Column

Ooit zal grasmaaier zijn eigenaar vermoorden

Sterre Lindhout
Een man maait het gras. Beeld anp
Een man maait het gras.Beeld anp

De mensheid gaat nog eens aan zichzelf ten onder, dacht ik toen ik tot op het bot vertederd naar een grasmaaier stond te kijken. Het was een klein groen robotgrasmaaiertje. En ik had zoiets nog nooit gezien. Sterker nog, ik wist niet dat de menselijke honger naar vooruitgang deze voor het voortbestaan van de wereld niet per se noodzakelijke vrucht had geproduceerd. Het maaiertje was ongeveer zo groot als een teckel, maar leek het meest op de nakomeling van een kikker en een frisbee. Samen met mijn broertje keek ik toe hoe het secuur en geluidloos een Zweeds gazon millimeterde. In zijn nederige onverzettelijkheid deed hij me denken aan Pixar-schepsel Wall-E.

Mijn broertje wist te vertellen dat dit soort grasmaaiertjes 'uit zichzelf naar hun laadstationnetje rijden als hun energie bijna op is.' Dat roerde me haast tot tranen toe - het moest niet gekker worden. Het is maar goed dat ik zo'n ding niet bezit, dacht ik, want dan zou ik in staat zijn op een koude nacht de tuin in te sluipen om een dekentje over hem heen te leggen.

Natuurlijk weet ik dat het toekennen van dierlijke en menselijke eigenschappen aan grasmaaiers zinsbegoocheling is, net als het zien van dronken octopussen in ophanghaakjes, boze of verbaasde gezichtsuitdrukkingen in stopcontacten, of het gelaat van Jezus in een tosti. Dit herkennings- en inlevingsvermogen verheft de mens boven andere diersoorten - maar maakt ons tegelijkertijd zwak. Want als ik affectie kan voelen voor een grasmaaier, kan ik dat waarschijnlijk ook voor een moordwapen, zolang dat er maar menselijk of dierlijk genoeg uitziet.

Ik dacht aan de deze week door honderden vooraanstaande wetenschappers ondertekende petitie tegen Autonoom Dodende Robots, wapens die doden zonder menselijke tussenkomst.

De ontwikkelaars van dit soort robots presenteren hen als logische volgende stap op weg naar 'schonere' oorlogvoering: minder nodeloze slachtoffers en meer precisie. De tegenstanders vrezen dat de mensheid - weer eens - een monster creëert. In een Tegenlicht-uitzending over de jongste generatie 'sociale' robots wordt een Japanse professor geïnterviewd die een robotkopie van zichzelf heeft gemaakt. De man laat zijn gezicht elk jaar plastisch bijwerken omdat de tand des tijds wel vat heeft op hemzelf, maar niet op zijn robotbroer.

Volgens mij zijn de drijfveren voor het ontwikkelen van robots nooit alleen maar rationeel geweest. Het scheppen van een wezen dat menselijke taken overneemt, zelfs perfectioneert, is balanceren op de grens van almacht en onmacht. Daar houden we van, wij mensen.

Natuurlijk komt er een dag dat een huishoudrobot na de koelbloedige moord op zijn eigenaar doodgemoedereerd diens gazon maait. En als het technisch een beetje meezit fluit hij er The Bright Side of Life bij.

Aaf Brandt Corstius is met vakantie. Sterre Lindhout vervangt haar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden