Niet in de prullenbak maar naar de Verspillingsfabriek

In een fabriekshal in Veghel staan twee kratten met stukjes tomaat. Ze zijn afkomstig van een bedrijf dat tomatenschijfjes levert aan McDonald's. Maar alleen de mooie middelste schijfjes mogen op de Big Mac; de kopjes en de kontjes blijven over. Normaal zouden die worden weggegooid. Hier in Veghel krijgen ze een nieuwe bestemming: ze worden verwerkt tot passata, een basissaus voor pizza's en pasta.

Mac van Dinther
Een mixer wordt in de tomaten gebracht om tomatensoep te maken. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een mixer wordt in de tomaten gebracht om tomatensoep te maken.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het is maar één voorbeeld van hoe reststromen uit de voedselindustrie een nuttige toepassing kunnen krijgen. Zo zijn er meer. Wat te denken van hachee van overgebleven partijen vlees, saus van afgekeurde tomaten, soep van uien die te klein zijn voor de supermarkt. Binnenkort is er een fabriek waar dat allemaal uit komt rollen: de Verspillingsfabriek van Bob Hutten.

Hutten is eigenaar van een cateringbedrijf dat behalve goed eten ook duurzame doelen nastreeft. Vijf jaar geleden kookte zijn bedrijf een no waste diner in Den Bosch van louter voedselresten. 'Na afloop daagde ik de zaal met boeren en producenten uit: Breng mij uw resten en ik maak er lekkere producten van.'

OverLekker

De eersten die zich aandienden waren veertien Plus-supermarkten voor wie Hutten OverLekker maakte: soep van tomaten die waren overgebleven in de supermarkt. Dat smaakte naar meer. Voedselverspilling is een grootschalig probleem, dus het antwoord daarop moet dat ook zijn, dacht Hutten. 'Toen heb ik gezegd: we gaan er een fabriek mee beginnen.'

Voedselverspilling is uitgegroeid tot een belangrijk maatschappelijk probleem. Volgens de VN Landbouworganisatie FAO gaat wereldwijd een derde van het geproduceerde voedsel verloren. In Nederland wordt jaarlijks voor zo'n 4 tot 5 miljard euro aan voedsel weggegooid. Vaak gaat het daarbij om eten dat nog heel goed bruikbaar zou zijn. De vraag is: wie gaat daar iets mee doen?

Eten van voedselresten

Aan de Czaar Peterstraat in Amsterdam zit sinds 2015 Instock, een restaurant dat kookt met voedselresten van Albert Heijn. Elke ochtend worden bij filialen van AH overgebleven etenswaren opgehaald. Daarvoor wordt een driegangenmenu gekookt. Dat kost 22,50 euro. Het bedrijf Kromkommer verwerkt ‘gekke groenten’ (kromme komkommers, misvormde wortels) tot soepen. Die zijn verkrijgbaar bij delicatessenwinkels, foodwinkels en concept stores.

Verspillingsfabriek

De Verspillingsfabriek, is het antwoord. Hutten legde de hand op een fabriekspand in Veghel dat al tien jaar leeg stond - 'Een verspild gebouw'- en liet het inrichten met koel- en productieruimtes. Er zijn twee kookketels met een capaciteit voor 500 liter soep of saus en een steriliseertunnel. De Rabobank verstrekte een zachte lening van 2 miljoen euro, de rest (een half miljoen), paste hij zelf bij. Er zit geen cent subsidie in. 'Daar bleken geen potjes voor. Onbegrijpelijk.'

Met directeur Corien Poederbach geeft Hutten een rondleiding door de maagdelijke fabriek die nagenoeg leeg is. 'Er wordt nu alleen nog test gedraaid. Op 1 maart is de officiële opening.' De bedoeling is dat er mensen komen te werken met afstand tot de arbeidsmarkt. 'Verspild talent', in de terminologie van Hutten.

Tekst gaat verder onder de video.

Reststromen

De afgelopen maanden hebben Hutten en Poederbach contacten aangeknoopt om reststromen aan te boren. Dat bleek gemakkelijker dan ze dachten. Uit alle hoeken dienden zich partijen aan die met voedselresten bleven zitten. Vooral boeren en bedrijven die aan supermarkten leveren zijn interessant: boeren, tuinders, verwerkingsbedrijven, veilingen.

Drie kratjes bloemkool die overblijven bij de lokale supermarkt zijn minder interessant, want onvoorspelbaar en logistiek ingewikkeld, zegt Poederbach. 'Vorige week nog had ik een boer op bezoek die jaarlijks met 100 ton te kleine aardappelen blijft zitten.' Dat tikt aan. Allemaal spul dat niemand wil hebben, maar waar niks mis mee is, benadrukt Hutten.

Barstensvol

De koks van Hutten ontwikkelde 25 recepten ontwikkeld voor kant-en-klaar producten: Aziatisch stoofvlees, rundvlees massala, goulash, kipragout, paprikasoep. Het wordt verkocht onder de merknaam Barstensvol! en moet beter zijn dan wat er nu in het schap ligt, zegt Hutten: 'De eerste keer kopen mensen iets uit nieuwsgierigheid, de tweede keer alleen als het lekkerder is.'

Initiatieven om iets met voedselresten te doen zijn er al langer. Het bedrijfje Kromkommer maakt soep van misvormde groente, restaurant Instock in Amsterdam kookt met restanten uit filialen van Albert Heijn. Niks mis mee, maar het is allemaal klein bier, zegt Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens van Wageningen Universiteit. 'Ik heb liever iets met meer impact. Dit kan uitgroeien tot iets groters. Als je ziet hoeveel reststromen er zijn: daar moet een boterham aan te verdienen zijn.'

Agenda

Timmermans, die al jaren bezig is voedselverspilling op de agenda te krijgen, is de grote inspirator van de Verspillingsfabriek. Hij was het die Hutten op het idee bracht voor het project dat uniek is in zijn soort. Timmermans kent alleen in Frankrijk een vergelijkbaar initiatief dat Bon et Bien heet, verkrijgbaar in supermarkten van Leclerc.

Het is nog maar het begin, zegt Hutten die grandioze toekomstplannen heeft. Hij wil dat de Verspillingsfabriek uitgroeit tot een denktank waar bedrijven naartoe kunnen komen met hun voedselreststromen. 'De garantie die wij ze geven is dat wij iets bedenken wat ze meer oplevert dan ze er nu voor krijgen.'

Interesse

De vraag is: willen de supermarkten en de consument eraan? Hutten heeft de afgelopen maanden gesprekken gevoerd met alle grote supermarkten. Er is interesse. Maar er staat nog niks zwart op wit.

Wat de onderhandelingen niet vergemakkelijkt is dat de producten van de Verspillingsfabriek duurder zijn dan die van de gewone concurrenten. De grondstoffen mogen goedkoper zijn, de logistiek en de extra handelingen die nodig zijn om de reststromen te verwerken, maken het productieproces kostbaarder.

Hij wordt door alle supermarktbazen welwillend ontvangen, zegt Hutten. 'De vraag is: wie wil dit probleem samen met ons oplossen door onze producten in de winkel te leggen? Dat moet nog wel gebeuren.' Alles draait om hoe je het uitlegt, zegt professor Timmermans. 'Dit is een product met een goed verhaal.' Juist omdat het van afval is.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden