Profiel Feike Sijbesma

Nuchtere vernieuwer met een werelddoel gaat DSM verlaten

Voor een topman van een beursgenoteerd bedrijf houdt Feike Sijbesma er een merkwaardige boodschap op na: eerst de wereld, dan pas de winst. Als ze op korte termijn succes en rendement voor ogen hadden, konden ze hun geld beter in een ander bedrijf steken, waarschuwde DSM-topman Feike Sijbesma aandeelhouders vaak. Hij wilde innoveren, wat tijd kost, en op de lange termijn succesvol zijn.

Feike Sijbesma Beeld Kiki Groot

Zelf paste hij die visie ook in zijn loopbaan toe. Want de 60-jarige Sijbes­ma uit het Noord-Hollandse Nieuw-Loosdrecht werkt nu al ruim 32 jaar bij het chemie- en biotechnologieconcern. De afgelopen dertien jaar is hij bestuursvoorzitter van het bedrijf, waarmee hij een van de langstzittende topmannen van Nederland is. Maar maandag deelde Sijbesma in een videoboodschap aan het personeel mee dat hij in februari volgend jaar opstapt. Dat deed hij zoals hij ook bestuurt: met een rust alsof hij over elke zin nadacht, en een glimlachje om zijn mond.

In zijn bestuursperiode heeft Sijbes­ma DSM veranderd van een chemiebedrijf naar een onderneming die nog in de chemie zit maar ook de grootste producent van voedingsmiddeleningrediënten, zoals vitaminen, ter wereld is. Het Heerlense bedrijf komt oorspronkelijke voort uit de Nederlandse staatsmijnen – Dutch State Mines.

In al die jaren droeg Sijbesma dezelfde, in zijn wereld van beursgenoteerde bedrijven afwijkende boodschap uit. Namelijk dat geld verdienen niet het ultieme doel is en dat een succesvol bedrijf een verplichting heeft om bij te dragen aan het verbeteren van de wereld.

Dat klinkt mooi en verantwoord. Maar Sijbesma paste het ook in de praktijk toe. Zo levert DSM al jaren aan de Verenigde Naties ingrediënten voor de verrijking van voedsel, deels gratis. Ook heeft hij zich ­nadrukkelijk ingezet voor meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven. ‘Want nog meer mannen, dat brengt mij geen nieuwe inzichten’, zei hij daarover.

De volgende generatie

In een interview met de Volkskrant sprak hij begin dit jaar over de verantwoordelijkheid die automatisch komt wanneer je succesvol bent en impact hebt. ‘Ik zie ook mensen in mijn omgeving die zeggen dat hun bedrijf grote impact heeft, maar dat ze geen ­wereldverbeteraar hoeven te zijn. Dat begrijp ik niet. Je kunt jezelf of je bedrijf toch niet succesvol noemen in een wereld die faalt? Als we de rekening voor de klimaatverandering neerleggen bij de volgende generatie, dan kun je jezelf toch niet succesvol noemen? Als we niet in staat zijn die nu te adresseren omdat we dat lastig vinden, omdat we zitten met economische modellen en herverdeling en wie de rekening betaalt, dan kun je jezelf toch niet succesvol noemen?’

En dus levert DSM een bijdrage aan het terugdringen van het wereldvoedseltekort. Want als je weet dat er elke vijf seconden een kind sterft door voedseltekort, dan moet je daar wat aan doen, aldus Sijbesma. De afgelopen jaren gaf hij ook ‘een draai aan de portefeuille van DSM’, zoals hij dat zelf noemt. Stapje voor stapje verkocht hij onderdelen van het bedrijf, zoals de bulkchemie –grondstoffen voor producten als nylon en plastic – en kocht er andere onderdelen voor terug.

De koers

Die nieuwe bedrijfsonderdelen ­maken producten die bijdragen aan duurzaamheid. Zoals lichte, hittebestendige kunststoffen, waarmee bijvoorbeeld auto’s lichter en zuiniger kunnen worden gebouwd. DSM maakt ook het product Niaga, waarmee makkelijk te recyclen tapijten en matrassen worden gemaakt.

Sijbesma kreeg de afgelopen jaren van de aandeelhouders de ruimte om zijn visie op het bedrijf toe te passen omdat de resultaten goed waren. ­Uiteraard begreep hij ook wel dat er aan het eind van de rit gewoon winst gemaakt moest worden. De koers van het aandeel DSM steeg het afgelopen decennium gestaag: van zo’n 30 euro per aandeel in 2010 naar bijna 115 euro op maandag.

De uitgesproken visie van Sijbesma maakte hem een invloedrijk bestuurder, die eind vorig jaar de eerste plek in nam op de Volkskrant Top 200 van invloedrijkste Nederlanders. Hij is commissaris bij Unilever en De Nederlandsche Bank en zit in de werkgroep van ‘climate leaders’ bij de ­Wereldbank.

Een nieuwe stap

Overigens sprak Sijbesma zich altijd vooral uit over DSM. Andere bedrijven de maat nemen, past hem niet. Hij wil niet overkomen als een ­moraalridder of betweter, zei hij in de Volkskrant. Dus hem – als commissaris van De ­Nederlandsche Bank – vragen naar het witwasschandaal en bijbehorende schikking van ING of de belastingdouceurtjes voor Shell, had weinig zin. In dat soort gevallen toverde hij zijn glimlach tevoorschijn en zei: het lijkt me niet verstandig dat ik hier iets over zeg.

Wat hij vanaf februari gaat doen, is nog onbekend. In de videoboodschap waarin Sijbesma zijn vertrek aankondigt, zegt hij toe te zijn aan een nieuwe uitdaging. De afgelopen jaren is hij geregeld gevraagd door politieke partijen, als er ministers nodig waren. Maar Sijbes­ma heeft dat tot nu toe altijd afgewezen en zich nooit uitgelaten over waar zijn politieke voorkeur ligt.

Vorig jaar werd Sijbesma benoemd tot de nieuwe aanvoerder van de Volkskrant Top-200 van invloedrijkste Nederlanders.

Sijbesma – spreek uit: Siebesma – is geen doorsnee-topman. ‘Nóg meer mannen brengen mij geen nieuwe inzichten’, zei hij tegen werkgeversblad Forum, dat hem vroeg waarom het DSM wél lukte topvrouwen te vinden. 

‘Je kunt jezelf of je bedrijf toch niet succesvol noemen in een wereld die faalt?’ zei Feike Sijbesma eerder dit jaar in een interview met de Volkskrant

Topman Feike Sijbesma van DSM kondigde in september aan dat hij het milieu op nummer één wilde zetten. 

Waarom zet DSM twee kapiteins op één schip?
DSM-topman Feike Sijbesma krijgt niet één maar twee opvolgers. Zo’n twee-kapiteinsmodel is uniek voor een groot, beursgenoteerd Nederlands bedrijf. ‘Wat als ze ruzie met elkaar krijgen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden