Op 1 mei is iedereen vrij- behalve in Nederland

In Moskou is het een dag van protest, in Frankrijk deelt men lelietjes-van-dale aan elkaar uit. De hele wereld viert de Dag van de Arbeid, in de meeste landen zelfs het Feest van de Arbeid genoemd. Wereldwijd is de Dag van de Arbeid dan ook een doorbetaalde vrije dag. Behalve in Nederland.

Dag van de Arbeid wordt vandaag massaal gevierd in Moskou. Beeld reuters
Dag van de Arbeid wordt vandaag massaal gevierd in Moskou.Beeld reuters

De 1 mei-viering vindt zijn oorsprong in Amerika. In 1885 legden de vakbonden een ultimatum op aan de werkgevers om hen te dwingen een 8-urige werkdag in te voeren per 1 mei 1886. Er werd voor 1 mei gekozen omdat dat de dag was waarop in Amerika traditioneel de arbeidscontracten werden vernieuwd.

Amerikaanse arbeiders hebben echter maar één keer Labourday daadwerkelijk op 1 mei gevierd. Toen het ultimatum verstreek zonder dat gehoor werd gegeven aan de eis van de vakbonden, gingen in Chicago arbeiders massaal de straat op. Daarbij braken rellen uit waarbij enkele doden vielen.

Om een herhaling van het geweld te voorkomen, besloot de toenmalige president Cleveland de feestdag te verplaatsen naar de eerste maandag in september. Naast Nederland werkt iedereen in de VS vandaag dus ook gewoon door, maar Amerikanen krijgen een compensatiedag.

In de rest van de wereld wordt de Dag van de Arbeid overigens niet altijd op 1 mei gevierd, zoals in Nederland en België. Maar als de feestdag niet op 1 mei georganiseerd wordt, dan vaak wel in de dagen die daarop volgen.

Nederland
Waarom de Dag van de Arbeid in Nederland geen vrije dag is, heeft veel te maken met het ontbreken van echte harde confrontaties tussen vakbonden en de overheid in het verleden. In landen als Frankrijk en Rusland is de geschiedenis van de socialistische en communistische partijen een stuk bloederiger dan in Nederland, waar het poldermodel de scherpe kantjes van het protest afhaalde.

Bovendien kent ons land de traditie voornamelijk kerkelijke feestdagen te vieren, buiten onze wettelijke vakantiedagen. En mochten we alsnog massaal de straat op gaan om een vrije dag te eisen, zullen de werkgevers niet al te gul zijn. Vrij op 1 mei is ergens anders in het jaar een dag inleveren ter compensatie.

Slechts een handjevol ambtenaren en medewerkers van de vakbonden zijn vandaag wel vrij. Ook staan er - ondanks de crisis - nergens grote betogingen gepland. Vanmorgen vroeg zong het Rijswijks Strijdkoor wel socialistische liederen bij het Troelstra-monument in Scheveningen. Volgens de NOS waren de leden van het koor, dat sinds 1982 bestaat, voornamelijk PvdA'ers en SP'ers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden