Nieuwe techniek: eicellen mixen om ziektes baby te voorkomen

Een nieuwe, futuristische embryotechniek is klaar voor gebruik. Door een eicel te mixen met de eicel van een donor, is het mogelijk de overdracht van bepaalde erfelijke ziekten van moeder op baby te voorkomen.


ArchieffotoBeeld Thinkstock

De techniek is bedoeld om een stop te zetten op de overerving van zogeheten mitochondriale ziekten van moeder op kind. Bij die aandoeningen - enkele duizenden Nederlanders lijden eraan - zijn de 'energiemotortjes' van de cel, de mitochondriën, defect. Het gevolg is een waaier van ongeneeslijke aandoeningen aan weefsels die veel energie gebruiken, uiteenlopend van hart-, lever- en spierziekten tot vermoeidheid, epilepsie en blindheid.

Voor de patiënten is er geen antwoord, maar voor hun nageslacht wel, schrijft een Amerikaans artsenteam onder leiding van Masahito Tachibana van de universiteit van Oregon in Nature. Eenvoudig eigenlijk: door de baby andere mitochondriën mee te geven. Daartoe stopt men de kern van een eicel van de patiënt met dna en al in een andere eicel, afkomstig van een donor. Zo ontstaat een eicel met het dna van de patiënt en de gezonde mitochondriën van de donormoeder.

Tachibana en zijn team pasten de techniek toe op 65 eicellen, waarna ze de eitjes bevruchtten door er sperma in te injecteren. Dat leverde 19 beginnende embryo's op, waarna de onderzoekers het experiment afbraken. De logische vervolgstap zou zijn om de bevruchte eicel bij de moeder te implanteren, aldus de artsen, die hopen op toestemming voor patiëntenproeven.

Zo ver is het in Nederland nog niet, reageert hoogleraar klinische genetica en celbiologie Joep Geraedts van het Medisch Universitair Centrum Maastricht. 'Je moet hiermee oefenen voordat je het aanbiedt aan patiënten. En in Nederland is er een verbod op het creëren van menselijke embryo's voor onderzoek.' Jaarlijks krijgt Geraedts een handjevol verzoeken van patiënten met mitochondriale ziekten die toch een kind willen zonder aandoening. Bij hen wordt nu embryoselectie toegepast. 'Maar ik denk dat het aantal verzoeken zal toenemen als er een effectievere behandeling is.'

Over de techniek zelf is Geraedts hoopvol. 'Je neemt de oorzaak van de aandoening weg. Een perfecte methode', denkt hij. Wel wijzen zowel de Amerikanen als Geraedts erop dat er bij de experimenten opvallend veel embryo's defecten hadden. 'Dat kan komen door celdelingsfoutjes die het gevolg zijn van de techniek. Die moet je met zekerheid uitsluiten voordat je de volgende stap zet', vindt Geraedts.

Voor ethici werpt de techniek de vraag op wie nu eigenlijk de moeder is. Haast al het dna is weliswaar van de biologische moeder, maar de baby ontstaat wel uit de eitjes van twee vrouwen. 'Het is strikt genomen een kind met twee moeders', zegt Geraedts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden