PostuumFred emmer (1934-2019)

Onbewogen nieuwslezer Fred Emmer (1934-2019) was als persoon bijzonder kleurrijk

Nieuwslezer Fred Emmer is op kerstavond op 85-jarige leeftijd overleden. Emmer was jarenlang een van de bekendste gezichten van het NOS Journaal. Hij las het nieuws neutraal voor, in keurig Algemeen Beschaafd Nederlands. Als privépersoon baarde hij opzien met het schrijven van erotische verhalen.

Fred Emmer tijdens een uitzending van het journaal in 1985. Naast hem collega Elleke van Doorn.Beeld ANP

Op de vraag hoe hij door anderen herinnerd wilde worden, zei Fred Emmer in 1998: ‘Als ENO BAFE. Dat staat voor Een Nieuwslezer Ooit Bekend Als Fred Emmer.’ Het was in de tijd dat zanger Prince zich TAFKAP liet noemen, een afkorting voor The Artist Formally Known As Prince.

Fred Emmer (geboren in 1934, in Amsterdam) was vorige eeuw een van de bekendste nieuwslezers van Nederland. Onbewogen, met een strak gezicht, las hij de berichten voor die door de redactie waren geschreven. Hij stond erom bekend zich nooit te verspreken. Totdat hij bij het voorlezen van een bericht over de ontploffing van een transformatorenhuisje in de Wieringermeer een enorme hoestbui kreeg. Die duurde minutenlang, terwijl de camera op hem gericht bleef.

Emmer begon in 1962 bij het toenmalige NTS Journaal. Hij was aan het werk toen op 22 november 1963 de Amerikaanse president John Kennedy in Dallas werd vermoord. In 1965 vertrok hij tot ieders verbazing bij het Journaal, omdat hij zijn vleugels wilde uitslaan. Hij werd reclamemaker. In 1974 keerde hij weer terug bij zijn voormalige werkgever om er tot 1988 te blijven.

‘Je smoel moet er niet uitspringen’, zei hij over zijn rol als nieuwslezer. ‘Hij las het nieuws voor met een vlakke stem en trok daarbij een gezicht alsof hij het erg onrechtvaardig vond dat hij in zijn vrije tijd was opgetrommeld voor dit waardeloze corvee’, schreef Frits Abrahams in NRC Handelsblad.

Als persoon was hij juist kleurrijk, omdat hij buiten het lezen van het nieuws controverses niet schuwde. Hij durfde barrières te slechten. Daarom ging hij erotische verhalen schrijven voor Playboy. In 2000 presenteerde hij een plan voor een televisiezender voor alleenstaanden – daar waren er toen al twee miljoen van – onder de naam TV Isolée. Het kwam niet van de grond. Hij was ook actief in de reclame, als maker en als stem.

Emmer overleed op 24 december, aan de vooravond van Kerstmis, op 85-jarige leeftijd. Emmers zoon Stephen, componist van muziek voor onder meer televisiezenders en documentaires, noemt zijn vader uniek als mens. ‘We gaan Fred enorm missen. Hij was een moderne, principiële, intelligente en gevoelige man. Enig in zijn soort.’

Ondanks zijn roem leed hij aan een minderwaardigheidscomplex. ‘Ik ben niet tevreden over mijn uiterlijk, mijn lengte – ik meet 1.64 meter – en over mijn manier van praten. Behalve mijn uiterlijk, zit het me zo nu en dan dwars dat ik intellectueel nooit heb kunnen uitgroeien. Ik zat in mijn jonge jaren op het gymnasium van het Amsterdams Lyceum. Bij mijn vriendjes thuis spraken ze over Goethe of Voltaire, bij mij thuis ging het over geheel andere zaken. Die culturele en intellectuele voeding heb ik van thuis niet meegekregen. Dat is een achterstand die je ook nooit meer inloopt’, vertelde hij in Het Parool.

Amsterdammer Fred Emmer begon zijn carrière als werkstudent bij Radio Nederland Wereldomroep. Vervolgens kreeg hij als freelancer een baan bij het NCRV-actualiteitenprogramma Memo, voordat hij in dienst kwam bij het Journaal. In zijn jaren als reclameman castte hij onder meer de stemmen voor het jeugdprogramma de Fabeltjeskrant.

Toen hij in 1988 weer bij het Journaal vertrok – toenmalig hoofdredacteur Peter Brusse wilde hem de vaste presentator maken van het Achtuurjournaal – gooide hij het over een andere boeg. Kort daarvoor had hij een erotische liefdesbundel uitgebracht met de naam Het mooiste van verleiding... is eraan toegeven. Dankzij alle ophef werd het meteen een bestseller. Hij werkte mee aan het satirische tv-programma’s als Waskracht van de VPRO en Nieuws en Nonsens bij RTL5,  waarin hij zichzelf als nieuwslezer presenteerde. ‘Deels omdat er brood op de plank moest komen, deels omdat ik een latente behoefte om mijzelf te ironiseren heb’, verklaarde hij.

Fred Emmer in 1979.Beeld ANP

Zijn plan voor een omroep voor alleenstaanden was niet uit ijdelheid geboren. ‘Ik doe dit puur omdat er behoefte is aan zo’n zender. Alleenstaanden zijn altijd de pineut, maar ze komen op radio en televisie nergens aan het woord.’ Emmer zelf trouwde drie keer. ‘Over mijn huwelijksleven ben ik niet te spreken. Toen ik met Karen huwde, hebben we op de trouwkaarten laten zetten: Getrouwd: Karen (eerste keer) en Fred (laatste keer). De eerste keer dat ik trouwde was dat de – walgelijke uitdrukking – bezegeling van een zwangerschap. Voordat ik de tweede keer huwde heb ik eerst keurig een tijdje samengewoond, maar ten slotte ging het toch weer mis.’

Toen de voormalige Journaal-presentatoren in 2006 nog een keer een jubileumuitzending mochten presenteren gaf Emmer niet thuis. Terugblikken was voor hem achteruit leven, zo verklaarde hij. Emmer had altijd een chronische twijfel over de zin van het leven.

De nieuwe lichting journaalpresentatoren, wier accenten hun afkomst verraadden, kon hij maar matig waarderen. ‘Er wordt geen Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN) meer gesproken, maar Algemeen Aanvaardbaar Nederlands, zoals de Amsterdamse taalwetenschapper Jan Stroop dat eens noemde.’ Zijn laatste kunstje op televisie was De 80’s & 90’s Kwis op Talpa in 2006.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden