Op de pc getekende nephand wuift fantoompijn geamputeerde weg

Een computer die een ontbrekende arm weer aan het lichaam van de geamputeerde tekent, 'alsof de patiënt het ontbrekende ledemaat nog heeft'. Volgens Zweedse wetenschappers is dat de beste manier om van fantoompijn af te komen, de hardnekkige pijn die zo'n 70 procent van alle geamputeerden in het ontbrekende lichaamsdeel ervaart.

Een golfer met een geamputeerde hand doet mee aan een wedstrijd voor gehandicapten in Zuid-Afrika. Beeld epa

Bij de nog experimentele techniek krijgt de geamputeerde op de stomp elektrodes die spierbewegingen kunnen registreren. Daarmee kan de patiënt een virtuele arm besturen, die de computer op het scherm aan de patiënt tekent.

De artsen lieten een patiënt die op geen enkele andere behandeling van fantoompijn reageerde op die manier onder meer het racespel Trackmania Nations spelen. Na dagen oefenen en kijken naar zijn neparm, was de pijn van de man sterk verminderd en soms zelfs helemaal weg, schrijven de artsen in het vakblad Frontiers in Neuroscience.

Illusie voor het brein
Fantoompijn is in feite een hersenaandoening: het brein denkt dat het ontbrekende ledemaat nog aanwezig is. Al in de jaren negentig toonde neuroloog Vilayanur Ramachandran in een beroemde reeks experimenten aan dat het dan soms helpt om het nog aanwezige ledemaat met een spiegel te 'verdubbelen'. Het brein van de patiënt krijgt dan de illusie dat er weer twee armen zijn, wat de pijn kan verminderen. Sindsdien is de techniek weliswaar verfijnd met onder meer virtual reality, maar spiegeltherapie werkt lang niet altijd en dubbel geamputeerden hebben er niets aan.

'Onze methode verschilt van de voorgaande doordat het controlesignaal van de armstomp komt en zodoende de aangedane arm zelf de baas is', aldus hoofdonderzoeker Max Ortiz Catalan van de Chalmers Universiteit in Gotenberg.

De Zweden willen de therapie de komende jaren op grotere schaal testen. Dan moet ook blijken of de ingreep blijvend effect heeft: bij 'gewone' spiegeltherapie komt de fantoompijn soms terug.

 
Na dagen oefenen en kijken naar zijn neparm, was de pijn van de man sterk verminderd en soms zelfs helemaal weg
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.