Ongerepte vaderlandse streken

Wandelaar Wim de Jong ziet treinen vol geestverwanten op stevige loopschoenen. Toch blijft filewandelen gelukkig zeldzaam...

Elke keer dat je op pad gaat, is het opnieuw een verrassing. Wil je even helemaal weg uit de drukte van de grote stad door lekker een dagje in de natuur te gaan wandelen, lijkt half Nederland met precies hetzelfde plan de deur uit te zijn gegaan. Zit de trein naar je idee wéér van voor tot achter vol met geestverwanten op stevige loopschoenen en in regenjacks en fleecetruien.

Vooral op zondagen weet je op een willekeurig station wat dat betreft niet wat je overkomt. Andere vaste reizigerstypen op die dag, zoals de gratis reizende 65-plusser, de militair en de student-met-de-vuile-was, worden er in aantal allang overtroffen door wandelaars. Maar daarvan telt ons land er intussen dan ook werkelijk een heleboel. Bijna 5,5 miljoen mensen lopen voor hun plezier en gezondheid 1 tot 15 uur per week, zo heeft onderzoeksbureau Trendbox berekend. Wandelen is daarmee sinds de laatste eeuwwisseling uitgegroeid tot de belangrijkste sportieve activiteit in Nederland.

Geliefde dagwandeltochten om binnen de eigen grenzen te maken zijn die van de NS. De afgelopen drie jaar werd liefst 710 duizend keer een treinkaartje voor zo’n trein/wandel-arrangement aangeschaft; vandaar dus ook die terugkerende weekenddrukte op de perrons.

Daar merk je in de bossen, de weilanden of de duinen zelf meestal overigens weinig of niets meer van. Want dankzij een padennetwerk van alleen al 8.500 km aan Lange Afstands Wandelpaden (LAW’s) is filewandelen in Nederland gelukkig een zeldzaamheid. Terwijl je je in sommige gebieden zelfs nog alleen op de wereld kunt wanen. Op de uitgestrekte kalksteenplateaus en in de beekdalen van Zuid-Limburg, in de bossen tussen Venlo en Roermond, en rond de Holterberg bijvoorbeeld. Maar elke wandelaar kan door eigen ondervinding gemakkelijk nog wel een aantal van die ongerepte vaderlandse streken noemen.

NS-wandelaars hebben aan het loket de vaste keuze uit 38 eendaagse en 8 tweedaagse wandelingen, waarvan er steeds vier per jaar worden ververst. Een routebeschrijving in een gidsje of gedownload (voor gebruik bij gps) is bij de prijs inbegrepen. De trajecten variëren in lengte van 7 tot 23 km en voeren van station naar station.

Ze worden uitgestippeld en bewegwijzerd door het Wandelplatform-LAW, dat tevens zorgdraagt voor het onderhoud ervan. Vrijwilligers van de organisatie lopen de tochten halfjaarlijks ter controle. Een verdwenen paaltje, een uit de vaart gehaald pontje of de onvoorziene plaatsing van een hek kan tenslotte grote gevolgen hebben voor het wandelgenot.

Het samenwerkingsverband tussen het Wandelplatform en NS bestaat in 2010 twintig jaar. Ter gelegenheid daarvan verschijnt komend voorjaar een jubileumgids met de mooiste trajecten uit het pakket. Een vorige maand afgeronde internetverkiezing van die trajecten onder wandelaars leverde de volgende uitslag op:

1 Veluwezoom

2 Kampina

3 Savelsbos

4 Twellose Landgoederen

5 Holterberg

6 Kennemerduinen

7 Meijendel

8 Maascorridor

9 Nijenhuis

Favoriet tweedaags traject van NS-wandelaars is de route door de IJsselvallei. Populairste vervallen NS-wandeltochten zijn Amelisweerd, Linge en Bekendelle en het tweedaagse traject Leuvenumse Beek. Zuid-Holland is het drukst belopen, en Gelderland is de favoriete wandelprovincie, met Arnhem als vaakst gekozen startpunt. Wie daar uit de trein komt, moet nog goed opletten welke kant zijn of haar uitgekozen NS-tocht opgaat, want het wemelt er van de markeringen van uiteenlopende wandelroutes.

De voorkeuren en gewoonten van NS-wandelaars wijken verder niet af van die van de rest van ‘lopend Nederland’. Sportieve natuurliefhebbers vormen een meerderheid ten opzichte van de routeverzamelaars (de ‘afvinkers’) en de kilometervreters. En in dergelijke subcategorieën hebben de ‘normalo’s’ dan weer ruim de overhand op de nieuwlichters – zij die in de laatste buitensportmode, met gps en/of met nordicwalkingstokken op pad gaan.

Laatstgenoemde ‘hype’ is nu wel over zijn hoogtepunt heen, zegt directeur Anja van Kooten Niekerk van het Wandelplatform-LAW, al zitten er voorlopig nog steeds vier speciale nordicwalkingtochten in het NS-pakket. Wandelen met satellietnavigatie is volgens Van Kooten Niekerk vermoedelijk wél van blijvende aard, al zullen speciale toestellen als die van fabrikant Garmin een tussenproduct blijken, nu ook mobiele telefoons de wandelaar prima door bos, duin en heuvelland kunnen loodsen.

Definitief terug van (een paar eeuwen) weggeweest: de pelgrim. Op vakantiebeurzen kunnen tegenwoordig al ‘compleet verzorgde’ voettochten langs de Jacobsroute naar Santiago de Compostella (Spanje) worden geboekt. Maar ook in Nederland bestaan twee pelgrimspaden waarop wandelaars de oude tijden van de bedevaart kunnen doen herleven. NS-wandeltocht Strabrechtse Heide in Zuidoost-Brabant volgt een deel van het Pelgrimspad LAW 7. Opportunistische wandelaars maken daar slim gebruik van. Een uurtje of wat boete doen, en dan lekker in een warme trein terug naar huis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.