Interview

'Om een goede moslim te zijn, moet ik stoppen met hardlopen'

Ze loopt wereldtijden, maar traint er niet hard voor. Ze wil een goede moslim zijn, maar bij haar sport kan je geen hoofddoek dragen, zei ze op 1 augustus tegen de Volkskrant. De bijzondere innerlijke strijd van Sifan Hassan, die op haar 15de uit Ethiopië vluchtte en nu voor Nederland de ene na de andere medaille haalt. Vandaag pakte ze het brons in de 1500 meter bij het WK in Peking.

Beeld Ernst Coppejans

In 2013 liep Sifan Hassan (22) haar eerste grote internationale wedstrijd, in Tsjechië. Het was de 1.500 meter, ze was zenuwachtig, want ze nam het op tegen een sterk veld. Ze herinnert zich de laatste 200 meter levendig: 'Ik liep helemaal alleen voorop. Ik dacht: oh my God, ik moet nog een heel rondje, waar zijn de anderen? Dit kan niet kloppen.'

Hassan won met overmacht, ze was 2 seconden sneller dan de nummer 2.

Niet veel later liep ze in Stockholm ook de 3.000 meter in een onverwacht snelle tijd. Ze zegt: 'Ik heb na de wedstrijd een papiertje gepakt en opgeschreven: Am I a lucky one? Heb ik geluk gehad? Of heb ik echt talent?'

Beeld Ernst Coppejans

Wat is het antwoord, denk je nu?

'Na die wedstrijd ging het eigenlijk alleen maar beter.' (Stilte) 'Ik denk... misschien is het wel talent.'

Vind je dat moeilijk om te zeggen?

'Ik hou er niet van om zoiets over mezelf te zeggen. Maar het is wel bijzonder als je zonder er speciaal heel hard voor te werken zo kunt lopen.'

Het hele levensverhaal van Sifan Hassan (22) is bijzonder. Op haar 15de vluchtte ze in haar eentje uit Ethiopië en kwam terecht in een asielzoekerscentrum in Zuidlaren. Ze verhuisde eerst naar Leeuwarden, later naar Eindhoven. Ze ging hardlopen, in eerste instantie als hobby. De juiste mensen herkenden haar talent, ontfermden zich over haar en nu is ze in zeer korte tijd toegetreden tot de wereldtop in de atletiek.

Ze is Europees kampioen op de 1.500 meter (in- en outdoor). Deze maand is ze bij de wereldkampioenschappen in Pekng favoriet op diezelfde afstand. Haar ultieme doel is het halen van een gouden medaille (of misschien zelfs twee) op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro, volgend jaar. In 1992 was Ellen van Langen de laatste Nederlander die een atletiekmedaille veroverde.

We spreken Sifan Hassan in de kantine van sportcentrum Papendal in Arnhem, tussen lunchende en rondhangende topsporters. Haar coach Honoré Hoedt, op Hassans verzoek bij het gesprek aanwezig, haalt cappuccino. Hassan - tengere verschijning in hardlooplegging en capuchontrui - is moe van de vele wedstrijden die ze de afgelopen tijd heeft gelopen. Maar als ze gaat praten, raakt ze enthousiast. Ze spreekt behoorlijk goed Nederlands, met af en toe een Engels woord ertussen. Als ze haar woorden wil benadrukken, tikt ze met duim en wijsvinger op de tafel.

CV

Sifan Hassan is in 1993 geboren in Nazareth in Ethiopië. In 2008 vluchtte zij alleen naar Nederland. Na een verblijf in een asielzoekerscentrum in Zuidlaren kwam ze via Leeuwarden terecht in Eindhoven, waar een kleine Ethiopische gemeenschap was. Ze volgde een zorgopleiding aan het roc, werd lid van een atletiekvereniging en kreeg training van oud-atleet Aiduna Aitnafa. In 2011 kwam ze onder de hoede van trainer Honoré Hoedt (voormalig bondscoach). Toen Hassan in 2013 een Nederlands paspoort kreeg, kon ze als Nederlandse meedoen aan internationale toernooien. In 2014 werd ze Europees kampioen op de 1.500 meter, een jaar later haalde ze die titel ook indoor. Op het EK 2014 werd ze 2de op de 5.000 meter. Deze maand doet Hassan mee aan de wereldkampioenschappen atletiek in Peking; op de 1.500 meter hoort ze bij de favorieten.

Je coach zegt: Sifan heeft een oerdrift om te winnen.

'Ik kan niet tegen verliezen. Ik wil heel graag winnen, maar ik vind het vooral vreselijk moeilijk om te verliezen.'

Je coach formuleerde het zo: Sifan heeft grote moeite verlies te aanvaarden.

'Ja.' (Stilte.) 'Ja.'

Waarom vind je verliezen zo erg?

'Als ik verloren heb, schrik ik 's nachts wakker. Dan denk ik: ik kan het niet geloven, heb ik verlóren?! Sommige atleten die verliezen, gaan heel hard trainen. Ik niet. Ik heb geen zin om te trainen, ik heb geen zin om te praten. Ik ga gewoon een beetje zitten, om me heen kijken, niks maakt mij meer uit.'

Je verdwijnt even van de aardbodem, zei je coach. Waar ben je dan?

'Ik neem de telefoon niet op. Soms spreek ik een week niet met Honoré.' (Ze lacht verontschuldigend naar haar coach.) 'Ik zit thuis, of ik ga naar een vriendin in Amsterdam. Maar mijn vriendin is dan niet blij, want ik ben niet gezellig. Zij heeft een kindje van 3, met haar ga ik een beetje spelen en rennen. Verder wil ik met niemand iets te maken hebben.'

Zit het je ook in de weg?

'Ik vind het vervelend dat ik dit zo heb. Ik ben liever vrolijk. En ik ben ook moslim, dus hoe ik me gedraag is eigenlijk heel fout. Kijk naar mensen die geen armen of benen hebben, of die twintig jaar trainen en blij zijn dat ze mee mogen doen aan een internationaal toernooi. En dan ben ik woedend omdat ik tweede ben geworden. Dat is heel fout. Maar ik kan er niks aan doen, het zit gewoon bij mij van binnen.'

Hoedt: 'Soms stop je door de boosheid iets extra's in een volgende wedstrijd.'

Hassan: 'Vorig jaar in Zürich verloor ik de laatste Diamond League (internationale atletiekwedstrijden, red.) op punten. Ik werd tweede in het klassement van de 1.500 meter, mijn lievelingsafstand. Ik was boos. Heel erg boos. Héél erg boos.' (Ze verheft lachend haar stem.) 'Ik deed een week niks, ik trainde niet. Daarna liep ik de 3.000 meter, terwijl mijn coach me dat afraadde. Ik liep een personal best. Ik liep zomaar 3 seconden van mijn tijd af.'

Waarin zit jouw talent?

'Ik heb altijd gedacht dat ik een lange-afstandloper zou zijn, maar nu blijkt dat ik op korte afstanden ook snel kan lopen. De 1.500 meter vind ik het mooist, die is nooit saai. Bij de 3.000 meter weet ik op een bepaald moment: ik ga winnen. Maar bij de 1.500 meter blijft het tot het einde spannend. Het is moeilijk, je kunt niet relaxed zijn, tot je hebt gewonnen. Als het moeilijk is, dan is het iets voor mij.'

Je coach noemt je een luipaard, of een tijger, zoals je jaagt op de andere atletes.

'Als ik iemand voor me heb, denk ik: inhalen! Ik begin met achteraanlopen, ik kijk: wat gaat er gebeuren, hoe groot is het gat, hoeveel energie heb ik, waar kan ik uitkomen? Als ik vooroploop, heb ik veel meer stress: komt mijn tegenstander al, wanneer ga ik verzuren, wanneer moet ik versnellen? Als ik achteraan loop, maakt het niet uit hoe ver weg ze zijn, ik ga ze gewoon allemaal inhalen.'

Wat is je ultieme doel in de sport?

'Ik zou graag willen winnen op de Olympische Spelen. Maar ik ben een beetje anders dan andere atleten, ik zou heel graag in een heel snelle tijd willen winnen.'

Hoedt: 'Maar als je echt moet kiezen: een olympische gouden plak of ooit een wereldrecord?'

Hassan: 'Ik denk... een wereldrecord op de 1.500 meter, dat vind ik nog mooier dan een olympische medaille. Maar 3 minuut 50, 3 minuut 50, dat lukt me nooit, om dat te lopen.' (Hassans persoonlijk record op de 1.500 meter is nu 3 minuut 56.)

Hoe werk je naar dat doel toe?

'Ik probeer meer gefocust te zijn. Dat ben ik van mezelf niet zo. Als Honoré zegt: je moet twee keer per dag trainen, dan train ik één keer per dag. Ik ga naar vriendinnen toe, ook nog twee dagen voor een wedstrijd. En ik ga te laat naar bed, soms pas om twaalf uur. Ik moet professioneler worden, dat probeer ik, het gaat beter.'

Hoedt: 'Je zou een dutje moeten doen, tussen de middag. Doe je dat nog veel?'

Hassan: 'Uh... uh.'

Hoedt: 'Wel of niet?'

Hassan: 'Ja... wel, soms.'

Hoedt: 'Hoeveel keer in de week?'

Hassan (schuldbewust): 'Drie keer? Of, nou, twee keer?'

Beeld Ernst Coppejans

Waarom vind je het moeilijk je aan zulke afspraken te houden?

'Ik hou van relaxen. Als wij om vier uur een afspraak hebben, kom ik om kwart over vier. Stel, ik moet trainen, ik zit thuis, en ik weet dat de bus over 10 minuten komt. Mijn vriendin roept: Ga naar de bus! Weet je wanneer ik naar de bus ga? Eén minuut voordat hij komt, ik moet altijd rennen. Ik zie zo veel atleten in Nederland die zo'n voorsprong op mij hebben, mentaal. Ik heb mijn benen, maar hier (ze wijst naar haar voorhoofd) moet het veel beter.'

Je bent moslima. Hoe belijd je je geloof?

'Ik bid. Dat is alles. Ik draag geen hoofddoek. Een tijdje geleden droeg ik die nog wel, maar weet je, tijdens het hardlopen kan ik geen hoofddoek dragen. En ik vind het niet goed, de ene keer wel, de andere keer niet.'

Vind je het erg om geen hoofddoek te dragen?

'Ja, dat vind ik erg. Maar ik hoop dat ik ooit een beter mens kan worden. Ik hoop weer een hoofddoek te dragen. Later. Als ik niet dood ben.'

Is het moeilijk je geloof te combineren met de sport?

'Dat is heel moeilijk. Moslims moeten de Koran volgen. Daar staat in dat je je moet bedekken, je moet een hoofddoek om en je mag geen korte broek aan. Dat gaat niet samen met mijn sport. Ik wil graag een goede moslim worden, maar dan zou ik moeten stoppen met hardlopen.'

Hoedt: 'Maar wat is belangrijker voor het geloof: dat je een hoofddoek draagt of dat je goed bent voor je medemens?

Hassan: 'Zo werkt het niet. Je moet een goed mens zijn én je moet een hoofddoek dragen.'

Maar dat lukt jou niet.

'Het is moeilijk. Ik wil er hard voor werken om een goede moslim te zijn. Maar ik wil ook hard trainen om olympisch en wereldkampioen te worden. Ik wil een goede moslim zijn en in de hemel komen, maar ik draag geen hoofddoek. Ik heb nu gekozen wat het beste voor mij is.'

Veel atletes lopen in korte broekjes en hemdjes. Zou jij met een blote buik lopen?

'Ik heb geen blote buik, maar wat ik aan heb, is niet veel meer. Dat maakt weinig verschil. Ik vind het persoonlijk niet zo mooi om alles te laten zien.'

Je lijkt te bidden als je bij een overwinning over de finish komt.

'Dan bedank ik God.' (Ze maakt een gebaar met geopende handen.) 'Maar ik ga niet echt bidden, zo op de baan, in mijn korte broek en mijn kont in de lucht.' (Lacht hard). 'Mannelijke lopers doen dat soms wel, maar vrouwen kunnen dat echt niet doen in het openbaar. Mensen zullen dat mooi vinden, misschien wel sexy! Haha. Dan is het geen bidden meer.'

Heb je altijd oranje in je haar bij een wedstrijd?

'Dat doe ik bij grote toernooien. Ik vind het leuk om er mooi uit te zien, met een oranje lint of een oranje bloem, dat past bij mijn wedstrijdshirt. Ik ben heel trots om voor Nederland te lopen. Ik woon al heel lang hier, ik voel me meer Nederlands dan Ethiopisch.'

Afgelopen september ging Sifan Hassan terug naar haar geboorteland Ethiopië. Ze ging met Ethiopische vrienden uit Zwitserland, die ze via de atletiek had leren kennen. Maar het idee dat ze op zoek zou zijn gegaan naar haar wortels drukt Hassan resoluut de kop in: 'We wilden gewoon op vakantie. We dachten aan Turkije of Spanje, totdat die vriendin zei: 'Ik wil naar Ethiopië.' Ik dacht: waarom niet? Ik heb er niet lang over nagedacht of me heel erg voorbereid.'

Beeld Ernst Coppejans

Herkende je dingen uit je jeugd?

'Nee. Ik vond het spannend om terug te zien en ik was benieuwd hoe het zou zijn. Maar het regende ontzettend veel, waardoor we niet veel konden doen. Ik ben in Nazareth geweest, waar ik ben geboren, en in Addis, waar ik met mijn oma heb gewoond. Maar ik herkende niks. Alles is volgebouwd. Ik herinnerde me een groot gebouw, nu staan er wel twintig. Kijk, vroeger was de markt hier (wijst met haar handen), nu staat er een gebouw en is de markt helemaal hier. Alles is anders.'

Weet je of er nog familie van jou in Ethiopië woont?

'Mijn oma. Met de anderen heb ik geen contact. Dit jaar wil ik wel weer contact hebben met mijn oma.'

Weet je waar ze is?

'Nee, niet echt precies. Omdat alles zo is veranderd.'

Heb je broers of zussen?

'Nee.'

Heb je een vader?

'Ik heb een vader. Maar ik heb geen contact met hem.'

Waarom ben je weggegaan uit Ethiopië?

'Daar praat ik niet over. Met niemand. Ik kan daar niet over praten. Het ging bij mij als bij veel andere Ethiopische mensen, ik kwam in Nederland als vluchteling, als asielzoeker. Dat weet iedereen van mij. Meer wil ik er niet over zeggen.'

Je kwam in je eentje in het asielzoekerscentrum in Zuidlaren terecht.

'Ik heb daar acht maanden opgesloten gezeten. Dat was verschrikkelijk. Waar ik vandaan kwam, stonden alle deuren altijd open. Hier ging de deur op slot. Ik was als een bloem die geen zon krijgt. Ik heb foto's uit die tijd: ik was gewoon wit geworden. Ik zei tegen die mensen daar: 'Ik wil weg, maakt me niet uit waarheen.' Dit is geen leven. Je kunt beter één dag een heel goed leven hebben en dan doodgaan, dan daar te zitten.'

Hoe heb je het volgehouden?

'Ik weet het niet. Ik huilde elke dag, soms maakte ik iets kapot. Eén keer ben ik weggelopen, samen met een ander meisje. In Ethiopië was ik nog nooit met de trein geweest, maar ik durf, ik kende een beetje Engels, ik ging gewoon mensen aanspreken. Dat meisje had geld voor de bus naar Assen, dus we gingen gewoon. Maar zij wilde terug naar Zuidlaren, dat was haar alleen nooit gelukt. En ik had toch ook geen plek om naartoe te gaan.'

Weet je nog wanneer je besloot: ik blijf in Nederland en ik ga er iets van maken?

'Ik kreeg verblijfsdocumenten en ik verhuisde naar Leeuwarden. Ik kwam met vier mensen in een huis te wonen. We hadden een begeleider, die nam me mee om koffie te drinken. Ze vroeg me: 'Wat wil je doen?' Ik was 17, ik ging uit met vriendinnen. Toen voelde ik echt liefde voor Nederland. Ik dacht: hier wil ik leven.'

Je coach zegt: Sifan heeft in haar puberjaren op haar eigen kompas gevaren. Dat maakt haar eigenwijs, bijna op een puberale manier. Herken je dat?

'Iedereen zegt dat ik eigenwijs ben. Maar dat zit ook in mijn karakter. Ik was altijd al een moeilijk kind. Mijn moeder zei altijd: 'Luister nou eens een keer!' (Lacht hard.) 'Als mijn moeder zei: 'Niet doen', en ze draaide zich om, dan deed ik het toch.'

Je spreekt je moeder helemaal niet meer.

'Nee.'

Ben je haar kwijtgeraakt?

'Vanaf het moment dat ik in Nederland kwam, heb ik geen contact met haar gehad. Geen telefoon, niks.'

Zou je dat wel willen?

'Dat zou ik wel willen, maar ik vind het ook heel moeilijk. Ik zou het geweldig vinden mijn moeder te zien, maar ze gaat echt niet accepteren dat ik hardloop. Dat vindt ze belachelijk. Ze vindt het belachelijk dat ik er zo bij zit (wijst naar haar kleding), of dat ik een korte broek aan heb, of dat ik mijn haar omhoog heb.'

Talent opsporen

Sifan Hassan is ambassadeur van Loopland Gelderland, een initiatief van haar trainer Honoré Hoedt, die scholieren in Gelderland probeert aan te zetten tot meer bewegen, onder meer door gymleraren bij te scholen. Tegelijkertijd hoopt hij duursport-talenten op te sporen en enthousiast te maken voor atletiek. Talenten mogen gratis met hem trainen op sportcentrum Papendal. Op de site van Loopland Gelderland belooft de stichting atletiekclubs 'de kans dat de nieuwe Sifan Hassan straks lid wordt van jouw vereniging'.

Je bent een internationale ster aan het worden. Misschien ziet ze je wel op tv.

'Als ze me op tv ziet, zegt ze tegen het scherm: 'Wat doe jij belachelijk!' Dat weet ik zeker.'

Zou ze niet trots zijn?

'Een moslima gelooft dat je dingen moet doen die in de Koran staan. Wat je verdient, of dat je aanzien hebt, dat is niet belangrijk. En ze heeft ook gelijk. Ze wil het beste voor haar kind, net als elke ouder.'

Hoedt: 'Zij is je moeder. Als ik mijn dochter zo lang niet had gezien en ik me misschien wel zou afvragen of ze dood was en ik zou haar ineens op tv een hardloopwedstrijd zien winnen, dan zou ik ontzettend blij zijn.'

Hassan: 'Ik weet dat ze heel blij zal zijn om me te zien. Maar ze gaat ook boos worden dat ik het verkeerd doe. Dat weet ik zeker. Ik heb ook een Ethiopische moslimvriendin die steeds tegen me zegt: 'Je moet echt een keer terug naar je geloof. Als je niet teruggaat, is het klaar voor jou.''

Beeld ANP

Klaar? Dat je niet naar de hemel gaat?

'Dat beslist Allah en niemand anders. Maar ze vindt wel dat ik er bang voor moet zijn. Ze is heel kritisch op wat ik doe.'

Is je oma minder streng gelovig?

'O, nee. Ik wil graag contact met haar, maar tegelijkertijd ben ik bang dat ze elke dag gaat zeggen: 'Stop met rennen.''

Wat ingewikkeld. Je wilt je familie terugzien, maar je wilt tegelijkertijd ook blijven hardlopen.

'Ik wil graag weten hoe het met ze gaat. En dan verder niet al te veel contact hebben. Want ze zouden echt binnen een maand gaan zeggen dat ik moet stoppen met hardlopen, voor hen. Dan zou ik bang worden om te doen wat ik doe.'

Sifan Hassan kijkt vragend: 'Is het klaar? Ik moet nu echt gaan bidden.'

Als ze na korte tijd terugkomt, praten we nog even over haar plannen voor na haar sportcarrière. Ze hoopt ooit genoeg geld te hebben om een eigen bedrijf te beginnen, waarmee ze weeskinderen zou willen helpen.

Met een grote grijns: 'Dan ben ik echt een heel goede moslim.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden