/grammatica/ schrift in een nieuwe taal leren en die voor 90 tot 95 procent onthouden.

Hoe?

1 Maak woorden memorabel: door een plaatje bij een woord te zien of een persoonlijke associatie te bedenken.

2 Toets jezelf: ga niet herhalen (onthouden is niet van buiten leren), maar laat je geheugen oefenen.

3 Gebruik intervaltraining: hoe meer moeite het je kost om iets te herinneren, hoe beter het beklijft. Maar pas op, de balans tussen bijna vergeten en echt vergeten luistert nauw. Ontdek dus je persoonlijke vergeetcurve. Door steeds een iets langere tijd tussen het oefenen te nemen, kom je daarachter.

En wat betekent dit voor het leren van een taal?

'Het herhalen van woorden of grammatica is geen leren, maar overlezen. Om te onthouden moet je anders te werk gaan. Je kunt jezelf beter met intervallen overhoren. Daar heb je geweldige software voor. Vergelijk het met de naam van die acteur waar je niet opkomt. Op een bepaald moment schiet de naam je ineens te binnen. Op dat moment geven je hersenen een vonkje dopamine af naar je beloningscentrum: dat leidt tot een extra stimulans om het te onthouden. Zo werkt het ook met het leren van een taal. Hoe meer moeite het kost om het boven te halen, hoe dieper het zich heeft vastgeketend in je brein. Van dat mechanisme moet je gebruikmaken.'

Methode Wyner

Jan Hulstijn, hoogleraar tweedetaalverwerving aan de Universiteit van Amsterdam, keek op verzoek van V naar de methode van Wyner. 'Deze jongen verkoopt geen onzin. Het is niets revolutionairs, maar hij brengt het met flair, een goede zakenman lijkt me. Hij benadrukt dat motivatie cruciaal is. Ook niet onbelangrijk is de succesbeleving. Ik denk overigens wel dat hij tamelijk gedisciplineerd is en dat hij over een zeer goed gehoor en geheugen beschikt. Dat hij gebruik maakt van een systeem met flashcards en intervaltraining is klassiek. Maar ik heb enkele filmpjes van hem bekeken en hij doet het leuk. Ik zou overigens dolgraag een onderzoek doen naar taalverwerving onder klassieke zangers, dus wellicht spreek ik hem nog eens.'

Je adviseert om jezelf vaak te toetsen.

'Het geheugen is een zeef, daarom werkt stampen niet. Als je een taal voor de langere termijn wilt opslaan, moet je ermee spelen. Je kunt via allerlei sites met native speakers in contact komen die je werk willen nakijken, tegen een kleine vergoeding. Ook vind je online mensen die met je willen oefenen in het spreken. En ik raad iedereen aan om zoveel mogelijk te lezen. Harry Potter is net zo nuttig voor de uitbreiding van je woordenschat als Tolstoj.'

Werk je nog als operazanger?

'Een paar keer per jaar, maar door mijn taalmethode, mijn website en het boek heb ik eigenlijk een nieuwe fulltimebaan.'

Waarom heb je eigenlijk een boek geschreven?

'Aanvankelijk wilde ik gewoon met mensen delen hoe geweldig het is als je doorhebt hoe je een taal moet leren. Ik was al vrij lang actief op onlinefora. Daar zeiden mensen: je moet hier meer mee.

'Omdat ik een academische achtergrond heb (Wyner is ingenieur, red.), wilde ik het niet lukraak aanpakken. Daarom heb ik eerst nog een jaar wetenschappelijke artikelen gelezen over het leren van talen. De methode die ik intuïtief had opgesteld, bleek wetenschappelijke grond te hebben. Ik wil dus ook niet beweren dat ik iets totaal nieuws doe. Nogmaals, ik heb geen magische sleutel. Maar ik denk wel dat ik mensen kan helpen met plezier een taal te gaan leren. En dat is eigenlijk al het halve werk.'

null Beeld
Beeld

In het boek heb je het over een basislijst van 625 woorden die iedereen zou moeten leren in elke nieuwe taal. Waarom 625?

'Veel mensen die een taal leren, werken met frequentielijsten. Elke taal heeft zijn eigen duizend woorden die het meest voorkomen. In het Russisch staat wodka erin, in het Amerikaans staat republikein hoog. Maar beide heb je niet in elke taal nodig. Ik ben gewoon gaan strepen: welke woorden zijn in elke taal nuttig. Soms krijg ik mails van mensen die schrijven: waarom staat watermeloen er niet bij? Als jij het woord watermeloen vaak gebruikt, moet je hem er zeker bijzetten. Die 625 woorden zijn niet heilig.'

Wyners Favorieten

Fluent-forever.com
Wyners eigen site met tips, filmpjes en tools.

Wiktionary.org
Hier vind je woordenboeken, fonetisch schrift (Wyner is een fan) en een inschatting hoe lang het zal kosten om als spreker van taal A taal B te leren.

TestYourVocab.com
Hier test je je Engelse vocabulaire (opgezet door taalkundigen die onderzoeken hoe je woordenschat naargelang leeftijd en opleidingsniveau verandert).

Italki.com, livemocha.com en lang-8.com
Sites om in contact te komen met moedertaalsprekers.

FSI-languagecourses.org
Gratis digitale lesboeken in veertig talen.

Anki
Software voor intervaltraining met flashcards die online gratis te vinden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden