Ongeduldige Rita Verdonk grossiert in mallepraat

De plannenmakerij van minister Verdonk leidt steevast tot zeperds, stelt Ulli d'Oliveira. Zonder twijfel loopt ook het idee voor 5 mei als 'dag van binding' op een fiasco uit....

Minister Verdonk is een no nonsense-dame met wie niet valt te spotten. De minister zal het integratievarkentje wel even wassen. Terwijl de meeste wetenschappers uit de overvloedige migratiestudies weten dat integratie een kwestie van tijd is, en dat er meestal een paar generaties overheen gaan, is zij bezeten van het 'democratisch ongeduld' nieuwkomers snel in te laten burgeren.

Zij is bovendien creatief. Ze heeft het ene voorstel nog niet gelanceerd of het volgende buitelt er alweer overheen. Er woedt in haar een gedurige brainstorm die haar ambtenaren handen vol werk oplevert, en weinig wol. Haar dadendrang is daarbij vele malen groter dan haar kennis van het terrein.

Met veel mediageweld aangekondigde beleidsvoornemens moeten meestal weer haastig worden ingeslikt, zodra de commentaren binnenkomen van haar vaste adviescolleges. En dan spreken we nog niet over datgene wat al op haar departement in de kiem wordt gesmoord. Het verhaal gaat dat zij eens is uitgevallen tegen haar adviseurs omdat deze haar plannen nogal eens dwarsbomen, omdat ze echt niet kunnen. 'Jullie vertellen mij telkens dat het niet kan', zo moet de minister wanhopig hebben uitgeroepen. Waarop de ambtenaar in kwestie zei: 'Zo moet u het niet zien. Alles kan. Maar dan moet u wel een aantal verdragen opzeggen en uit internationale organisaties stappen. Te beginnen bij de Europese Unie en de Raad van Europa'.

Vandaar dat er nogal eens wat misloopt. Neem het mega-project van de inburgering voor nieuw- en oudkomers, speerpunt van kabinetsbeleid. Afgezien van de ontoereikende financiering, waren de criteria die zij had aangegeven voor het omlijnen van de doelgroep ondeugdelijk, gebaseerd als zij waren op nationaliteit en plaats van geboorte.

Nu heeft zij moeten buigen voor het advies van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken om haar hele stelsel om te gooien. In plaats van de criteria: geboorte buiten Nederland of voor 1 april 2003 genaturaliseerd zijn tot Nederlander, zal nu als uitgangspunt genomen worden: inburgeringsplichtig is iedereen die geen acht jaar in Nederland verbleef in de leerplichtige periode.

Zo zijn er meer zeperds. De kordate aankondiging van het verwijderen van 26 duizend uitgeprocedeerde asielzoekers loopt vast in valse cijfers en praktische en juridische bezwaren, zoals alle deskundigen al voorspeld hebben. Plannen om meervoudige nationaliteit terug te dringen, zullen resulteren in minder naturalisaties en het ontstaan van enclaves van vrijwel onuitzetbare vreemdelingen zonder Nederlandse nationaliteit. Wie zijn buitenlandse nationaliteit moet afstaan bij het Nederlander worden, laat het wel uit zijn hoofd naturalisatie aan te vragen. Contraproductief dus. Wat lijkt op maatregelen tot exclusieve insluiting, leidt tot uitsluiting. En dan nu is er weer het plannetje om 5 mei van bevrijdingsdag om te bouwen tot 'dag van vrijheid, democratie en burgerschap'. Het werd gelanceerd in de Ridderzaal op de conferentie Breed Initiatief Maatschappelijke Binding (BIMB) en Bimbo Verdonk nam het onmiddellijk over. En ze plakte er meteen een al een tijdje rondzingend plannetje aan vast: op die dag moeten er tijdens een feestelijke plechtigheid nieuwe Nederlandse paspoorten worden uitgereikt aan genaturaliseerde Nederlanders. (Het zal hier wel om het oude misverstand gaan dat paspoort hetzelfde is als nationaliteit. Ik denk dat het de bedoeling is om de beschikking waardoor iemand Nederlander is geworden door plechtig uit te reiken.)

Over beide plannetjes een enkele opmerking. Wat betreft het ombouwen van 5 mei tot een dag van binding tussen inboorlingen en uitboorlingen, vind ik dat dit haaks staat op het ontwikkelen van een historische canon die tegenwoordig wordt ingezet voor het ontwikkelen van een leidende cultuur waarin vreemdelingen zouden moeten integreren. Zoals de burgemeester van Wageningen, Alexander Pechtold, zaterdag op Forum betoogde (zonder de belangen van zijn gemeente uit het oog te verliezen), ontstaat er op die manier een onhistorische ratjetoe van oorlog, bezetting en bevrijding enerzijds, en saamhorigheid tussen bevolkingsgroepen en binding aan de rechtsstaat anderzijds. Nevelig syncretisme, waarschijnlijk uit zuinigheid geboren.

De dag van de plechtige inburgering. Dat is wel erg onnederlands. Zo'n ceremoniële diploma-uitreiking is rechtstreeks ontleend aan de Verenigde Staten met zijn overspannen patriottisme. Daar kent men zulke rituelen, met een rechter erbij en een toespraak die begint met 'Welcome, new Americans', en die ook iets bevat als: 'Be proud of your roots, love the place where you have lived, and be proud of your success in attaining citizenship'. En dan moet men een eed van trouw zweren aan de Grondwet en de wetten van het land.

Kennelijk staat het kabinet zoiets voor de geest. Het past in de bezweringsformules van een angstige samenleving. Burgemeesters krijgen het druk op 5 mei, of gaan ook hier de rechters de klus klaren? Of met z'n allen in de Ridderzaal en omgeving? En doen de mensen die hebben geopteerd voor het Nederlanderschap (en die dus niet naturaliseren of naturalisatietoetsen afleggen) ook mee? In Nederland hebben we het niet zo op de onderstreping van rites de passages in het openbare leven. En praktisch is het onuitvoerbaar zo'n inauguratie als Nederlander eens per jaar te organiseren. Kortom: ook deze deels geïmporteerde mallepraat zal wel weer gauw ingeslikt moeten worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden