Wat zijn dit voor vragen?Karsten Kroon

Of oud-renner Karsten Kroon het fietsen mist? In elk geval niet de pijn en de angst

Karsten Kroon met de pasgeboren Norah. Beeld Frank Ruiter

Vanaf zaterdag levert Karsten Kroon weer commentaar bij de Giro d’Italia op Eurosport. Maar wat hij tegenwoordig óók is: gediplomeerd ademtherapeut. 

Tour de France of Giro d’Italia?

‘De Tour is heel lang saai geweest. Je wist bijna van tevoren dat Lance Armstrong of Chris Froome zou winnen. De laatste jaren is dat gelukkig anders. Toch kies ik de Giro. Ook omdat ik Italië een mooier land vind. Tijdens de Tour ben ik vaak op vakantie, de Giro volg ik op de voet, zeker sinds ik commentator ben bij Eurosport. Ik doe de Giro, die zaterdag begint, met Jeroen Vanbelleghem. Wat het extra leuk maakt, is dat we de exclusieve uitzendrechten hebben en dus meer publiek trekken.’

De tv-kijker vermaken of de koers duiden?

‘Commentaar geven is ook een vorm van entertainment. Wielrennen is soms gewoon naar groeiend gras kijken. Daarom gaan Jeroen en ik af en toe met elkaar in discussie. Dat is spannender. Sommige kijkers denken dat we een hekel aan elkaar hebben, maar dat is niet zo.

Jeroen is de lead commentator: hij heeft contact met de regie, die onder andere vertelt hoelang we nog hebben tot de reclame. Ik vertel verhalen uit de praktijk en reageer op wat ik zie. Het is een soort running gag geworden dat ik vaak praat over dieren: een paardje, een bever. Frank Heinen heeft er een mooie column over geschreven. Als de Italiaanse regie een ezeltje in beeld brengt, is het toch gek om dat te negeren? Ik hou van dieren, ben van nature snel afgeleid en heb oog voor details.’

Dalen of Vroenhoven?

Ik was blij toen ik weg kon uit Dalen, de boerengemeenschap in Drenthe waar ik ben opgegroeid, de wijde wereld in. Mijn ouders waren halve hippies, zij waren anders en mijn zus en ik dus ook. Op school hoorde ik er niet bij en werd ik gepest. Dat is oké hoor: ik ben er weerbaarder door geworden.

‘Nu woon ik in een grote boerderij in Vroenhoven, een stil dorpje in België. Driehonderd meter verderop is de gemeentegrens van Maastricht, waar ik mijn boodschappen doe. Tot voor kort reisde ik veel; ik geef commentaar in Hilversum en mijn vriendin Alice heeft een appartement in Amsterdam. Door de coronamaatregelen was ik voor het eerst sinds jaren langere tijd op één plek, in Vroenhoven. Ik voel me er nu zowaar thuis. Vorige week hebben Alice en ik ons eerste kind gekregen: Norah. Het is slopend, maar fantastisch. We zullen steeds vaker hier zijn.’

Urenlang in een commentaarhokje te zitten, ontspannend of beklemmend?

‘Zeker toen ik net was gestopt met fietsen, ging ik de avond ervoor hard op stap. Dan was het bijna niet te doen, vijf uur in zo’n hokje zitten. Nu neem ik het serieuzer: ik ga op tijd naar bed en doe mijn huiswerk. En als ik aan het werk ben, ga ik vaak even naar buiten tijdens de reclame. Bijvoorbeeld om twintig push-ups te doen.’

‘Ik kan slecht stil zitten. Je zou kunnen zeggen dat ik in het adhd-spectrum zit. Maar ik ben nooit onderzocht en heb niets met labeltjes plakken. Moet je een kind dat niet stil kan zitten op school, zoals ik, met medicijnen afvlakken tot de middelmaat, zodat het kan gaan studeren? Ik vind van niet. Als je niet goed kunt leren zonder medicijnen, kun je ook gewoon bouwvakker worden – een prachtig vak – of wielrenner. Als mijn scherpe kantjes eraf waren gehaald, had ik nooit kunnen bereiken wat ik heb bereikt. Sporten is mijn medicijn.’

Karsten Kroon Beeld Frank Ruiter

Leven als een wielrenner of als niet-wielrenner?

‘Wat ik fijn vond als renner is dat ik mijn energie kwijt kon en concrete doelen had. Ik heb schitterende dingen meegemaakt en ben trots dat ik een Touretappe heb gewonnen. Maar dat is lang geleden. Ik was er de laatste jaren als prof al klaar mee dat iedereen zich aan me moest aanpassen. Wat ik zeker niet mis, zijn de pijn en de angst voor valpartijen. Als renner weet je hoe gevaarlijk de sport is, maar je onderdrukt het. Ik heb 39 botten gebroken, maar stapte elke keer weer op de fiets. Als je de angst toelaat, kun je niet langer doorgaan.

‘In 2014 heb ik de film American Sniper gezien, over een militair die beroepsmatig 250 mensen doodschiet in Irak, van grote afstand. Soms vrouwen en kinderen, als ze een bomgordel om hebben, of als hij dat denkt. Af en toe mag hij terug naar zijn gezin en dat is lastig, want die werelden verschillen enorm. Ik herkende best veel. Als mijn dochters hun knie hadden geschaafd, kon ik dat niet serieus nemen. Na die film heb ik een vragenlijst ingevuld over posttraumatische stressstoornis. Bij 10 punten moest je een psychiater bezoeken, was het advies. Ik had er 16, van de 20.’

Wat was traumatischer: je valpartij in de Waalse Pijl of de hersteloperatie?

‘De valpartij. Dat was in 2010, in een afdaling. Ik reed 70 kilometer per uur, klapte op een vangrail en brak de rechterkant van mijn gezicht. Ik was even weg, kwam bij en zag niets met mijn rechteroog. Overal zat bloed. Ik dacht dat ik mijn oog kwijt was. Er waren meerdere operaties nodig om mijn gezicht te reconstrueren: het werd met plaatjes bij elkaar gehouden.

‘Ik heb de kaakchirurg, die de plaatjes eruit moest halen, ervan overtuigd dat met een plaatselijke verdoving te doen. Waarom weet ik niet precies. Misschien was ik nieuwsgierig: hoe ver kan ik mezelf pushen? Ik weet nog dat ik ging liggen, injecties in mijn gezicht kreeg en de kaakchirurg ging snijden. Warm bloed stroomde mijn keel in. Hij probeerde het met een soort schroevendraaier, met een tang. De plaatjes wilden niet los. Ik kreeg het gevoel dat ik verdronk in mijn bloed, zag de paniek in de ogen van de zuster dacht: Karsten, nu ben je te ver gegaan. Omdat het doodeng was en onnodig: normaal doen ze dit onder narcose. Het is uiteindelijk gelukt, maar dit was niet slim van mij.’

Je hebt doping gebruikt als renner. Boeit het je wat buitenstaanders daarvan vinden, of ben je de schaamte voorbij?

‘Toen ik nog renner was, wilde ik het stilhouden, omdat mijn identiteit aan scherven zou vallen als Jan met de pet me als valsspeler zou zien. Later bleek uit onafhankelijk onderzoek dat 95 procent van de renners in die tijd doping gebruikte. Het werd steeds belachelijker er niet over te praten.

Thijs Zonneveld heeft voor het eerst over mijn gebruik geschreven, in 2018. Ik had hem erover verteld omdat Eurosport tijdens de Giro een samenwerking aanging met zijn krant, het AD. Thijs wilde niet met me samenwerken zonder een dopingbekentenis. Ik ging uiteindelijk om persoonlijke redenen niet mee naar Italië, maar hij wilde dit toch opschrijven. Dat vond ik, kort samengevat, prima. Toen het in de krant stond, was ik opgelucht. Het maakte voor mij als commentator de weg vrij om onafhankelijk over doping te praten. Ik ontleen mijn identiteit niet meer aan mijn verleden als renner. Het laat me koud wat mensen hierover denken.’

Klussen of op een podium staan?

‘Klussen. Ik vind het fijn iets te creëren met mijn handen. In de stallen van mijn boerderij heb ik twee huizen gebouwd, die ik nu verhuur. Ik word er zen van. Het fijne van op het podium staan, is de druk om te presteren. Ik heb in 2017 meegedaan aan de Sportmonologen: in het theater sprak ik over mijn leven. Later heb ik een theatervoorstelling gemaakt met m’n vriendin: ik vertelde mijn verhaal, zijn speelde piano en zong liedjes. Alice heeft conservatorium gedaan, ze is mezzosopraan. Het was heel mooi, al zeg ik het zelf. Maar als je niet vijf keer Carré kunt vullen, moet je een jaar lang gemiddeld een keer per week optreden in kleinere zalen, om het rendabel te maken. Dat ging me te ver.’

Karsten Kroon Beeld Frank Ruiter

Ademtherapie of ayahuasca?

‘Ik heb aan allebei veel gehad, maar kies de duurzaamste optie: ademtherapie. Het komt erop neer dat je je op je ademhaling concentreert, beter ontspant en op een dieper bewustzijn terechtkomt. Ik ben gediplomeerd ademtherapeut en begeleid regelmatig sessies. Laatst stond ik voor honderd ondernemers, die erg in hun hoofd leefden. Ik heb ze stilte laten ervaren en hun lichaam laten voelen. Dat was mooi om te zien, heel intens.

‘Ayahuasca is officieel een harddrug, maar ik zou niet weten waarom. Je gaat ervan trippen, maar het is niet schadelijk en niet verslavend. Ik heb het tien keer gedaan, in drie jaar, onder begeleiding. Daarna had ik er geen behoefte meer aan. Het is een short cut naar verlichting en diepere inzichten. Wat ayahuasca deed, was mijn pijn naar boven brengen, zodat ik het kon doorleven. Het hielp me mijn scheiding een plek te geven, en mijn kindertijd, waarin ik me vaak eenzaam voelde. Het heeft de relatie met mijn dochters, die nu 12 en 14 zijn, verbeterd. Als renner was ik een harde teringlijer, die vaak ruzie had. Nu ben ik zachter.’

Karsten Kroon 

1976 Geboren in Dalen (Drenthe) op 29 januari

1994-98 Rijksuniversiteit Groningen: technische natuurkunde, werktuigbouwkunde

1996 Wint amateurkoers Ronde van Drenthe

1997 Rabobank jeugdploeg, wint o.a Vlaamse Pijl

1999 Profcontract Rabobank

2000 Bergtrui (13 dagen), Ronde van Italië

2001 Bergtrui, Ronde van Spanje

2002 Etappezege Tour de France

2004 Wint Rund um den Henninger Turm

2005 Bergtrui Tour de France

2008 Tweede zege Rund um den Henninger Turm

2014 Wielercommentator en analist Eurosport

Kroon heeft drie dochters: Sam (14) en Lene (12), uit een vorig huwelijk, en Norah, die vorige week is geboren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden