Ontregeld raken hoeft niet meer

Autisme bij kinderen is vaak in goede banen te leiden. Bij volwassenen is dat een ander verhaal...

‘Heel blij’ zijn ze met het rapport dat de Gezondheidsraad deze week uitbracht over autismespectrumstoornissen (ASS). Bram Sizoo en Patricia van Wijngaarden, als psychiater verbonden aan GGZ Dimence (Overijssel), vinden dat er veel meer aandacht voor moet komen.

Van Wijngaarden: ‘Nu verblijven mensen die aan een ernstige vorm van autisme lijden, vaak jarenlang in de psychiatrie en de verslavingszorg. Daar worden ze niet adequaat geholpen, omdat ze nooit goed zijn gediagnosticeerd. Ze staan bekend als ongemotiveerde en onbehandelbare patiënten. Maar als je weet wat er aan de hand is, zijn ze prima te behandelen en vaak zelfs redelijk in staat maatschappelijk te functioneren.’

Mensen met autisme hebben een informatieverwerkingsprobleem. Van Wijngaarden: ‘Bijvoorbeeld: jij en ik herkennen onze kamer onmiddellijk. Maar iemand met autisme moet elk onderdeel van die kamer scannen – stoel, tafel, computer – om te kunnen concluderen dat het zijn kamer is.

‘Het zijn mensen die op het werk vreselijk boos kunnen worden wanneer de post een keer niet om 9 uur, maar pas om 10 uur komt. Als de vaste structuur van de dingen wordt doorbroken, raken ze ontregeld.’ Hun omgeving begrijpt dat vaak niet, en vindt zo iemand een zeurpiet of een muggenzifter.

Kwam er in de jaren zestig aandacht voor autisme bij kinderen, pas een jaar of vijftien geleden kwamen ook volwassenen met autisme in beeld, zegt Sizoo. ‘Toen ontstond het beeld van een spectrum, en werd nagedacht over wat er met autistische kinderen gebeurt als die volwassen worden.’

Een ‘spectrum’ wil zeggen dat er naast klassiek autisme mildere vormen zijn, of slechts enkele trekken waar iemand weinig last van heeft. ‘Het gaat erom of het tot problemen leidt. Als je je redelijk kunt redden, lijkt er niets aan de hand.’

Sizoo: ‘Vaak leidt deze kwetsbaarheid nog niet tot problemen als kinderen opgroeien in een heel gestructureerde omgeving. Maar als ze ouder worden en meer zelf moeten gaan plannen en regelen, dan gaat het mis.’

Sizoo en Van Wijngaarden zijn enthousiast over het voorstel van de Gezondheidsraad om elke ASS’er een levensloopbegeleider te geven. ‘Iemand die de helpende hand uitsteekt bij overgangsfasen in het leven, kan problemen voorkomen. Dat hoeft misschien niet eens een professional te zijn’, zegt Sizoo. ‘Het gaat vooral om een stabiele figuur die de persoon in kwestie goed kent, en begrijpt waar het probleem zit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden