Ontnuchteren met internet

Maximaal drie glazen per dag, en twee dagen per week niets. Op websites leren mensen minder te drinken. ‘Voor je het weet is het weer elke dag gezellig.’..

‘Vaak dacht ik ’s morgens tot een uur of tien: vanavond drink ik een keertje niet. Maar dan nam ik een broodje, een paar koppen koffie en twee Ibuprofen, en hup, dan ging het weer. En tegen vijven ging de wijnfles gewoon weer open.’ Maarten (53) is alcoholist. Al duurde het even voor hij dat besefte. ‘Ik dacht altijd: op dat bankje bij mij in de buurt zit altijd een groepje zwervers bier te drinken. Dát zijn alcoholisten.’

Begin dit jaar deed Maarten een drinktest op internet. Hij vulde in dat hij vijftig à zestig consumpties per week dronk, terwijl 21 wordt gehanteerd als het gezonde maximum voor een volwassen man. En eigenlijk was het nog te voorzichtig ingevuld bekent hij. ‘Het waren er eerder een stuk of tachtig.’

Er wordt te vaak te veel gedronken – dat is geen nieuws meer. Logisch gevolg van dat vele drinken is dat ook steeds meer mensen van de drank áf willen. In elk geval grotendeels. Is er een weg tussen niets en veel te veel? Er zijn verslavingsartsen die menen dat de rem van zware drinkers nog niet helemaal kapot is – ze moeten opnieuw leren hem te gebruiken. Er zijn zuchtremmers die de trek in alcohol doen afnemen. En er is hulpverlening via internet, waar professionals hulp bieden, en waar ervaringsdeskundigen verslag doen van hun pogingen.

Tactus Verslavingszorg zegt op inmiddels veertienhonderd mensen online behandeld te hebben. Zo’n behandeling duurt twaalf tot zestien weken en is niet gericht op wroeten in iemands verleden of psyche, maar bestaat vooral uit praktische tips, toegespitst op de persoonlijke situatie.

Op de site van de Jellinek-kliniek en op Minderdrinken.nl zijn zelfhulpprogramma’s beschikbaar, waarmee mensen zelfstandig hun drinkgedrag kunnen bijhouden, en naar een einddoel kunnen toewerken.

Tot ruim een jaar geleden klokte Marjet (34) dagelijks na vijven een fles wijn naar binnen, vaak zelfs meer dan één. Op vakantie in Frankrijk ging er elke middag een plastic waterflesje mee naar het strand, gevuld met rosé. ‘Net aanmaaklimonade’, lacht ze nu. Maar niemand zal in Marjet een alcoholist vermoeden, wanneer ze haar kinderen opwacht bij de basisschool. Met haar blonde haar en hoge laarzen past ze prima tussen alle andere Vinex-moeders: leuke (tweede) man, leuke kinderen, leuk huis en een leuke parttime baan. Het leven van Marjet strookt niet echt met dat van een typische probleemdrinker. Ze zat niet avond aan avond in het café, zag er altijd fris en kek uit en ze verwaarloosde haar kinderen niet.

‘Nee’, zegt ze, ‘ik ben altijd zo’n moeder geweest die met ze gaat picknicken, koekjes bakken en eieren verven. En ik zette ook niet een paar avonden per week de frietpan aan omdat ik te zat was om te koken.’ Met het idee van ‘gezellig een wijntje’ ging elke dag een fles open – en leeg. ‘Ik baalde als mijn man in plaats van een biertje ook een glas wijn nam, want dan was er minder voor mij.’

Marjet begon met veel drinken tijdens haar eerste huwelijk, toen haar ex het steeds drukker kreeg en zij zich eenzaam voelde. Ook tijdens haar scheiding was alcohol wel ‘een steun’. Maar daarna? ‘Al acht jaar was ik me ervan bewust dat het gewoon te veel was, en de laatste jaren maakte ik me vaker echt zorgen. Maar altijd was er een excuus om actie voor me uit te schuiven. Ik creëerde momenten om te drinken, om lekker los te gaan, zie ik nu: mensen op visite vragen, fonduen, uit eten gaan. Tot ik dacht: ik kan zo niet doorgaan, straks verliezen mijn kinderen jong hun moeder. En je wilt toch ook geen naam krijgen. Het kwam steeds vaker voor dat ik ’s morgens niet meer wist wat ik de avond daarvoor had gezegd.’

Marjet begon vorig jaar met het bijhouden van een logboek op Minderdrinken.nl, een zelfhulpwebsite van het Trimbos Instituut. Ze besloot voortaan minimaal vier dagen per week helemaal niets te drinken, en de overige dagen met mate. De fles hoeft niet meer iedere avond leeg. Langzaam en toch wel met aardig wat moeite leerde ze, dag voor dag, haar wijnconsumptie naar beneden te schroeven. Ze ging bij zichzelf na wanneer ze dronk en waarom – en veranderde die gewoonten. Ze leerde zichzelf niet toe te geven op momenten dat ze trek kreeg in een wijntje.

De voordelen ondervond ze al snel. ‘Ik zit veel beter in mijn vel, heb minder pijntjes en meer zelfvertrouwen. En ik heb minder onzinnige ruzies met mijn man. Ik wíst het wel, maar nu pas zie ik echt hoe ik altijd aan het doordrammen was als ik had gedronken.’ Minder drinken is niet voor iedereen weggelegd, denkt Marjet. ‘Je moet er aan toe zijn. En je moet een beetje sterk in je schoenen staan. Soms twijfel ik nog of ik mezelf niet in de maling neem, maar voorlopig ben ik erg tevreden zo.’

Doordeweeks drinkt ze niet meer dagelijks. ‘De gezellige momenten met een wijntje, zo voor het eten, mis ik nog wel. Maar voor je het weet is het weer elke dag gezellig. Ik wil ook echt alleen nog maar wat drinken als ik me lekker voel. Niet als ik verdrietig ben of hard gewerkt heb. Een glaasje port met een stukje oude kaas erbij, daar kan ik me nu op verheugen. Het gaat niet meer om het zuipen. Wel weet ik dat ik het nooit helemaal zal kunnen loslaten.’

Hoewel de meeste (media-)aandacht uitgaat naar het drinkgedrag van jongeren, neemt ook het aantal 55-plussers met alcoholproblemen toe. Volgens het NIGZ (Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie) is deze groep erg geïnteresseerd in internethulpverlening. De essentie daarvan: anonieme behandeling en regelmatig e-mailcontact met een behandelaar.

Hans (60) logt bijna dagelijks in op Minderdrinken.nl, om zijn logboek bij te houden: al twaalf weken heeft hij geen druppel alcohol gedronken.

Op het forum van de website kan hij zijn kleine en grote frustraties over zijn dagelijkse strijd ventileren. Ook zegt hij veel te leren van het lezen over en communiceren met lotgenoten op de site.

Héél tevreden is Hans, met zijn prille alcoholvrije bestaan. Lichamelijk en geestelijk voelt hij zich fit, hij eet beter en zijn sociale leven bloeit met de dag op. Op een enkele sociale gebeurtenis na kost het niet-drinken hem weinig moeite. Dus over een tijdje wil hij wel weer zo af en toe een mooi glas wijn drinken. Zijn vrouw Lidewij, zelf een mens van hoogstens een glas per week, heeft te veel meegemaakt met Hans om te kunnen geloven dat dit goed zal gaan.

Dertig jaar werkte Hans als internationaal marketingmanager bij een multinational. Natuurlijk werd er na werktijd weleens flink gedronken. En thuis in het weekend ook.

Zes jaar geleden werd zijn functie na een reorganisatie opgeheven en stond hij op straat. Met een forse vergoeding, dat wel. ‘Maar’, zegt hij, ‘ik voelde me overbodig en verneukt. Ik zag een leeg leven voor me. Ik heb altijd een stok achter de deur gehad: toen ik studeerde, toen ik in dienst zat en toen ik werkte kon ik niet met een kegel op een vergadering verschijnen. Maar toen mijn baan ophield, viel die stok achter de deur weg.’

Het is niet de eerste keer dat Hans stopt. Al eerder probeerde hij het na een oudjaarsdrinkgelag. De jaarlijkse zomervakantie in Frankrijk luidde toen toch weer een nieuwe drinkperiode in. Al jaren gaan Hans en Lidewij elke zomer naar de Languedoc. Daar drinkt iederéén wijn, dus bij de lunch begon Hans met rosé, en ‘een karafje schiet dan niet op’. Dus werd het karafje een fles en bij de laatste vakantie stond het wijnkraantje in de caravan letterlijk de hele dag open. En Hans had geen vriendelijke dronk.

Dit najaar barstte de bom. Lidewij vertrok en liet Hans weten pas terug te willen komen als hij écht stopte. En buiten dat, zegt Hans: ‘Het leek mij doodzonde de rest van mijn leven zo door te brengen, zat op de bank.’

Hij zocht steun bij Minderdrinken.nl en bij zijn huisarts. Voor haar schrijft hij nu maandelijks een rapportje dat hij haar e-mailt. En het leven is weer goed. Hoe langer de droge periode, hoe makkelijker het gaat volgens Hans. ‘Eigenlijk denk ik er weinig aan. Alleen bij lekker eten, als Lidewij bijvoorbeeld een mooie lamsstoofpot heeft gemaakt, dan hoort het toch wel bij de hele entourage, een lekkere pomerol.’

Een zware drinker doet er zeven tot tien jaar over de stap naar de verslavingszorg te durven zetten, zegt Heleen Westendorp, voorlichter van Tactus. Internethulpverlening is vele malen laagdrempeliger. Bij de reguliere verslavingszorg komen vooral de hopeloze gevallen, de verslaafden van de straat, en mensen bij wie de rem echt kapot is. In de woorden van Fred Muizebelt, verslavingsarts bij Emergis Verslavingszorg in Zeeland: ‘Het bezinksel van de samenleving.’ Muizebelt ziet de groeiende groep van redelijk functionerende en maatschappelijk gesettelde zware drinkers dan ook weinig. En als ze komen, dan hadden ze het zonder hem ook wel gered, denkt hij, omdat de motivatie om iets te doen aan het probleem er dan blijkbaar al is. ‘Die mensen hebben een duwtje nodig, dat kan een echtgenote zijn die zegt: ‘Let er nou eens een keer op. Zuip niet zo veel!’ En het kan iemand op een internetforum zijn. Ook prima.’

Zowel Westendorp als Muizebelt gelooft in minder drinken. ‘Nooit meer iets mogen drinken’, zegt Westendorp, ‘schrikt mensen die wat aan hun alcoholgebruik willen doen, alleen maar af.’

Maar wat is minder drinken? Wat is te veel? Maximaal drie consumpties per dag, twee voor een vrouw, en dan liefst twee dagen per week helemaal niets. Dat is de gezonde norm volgens elke drinktest, iedere arts en alle instellingen.

Dat wist ook dominee Maarten. ‘Twee glazen wijn per dag is gezond, en ik drink ietsje meer dan’, riep hij altijd. Totdat hij steeds vaker last kreeg van black-outs. ‘Heel lastig, want daarna moest ik uitvissen wat ik precies had gezegd, wat er was gebeurd. Zoals toen iemand uit de gemeente belde en ik zei dat we een afspraak moesten maken. Mijn vrouw begon druk naar me te gebaren en wat bleek: die man was de vorige avond op bezoek geweest en die afspraak had ik al met hem gemaakt. Hij stond keurig in mijn agenda, in mijn eigen handschrift. Ik wist er niets meer van.’

In mei dit jaar besloot Maarten minder te gaan drinken, na een bezoek aan zijn huisarts, die een hoog cholesterolgehalte en een flink gestegen bloeddruk vaststelde.

Aanvankelijk lukte het Hans makkelijk het bij twee drankjes per dag te houden. Maar tegen de zomervakantie ging het mis. ‘Een-twee-vier-acht, zonder dat ik het zogenaamd in de gaten had. In de vakantie ging het helemaal mis; vanaf de lunch goot ik de wijn weer vrijuit naar binnen.’

Voorlopig drinkt hij nu niets, ‘voor in ieder geval een lange periode’. Want na acht weken droogstaan overheerst bij Maarten de euforie. ‘Ik ruik lekkerder, ik leef lekkerder en ik slik niet meer elke dag Ibuprofen.’ En hij heeft ‘gek genoeg’ veel minder zorgen. ‘Je denkt je problemen weg te drinken, maar dat is de grootste larie die er is. Drank haalt je alleen maar onderuit, het is een leugen dat het je iets zou opleveren.’ Met weinig weemoed vertelt hij over vroeger: hoe hij altijd bezig was met drank, dagelijks lege flessen wegbracht zodat dat niet te veel zou opvallen, altijd het wijnrek gevuld hield, en hoe hij niet kort achter elkaar naar dezelfde slijter of dezelfde caissière bij de supermarkt ging.

Toch wil Maarten over een tijdje nog een poging doen om gematigd te drinken. ‘Ik blijf het lekker en gezellig vinden, om samen met mijn vrouw een glas wijn te drinken. Dus ik ga het weer proberen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden