Eeuwig leven Anton Geerlings (1923-2018)

Ondanks, of juist dankzij, zijn heftige jeugdjaren was kunstenaar Anton Geerlings altijd positief

Hij moest in mei 1945 in Berlijn de Russen dronken voeren, maar Anton Geerlings (1923-2018) zou zijn roeping volgen en een toonaangevend kunstenaar worden.

‘Anton werkte meestal hoog in de kerkgebouwen in een tentje om zich warm te houden. Als er dan tijd over was, kon hij eigen beeldjes gaan maken.’

Anton Geerlings was een uitzondering op de regel dat kunstenaars nogal zwartgallig zijn. Hij bleef altijd positief en had juist een bijzonder opgeruimd karakter. ‘Soms tot onze ergernis’, zegt Greeth Zwering, een van zijn leerlingen, over haar grote inspirator. Misschien had hij het te danken aan zijn heftige jeugdjaren in de crisis en tijdens de oorlog. Na de oorlog zou hij een toonaangevende beeldhouwer en kunstschilder worden.

Geerlings zou een belangrijke rol spelen bij de restauratie. Zo herstelde hij de kapitelen en hogeltjes van beroemde maar door de oorlog zwaar beschadigde kerken zoals de Laurenskerk in Rotterdam, de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, de Domkerk in Utrecht en de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Later maakte hij zelf veel beelden, zoals dat van Kaat Mossel in Rotterdam. Hij maakte lantarenconsoles langs de grachten in Utrecht en speelplastieken in Amsterdam-Noord. Hij was ook een begenadigd schilder van landschappen, zeegezichten en naakten in vaak lichte kleuren – geheel in stijl met zijn opgeruimde karakter. Hij overleed in Rotterdam, waar hij woonde en werkte.

Lopend van Berlijn naar Rotterdam

Geerlings was een van de zes kinderen van een Rotterdamse boekbinder die in de crisis zijn baan kwijtraakte. Na de lagere school had Anton losse baantjes bij een bakkerij en juwelier. In 1942 werd hij tijdens een razzia door de Duitsers opgepakt en naar Berlijn gezonden, waar hij langs spoor­weg­emplacementen kooltjes moest rapen. Hij weigerde dat werk op een gegeven moment. ‘Dat had hem zijn leven kunnen kosten. Maar hij kreeg een andere baan in een Berlijnse bakkerij. De bakker had enkele mooie dochters. En toen een daarvan met hem flirtte, gooide de bakker een keer een mes naar zijn hoofd’, vertelt zijn dochter Els Brink-Geerlings.

Geerlings herstelde de kapitelen en hogeltjes van beroemde maar door de oorlog zwaar beschadigde kerken zoals de Laurenskerk in Rotterdam, de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, de Domkerk in Utrecht en de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Op het moment dat de Russen in april 1945 de stad binnentrokken, was de bakker doodsbang dat ze zijn dochters zouden verkrachten. Die moesten zich op zolder verstoppen. Anton moest beneden de Russische militairen dronken voeren met flessen schnaps, zodat ze niet boven zouden kijken. ‘Alleen raakte Anton na een fles al in een roes en verloor zijn bewustzijn. Toen hij weer wakker werd, hadden de Russen al de derde of vierde fles aangebroken’, vertelt zijn dochter. Na de bevrijding kwam hij in een kamp terecht, maar hij vond de toestand daar zo mensonterend dat hij besloot van Berlijn naar Rotterdam terug te lopen.

Monumentenzorg

In Nederland ging hij eerst weer werken bij een bakkerij en later bij een steenhouwerij. Daar bleek zijn talent. Hij werd toegelaten tot de Kunstacademie, hoewel hij met alleen lagere school eigenlijk daarvoor niet de juiste papieren had.

Monumentenzorg had twee beeldhouwers in dienst om de kapitelen van de Laurenskerk in Rotterdam te herstellen. Maar die houwers waren vaak ziek, zwak en misselijk. Anton kon helpen. Hij zou vele jaren voor Monumentenzorg werken, voordat hij zijn eigen atelier opende. Leerling Zwering: ‘Hij werkte meestal hoog in de kerkgebouwen in een tentje om zich warm te houden. Als er dan tijd over was, kon hij eigen beeldjes gaan maken.’

Hij zou later talrijke beelden maken voor openbare ruimten, maar kreeg ook veel privé-opdrachten. Naast Kaat Mossel is ook bekend het beeld Figuren (drie kinderen uit drie continenten) aan de Jozefstraat in Rotterdam.

Pas vijf jaar geleden stopte hij met beeldhouwen, omdat hij fysiek te zwak was geworden om nog te kunnen hakken. Met schilderen ging hij door tot zijn dood.

Geerlings was getrouwd en had drie kinderen. Zijn vrouw overleed vijf jaar geleden en een van zijn zonen twee jaar geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.